Καθοριστική η μέθοδος τιμολόγησης για τις προοπτικές που μπορεί να έχει το αέριο του IGB στη Βουλγαρία

Ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB) φιλοδοξεί να «ανοίξει» τη βουλγαρική αγορά και να της προσφέρει μια νέα πηγή εφοδιασμού με φυσικό αέριο, πέραν της Ρωσίας. Η είσοδος του αζέρικου αερίου στη Βουλγαρία αναμένεται να έχει θετικές συνέπειες για τα τιμολόγια και τους καταναλωτές στη χώρα, καθώς θα ενισχύσει τον ανύπαρκτο σήμερα ανταγωνισμό.

Παρόλα αυτά, ο Δρ. Τσι Κονγκ Τσιόνγκ του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ της Βρετανίας, εκτιμά σε ανάλυσή του (η οποία υποβλήθηκε και στις Βρυξέλλες) ότι πολλά θα εξαρτηθούν από τον συμβιβασμό της Κομισιόν με τη Gazprom, ως αποτέλεσμα της έρευνας που διεξήγαγε η πρώτη για τις δραστηριότητες της δεύτερης στις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ανάμεσά τους και στη Βουλγαρία.

Θυμίζουμε ότι ανάμεσα στις προτάσεις του ρωσικού ομίλου συγκαταλέγεται η δυνατότητα επαναπώλησης του αερίου από τη μια χώρα στην άλλη, μέσω εικονικών ροών και αλλαγής των σημείων εισόδου (τα λεγόμενα "swaps"). Αυτό σημαίνει ότι αγοραστές του ρωσικού αερίου στα ευρωπαϊκά κράτη θα μπορούν να πωλούν το αέριο που δεν χρειάζονται στις πέντε αγορές που αφορά η έρευνα της Κομισιόν (ανάμεσά τους και η Βουλγαρία), με τους πελάτες τους να πληρώνουν επιπλέον ένα κόστος μεταφοράς για την αλλαγή του σημείου εισόδου.

Η ανάλυση του Δρ. Τσιονγκ περιλαμβάνει τρία πιθανά σενάρια για τις πιθανές επιδράσεις στις αγορές με άξονα τα έτη 2020-2021: Ένα σενάριο (Β1) χωρίς συμφωνίες swaps, ένα σενάριο (Β1.1) χωρίς swaps και με διακρατικές συμφωνίες Ελλάδας-Βουλγαρίας και Βουλγαρίας-Ρουμανίας, καθώς και ένα σενάριο (Β2) με swaps. Τα παραπάνω σενάρια συγκρίνονται με το σενάριο Α1, το οποίο υιοθετεί τιμολόγηση του αερίου με βάση το οριακό κόστος (short-run marginal cost).

Κλειδί η φόρμουλα τιμολόγησης του αερίου μέσω IGB

Στην ανάλυση τονίζεται ότι θα είναι πολύ σημαντική η μέθοδος τιμολόγησης του αερίου που θα φτάνει στη Βουλγαρία μέσω του IGB γιατί από αυτό θα κριθεί η ανταγωνιστικότητά του.

Με βάση λοιπόν τα παραπάνω, η ανάλυση δείχνει ότι αν ο IGB υλοποιηθεί και φτάσει αέριο από το Σαχ Ντενίζ ΙΙ στη Βουλγαρία έναντι οριακού κόστους, τότε θα περιοριστεί σημαντικά το μερίδιο της Gazprom στη συγκεκριμένη αγορά.

Υπάρχει, όμως, και ένα σενάριο το οποίο απειλεί το εν λόγω συμπέρασμα και αφορά το κατά πόσο θα μπορέσει η Βουλγαρία να εξασφαλίσει αζέρικο αέριο έναντι οριακού κόστους. Διάφορες εκτιμήσεις αναλυτών υιοθετούν την άποψη ότι το αζέρικο αέριο θα τιμολογηθεί στην Ευρώπη με βάση τα benchmarks φυσικού αερίου της ΒΔ Ευρώπης. Αν ισχύει αυτό, τότε το κόστος του αζέρικου αερίου για τη Βουλγαρία θα είναι τουλάχιστον διπλάσιο από ότι το οριακό κόστος. Μια τέτοια εξέλιξη θα έχει αρνητικές συνέπειες για τη δυνατότητα του IGB να περιορίσει την παρουσία της Gazprom στη βουλγαρική αγορά.

Στο ακόλουθο διάγραμμα εμφανίζονται οι σχετικές τιμές με βάση μονοπωλιακές τιμές της Gazprom (σενάριο Β1), λειτουργία του IGB και τιμολόγηση με οριακό κόστος, σε σύγκριση με τις τιμές στη ΒΔ Ευρώπη και τη Βουλγαρία. Φαίνεται ότι ο IGB περιορίζει σημαντικά την αύξηση της τιμής ως αποτέλεσμα της κυρίαρχης θέσης της Gazprom.

graph56.jpg

Στο επόμενο διάγραμμα εμφανίζονται οι τιμές αν ισχύουν τα παραπάνω, αλλά το αέριο τιμολογηθεί με βάση τα benchmarks της ΒΔ Ευρώπης. Στην περίπτωση αυτή, είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει ο IGB να περιορίσει την κυρίαρχη θέση της Gazprom στη Βουλγαρία.

graph6.jpg

"Όπως συμβαίνει και στην περίπτωση αντίστοιχων έργων αγωγών ή LNG στα κράτη της Βαλτικής, ο IGB και η προσθήκη νέων πηγών εφοδιασμού είναι σημαντικά για τη Βουλγαρία. Η δυνατότητα, όμως, του IGB να περιορίσει τη Gazprom εξαρτάται από τις τιμές που θα εξασφαλίσει η Βουλγαρία για το αζέρικο αέριο. Αν αυτό τιμολογηθεί με βάση το οριακό κόστος, τότε οι συμφωνίες swap που προβλέπονται στην πρόταση συμβιβασμού της Gazprom δεν θα επηρεάσουν την λειτουργία του αγωγού. Αν όμως το αζέρικο αέριο τιμολογηθεί με βάση τα benchmarks της ΒΔ Ευρώπης, τότε οι συμφωνίες swap θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν το μερίδιο του αερίου μέσω του IGB στη Βουλγαρία", αναφέρει η ανάλυση του Κέιμπριτζ.

Η σημασία των πιθανών ελληνοβουλγαρικών swaps στα πλαίσια της διακρατικής συμφωνίας

Η ανάλυση εκτιμά παράλληλα ότι η εφαρμογή διακρατικών συμφωνιών, όπως της Ελλάδας και της Βουλγαρίας θα αποτελούσε έναν από τους ταχύτερους, οικονομικότερους και πιο αποδοτικούς τρόπους περιορισμού της Gazprom στις αγορές τις οποίες ελέγχει, όπως η Βουλγαρία. Ο λόγος είναι ότι οι συμφωνίες αυτές επιτρέπουν τις συμφωνίες swap ώστε να περιοριστεί η υπερκοστολόγηση του αερίου εκ μέρους της Gazprom.

«Είναι παρόμοιες με τις συμφωνίες swap που προτείνει η Gazprom. Για παράδειγμα, οι εισαγωγείς ρωσικού αερίου στην Ελλάδα μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων, μπορούν να προσφέρουν το αέριο αυτό στη Βουλγαρία με ευνοϊκούς όρους. Στη συνέχεια, οι εισαγωγείς στην Ελλάδα μπορούν να αγοράσουν αέριο μέσω LNG για να αντικαταστήσουν το ρωσικό αέριο. Αυτό ισοδυναμεί με την προμήθεια LNG προς τη Βουλγαρία έναντι ενός έξτρα κόστους», τονίζεται.

«Θεωρούμε ότι η διακρατική συμφωνία διασύνδεσης και η πιθανότητα συμφωνιών swaps μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας θα περιορίσουν δραστικά τη θέση της Gazprom ακόμα και χωρίς τα δικά της προτεινόμενα swaps. Οι ανωτέρω συμφωνίες είναι πιο ωφέλιμες για τον ανταγωνισμό από αυτές της Gazprom επειδή επιτρέπουν τον απευθείας ανταγωνισμό ανάμεσα σε διαφορετικές πηγές αερίου (LNG, αντίστροφη ροή από Ιταλία, αζέρικο αέριο μέσω Ελλάδας). Έτσι, ένα σχετικά «απαλό» μέτρο μπορεί να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα στη βουλγαρική αγορά δίχως την ανάγκη κατασκευής διασυνδέσεων», καταλήγει η ανάλυση.

Στο ακόλουθο διάγραμμα μπορούμε να δούμε τις προσομοιωμένες τιμές με βάση διακρατική συμφωνία Ελλάδας-Βουλγαρίας που θα επιτρέπει στους παίκτες να κάνουν swaps:

graph8.jpg

Στο ακόλουθο διάγραμμα βλέπουμε τις προσομοιωμένες εισαγωγές αερίου μέσω του IGB στη Βουλγαρία με βάση τα διαφορετικά σενάρια:

graph7.jpg