Απολιγνιτοποίηση: Κυρίως με κεφάλαια ΕΣΠΑ θα χρηματοδοτηθεί η μεταβατική περίοδος 2020-2021 - Τι αποφάσισε η επιτροπή για την Δίκαιη Μετάβαση

(upd: 14:15) Το master plan που θα χρηματοδοτηθεί από το ευρωπαϊκό ταμείο δίκαιης μετάβασης και το νέο ΕΣΠΑ θα περιλαμβάνει βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες και μεσο-μακροπρόθεσμες δράσεις για τις λιγνιτικές περιοχές, όπως αναλύθηκε σε χθεσινή συνεδρίαση της συντονιστικής επιτροπής της Συντονιστικής Επιτροπής του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης μετά από σειρά συναντήσεων του συντονιστή, Κ. Μουσουρούλη, με φορείς και επενδυτές. Παράλληλα, τονίστηκε ότι προτεραιότητα θα δοθεί στην αποκατάσταση των ανοικτών ορυχείων και τις επενδύσεις ΑΠΕ στις λιγνιτικές περιοχές από τη ΔΕΗ.

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, τη συνεδρίαση άνοιξε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Γεράσιμος Θωμάς, ο οποίος παρουσίασε τις αποφάσεις της Κυβερνητικής Επιτροπής της 18ης Μαρτίου. Συμμετείχαν ο Πρόεδρος της Επιτροπής και Συντονιστής, κ. Κωστής Μουσουρούλης και τα μέλη της Συντονιστικής:  η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών κ. Αλεξάνδρα Σδούκου, ο Γενικός Γραμματέας Οικονομικής Πολιτικής, κ. Χρήστος Τριαντόπουλος, ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ, κ. Δημήτρης Σκάλκος, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας, κ. Γιώργος Κασαπίδης, ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου, κ. Παναγιώτης Νίκας, ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Α.Ε., κ. Γιώργος Στάσσης και ο Διοικητής του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.), κ. Σπύρος Πρωτοψάλτης. 

Στην εισαγωγική του τοποθέτηση ο κ. Μουσουρούλης παρουσίασε αναλυτικά την αρχιτεκτονική του Master Plan της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης για τις λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, καθώς και τους στόχους και τους άξονες του Σχεδίου, όπως έχουν διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα δεδομένα. Συμφωνήθηκε από όλους ότι θα υπάρχει ενιαίο πλάνο που θα αξιοποιήσει το input όλων των φορέων και ειδικότερα των δυο Περιφερειών και της ΔΕΗ που ετοιμάζουν συγκεκριμένες δράσεις σε συνεργασία με την τοπική κοινωνία και τους δήμους. 

Το Master Plan θα κατατάξει τις κλιμακούμενες με το χρόνο αυτές δράσεις σε: α) βραχυπρόθεσμες, για την αντιμετώπιση των άμεσων αναγκών β) μεσοπρόθεσμες, για την οικονομική αναδιάρθρωση, μέσω προσέλκυσης επενδύσεων, και γ) μεσο-μακροπρόθεσμες, για την προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων, με σκοπό την αξιοποίηση των ειδικοτήτων από τον υπεργολαβικό μηχανισμό της ΔΕΗ και την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης των λιγνιτικών πεδίων. Όπως ανέφερε ο κ. Μουσουρούλης, το Master Plan θα στηριχθεί στα ισχυρά συγκριτικά πλεονεκτήματα των λιγνιτικών περιοχών και θα περιλαμβάνει ενδεικτικά: οικονομικές - επενδυτικές δράσεις - ευκαιρίες σε τομείς όπως η ενέργεια, η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη, η βιομηχανία, η αγροτική ανάπτυξη, οι οποίες θα δημιουργήσουν πολλές και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Ιδιαίτερη προτεραιότητα θα δοθεί στην αποκατάσταση των ανοικτών ορυχείων και τις επενδύσεις ΑΠΕ στις λιγνιτικές περιοχές από τη ΔΕΗ ώστε να δημιουργηθούν άμεσα θέσεις εργασίας, με την επιστροφή των λιγνιτικών πεδίων στη φύση και την ανθρώπινη χρήση. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση για τη δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση, με την έννοια τόσο την περιβαλλοντική, όσο και την αναπτυξιακή.

Όσον αφορά στο Μεταβατικό Πρόγραμμα, σε εφαρμογή απόφασης της Κυβερνητικής Επιτροπής, σχεδιάζεται να συμπεριλάβει έργα προτεραιότητας με υψηλό βαθμό ωρίμανσης, καθώς και έργα που θα προκύψουν κατά τη διαβούλευση του Master Plan. Επιδιώκεται οι δράσεις να είναι εμπροσθοβαρείς και να αξιοποιήσουν με τον βέλτιστο τρόπο τους ήδη υφιστάμενους πόρους των Περιφερειών, μαζί με το Λιγνιτικό Τέλος της ΔΕΗ και τους πόρους του Πράσινου Ταμείου.

Στο πλαίσιο αυτό συμφωνήθηκε με τους Περιφερειάρχες Δυτικής Μακεδονίας και Πελοποννήσου κ.κ. Κασαπίδη και Νίκα να κατατεθούν τις επόμενες ημέρες προτάσεις για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού του Μεταβατικού Προγράμματος, το οποίο θα συγχρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014-2020, κατά την προσεχή του αναθεώρηση. 

Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Γεράσιμος Θωμάς δήλωσε σχετικά: «Η Δυτική Μακεδονία θρήνησε θύματα από τον κορωνοϊό. Το ίδιο και περιοχές κοντά στη Μεγαλόπολη. Μαζί με την απολιγνιτοποίηση που θα προχωρά σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, η κυβέρνηση θα μεριμνήσει αυτές οι Περιφέρειες να αξιοποιήσουν και τους πόρους και πρωτοβουλίες που λαμβάνει η κυβέρνηση στα πλαίσια της εξόδου από αυτή την κρίση. Ο κ. Μουσουρούλης έκανε εξαιρετική προετοιμασία, με μεθοδικότητα και συνεργασία με όλους τους φορείς, ώστε η κυβέρνηση να μείνει πιστή στις υποσχέσεις της στην τοπική κοινωνία. 

Ο κ. Μουσουρούλης υπογράμμισε: «Σήμερα συζητήσαμε για τον συντονισμό των δραστηριοτήτων που συνδέονται με την εκπόνηση και υλοποίηση του Σχεδίου Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης που θα οδηγήσει την Δυτική Μακεδονία και την Πελοπόννησο στη μεταλιγνιτική εποχή. Μια μετάβαση τέτοιας κλίμακας, εκτός από σοβαρή τεχνοκρατική προετοιμασία που έχει ξεκινήσει, απαιτεί θάρρος, αποφασιστικότητα, εμπιστοσύνη και αλήθεια από όλους τους εμπλεκομένους, προκειμένου να σταθούμε δίπλα στις τοπικές κοινωνίες και να χρησιμοποιήσουμε σωστά κάθε διαθέσιμο ευρώ, για να εξασφαλίσουμε βιώσιμη προοπτική στους πολίτες».

Νωρίτερα, το energypress έγραφε:

Τα βραχυπρόθεσμα, τα μεσοπρόθεσμα και τα μακροπρόθεσμα είναι οι τρεις κατηγορίες έργων του master plan για την απολιγνιτοποίηση σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη, το οποίο στο μεταβατικό στάδιο της περιόδου 2020-2021, προτού δηλαδή ενεργοποιηθεί το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, θα χρηματοδοτηθεί κυρίως από το τρέχων ΕΣΠΑ.

Στα παραπάνω που αφορούν προς το παρόν το περίγραμμα και την δομή του mega -εγχειρήματος κατέληξε σύμφωνα με τις πληροφορίες του “Energypress” η χθεσινή τηλεδιάσκεψη της συντονιστικής επιτροπής για την Δίκαιη Μετάβαση, υπό τον Κ.Μουσουρούλη. Στην ουσία πρόκειται για μια καταρχήν συμφωνία τόσο για την αρχιτεκτονική που θα έχει το master plan της απολιγνιτοποίησης σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη, όσο και για την χρηματοδότηση της μεταβατικής φάσης, αυτής δηλαδή που αφορά την φετινή και την επόμενη χρονιά.

Στην συνεδρίαση συμμετείχαν οι Γενικοί Γραμματείς Ενέργειας & Φυσικών Πόρων Αλεξάνδρα Σδούκου, ΕΣΠΑ Δημήτρης Σκάλκος, Οικονομικής Πολιτικής Χρήστος Τριαντόπουλος, οι Περιφερειάρχες Κεντρικής Μακεδονίας Γιώργος Κασαπίδης και Πελοποννήσου Παναγιώτης Νίκας και ο διοικητής του ΟΑΕΔ Σπύρος Πρωτοψάλτης. Το master plan κατατάσσει σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τις δράσεις σε τρεις κατηγορίες : 

• Τις βραχυπρόθεσμες
• Τις μεσοπρόθεσμες
• Και τις μακροπρόθεσμες 

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι κατά την περίοδο 2020-2021, θα τρέξουν βραχυπρόθεσμα projects, δηλαδή ώριμα έργα, τα οποία και θα πρέπει να εντοπίσει η επιτροπή σε συνεννόηση με τα αρμόδια υπουργεία, μόλις ξεπαγώσει η οικονομία. Η δομή του όλου εγχειρήματος και στις τρεις φάσεις θα είναι τύπου ΕΣΠΑ, δηλαδή θα διατρέχει πολλά υπουργεία, πολλά Ταμεία, και πολλούς τομείς. Εκτός από τους άξονες προτεραιότητας, σε αυτή την φάση επιχειρείται επίσης να διαμορφωθεί το πλέγμα πάνω στο οποίο θα “κουμπώσουν” οι χρήσεις γης των υπό απολιγνιτοποίηση περιοχών, χωρίς ωστόσο αυτές να έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

Στο ερώτημα κατά πόσο η τρέχουσα κρίση επηρεάζει το σχεδιασμό η απάντηση ανθρώπων που γνωρίζουν το αντικείμενο είναι αρνητική. Εξηγούν ότι δεν υπάρχει χρονική απόκλιση, το project "απολιγνιτοποίηση" συνεχίζεται κανονικά χωρίς καμία έκπτωση σε σχέση με το αρχικό πλάνο και με γνώμονα τα χρονοδιαγραμματα του ΕΣΠΑ και σε συνεργασία με τα υπουργεία.

Τα κοινοτικά κονδύλια

Σε κάθε ωστόσο περίπτωση είναι προφανές ότι η “τράπουλα” του νέου ΕΣΠΑ, το πως δηλαδή θα μοιραστούν τα κοινοτικά κονδύλια θα ξαναμοιρασθεί λόγω κορονοϊού.  Η πανδημία επιφέρει ανατροπές για το τρέχον έτος, καθώς το σύνολο των πόρων που είχαν προϋπολογισθεί για το 2020 θα κατευθυνθούν σε παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης στην οικονομία. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι δεν είναι ακόμη σαφή τα κονδύλια του ΕΣΠΑ που θα διατεθούν για την απολιγνιτοποίηση από την στιγμή που ο φετινός προγραμματισμός για νέες δράσεις ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας, μάλλον ακυρώνεται με τη μορφή που έως τώρα ξέραμε, ενώ και σε περιφερειακό επίπεδο "παγώνουν" αρκετά από τα έργα που είχαν σχεδιαστεί. 

Σημειωτέον ότι σύμφωνα με τον προ κρίσης σχεδιασμό, τα κονδύλια που θα διατίθεντο από το νέο ΕΣΠΑ για το project της απολιγνιτοποίησης θα ανέρχονταν στα 600 εκατ ευρώ, δηλαδή θα ήταν διπλάσια των 300 εκατ ευρώ που επρόκειτο να πάρει η χώρα από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Αθροίζοντας σε αυτά τα 900 εκατ ευρώ και την εθνική συμμετοχή, που τότε υπολογίζονταν σε περίπου 150 εκατ ευρώ, δημιουργούνταν ένας συνολικός “κουμπαράς” άνω του 1 δισ ευρώ. Ενα ποσό, ίσο περίπου με το 30% επί των συνολικών κεφαλαίων, ύψους 3,5 δισ ευρώ που δικαιούται η Ελλάδα (από το InvestEU, το διάδοχο του Ταμείου Γιούνκερ συν δάνεια από την ΕΤΕπ), προκειμένου να ξεκινήσουν τα έργα για την μεταλιγνιτική περίοδο.