Παρουσιάστηκε το πρόγραμμα για τη Μέτρηση Κοινωνικής Απόδοσης Επενδύσεων

Η Equal Society, το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το INNOVATHENS, παρουσίασαν την Πέμπτη 30 Ιουλίου 2015 στον χώρο του Κόμβου Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας της Τεχνόπολις του Δήμου Αθηναίων στο Γκάζι, το πρόγραμμα «Μέτρηση Κοινωνικής Απόδοσης Επενδύσεων». Το πρόγραμμα αφορά στην ανάπτυξη και εφαρμογή της μεθοδολογίας SROI (Social Return on Investment) για τη μέτρηση της κοινωνικής απόδοσης των επενδύσεων στην Ελλάδα.

Με τη συμμετοχή αρκετών μη κυβερνητικών οργανισμών, στελεχών ιδιωτικών εταιρειών που ασχολούνται με τη εταιρική κοινωνική ευθύνη, αλλά και φορέων του δημοσίου έγινε μια ανοικτή συζήτηση για την μέτρηση της απόδοσης των κοινωνικών έργων στην Ελλάδα.

11805952_10205671140592753_1644716958_n.jpg

Κάθε χρόνο δεκάδες εκατομμύρια ευρώ προερχόμενα από το ΕΣΠΑ, εθνικούς πόρους, ιδρύματα του εσωτερικού και του εξωτερικού αλλά και από δράσεις Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης μεγάλων επιχειρήσεων χρηματοδοτούν προγράμματα που υλοποιούνται από ΜΚΟ και δημόσιους φορείς. Στόχος των προγραμμάτων είναι η κοινωνικής επανένταξη ευάλωτων ομάδων, μεταναστών, το περιβάλλον κ.α. Η πραγματική μέτρηση της κοινωνικής απόδοσης αυτών των έργων παραμένει το μεγάλο ζητούμενο.

Ανοίγοντας τη εκδήλωση ο υπεύθυνος επικοινωνίας της Equal Society, Φώτης Σπυρόπουλος αναφέρθηκε στους λόγους που ώθησαν τον Οργανισμό να αναζητήσει και να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα που θα είναι σε θέση να μετρήσει την απόδοση των κοινωνικών επενδύσεων. «Η μεθοδολογία SROI (Social Return on Investment) μας έδωσε αυτή τη δυνατότητα και είμαστε πλέον πεπεισμένοι πως μπορούμε να βασιστούμε σε αυτήν ως εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού». κατέληξε ο κ. Σπυρόπουλος.

Στη συνέχεια ο κ. Βλάσης Αδρακτάς, διαχειριστής προγραμμάτων για το ίδρυμα Μποδοσάκη, παρουσίασε λεπτομέρειες του προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες» που επιχορηγεί την δράση «Μέτρηση Κοινωνικής Απόδοσης Επενδύσεων». Σύμφωνα με τον κ. Αδραχτά για «την προγραμματική περίοδο 2009-2014 το ύψος της χρηματοδότησης για την χώρα μας, μέσω του Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ (Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος) γνωστού ως EEA Grants, ανέρχεται στα 63,4 εκατομμύρια ευρώ. Κύριοι άξονες του προγράμματος που υλοποιείται από το ίδρυμα Μποδοσάκη, είναι το άσυλο και η μετανάστευση, η διαχείριση θαλασσίων και εσωτερικών υδάτων, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η έρευνα και οικονομική στήριξη των Μ.Κ.Ο.» Στο πλαίσιο του τελευταίο άξονα υλοποιείται το πρόγραμμα «Είμαστε όλοι Πολίτες» ύψους 7,34 εκατομμυρίων ευρώ, με απώτερο στόχο την «ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών στην χώρα μας, την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης», κατέληξε ο κ. Αδραχτάς.

Ο πρόεδρος της Equal Society κ. Σπύρος Φρεμεντίτης έκανε λόγο για μια καινοτόμα πρωτοβουλία που έχει ως στόχο την αποτίμηση της παραγόμενης κοινωνικής αξίας μέσω ποσοτικών, αλλά και ποιοτικών δεικτών απόδοσης. «Οι υπάρχουσες μεθοδολογίες μέτρησης της κοινωνικής αξίας αδυνατούν να αποτιμήσουν την κοινωνική και περιβαλλοντική αξία και δίνουν έμφαση μόνο στην οικονομική. Με αυτό τον τρόπο δεν δημοσιοποιούν όλη την ιστορία αλλά μόνο τους αριθμούς. Εμείς θέλουμε να δώσουμε έμφαση στην ανθρώπινη εμπειρία και πως αυτή μπορεί να αλλάξει σταδιακά την οικογένειά μας, την πόλη μας, τον κόσμο μας!
Οι καθημερινές δραστηριότητές μας δημιουργούν και καταστρέφουν αξία, αλλάζουν το κόσμο γύρω μας. Στον φόντο της κρίσης είναι σημαντικό κάθε ευρώ που επενδύεται να συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη», κατέληξε ο κ. Φρεμεντίτης.
Παρουσιάζοντας πιο αναλυτικά το πρόγραμμα «Μέτρηση Κοινωνικής Απόδοσης Επενδύσεων» η Δρ Κοινωνικής Οικονομίας κ. Φανή Δήμα, αναφέρθηκε στα βήματα υλοποίησης της μεθοδολογίας, ενώ ανέφερε πως ίσως είναι ιδανική ευκαιρία να υιοθετηθεί ένα τέτοιο μοντέλο από μη κυβερνητικούς οργανισμούς, μονάδες του δημόσιου, του ιδιωτικού και του τρίτου τομέα οι οποίοι «δεν έχουν αρκετά καλή ιδέα για το κόστος του τι κάνουν και για το κοινωνικό αποτύπωμα των δράσεων αυτών»

Στο τέλος της ομιλίας και οι τρείς συνέκλιναν σε ένα κοινό συμπέρασμα τονίζοντας πως η κατανόηση και διαχείριση αυτής της ευρύτερης αξίας γίνεται όλο και πιο επιτακτική για τον ιδιωτικό αλλά και τον δημόσιο τομέα. Το πρόγραμμα «Μέτρησης Κοινωνικής Απόδοσης Επενδύσεων» της Equal Society δεν είναι μια πρόσφατη προσέγγιση ή έννοια. Είναι βασισμένη πάνω σε καθιερωμένες προσεγγίσεις αξιολόγησης και τα οικονομικά της υγείας και του περιβάλλοντος.» κατέληξε η κ. Δήμα.

Κύρια σημεία της ομιλίας του κ. Σπύρου Φρεμεντίτη, προέδρου Δ.Σ. της Equal Society

Το όραμα μας «η εξάλειψη της οικονομικής και κοινωνικής ανισότητας με σκοπό τη δημιουργία μιας κοινωνίας ίσων ευκαιριών».

Η ανισότητα δεν είναι απλά ένα στατιστικό αποτέλεσμα. Αλλάζει τις ζωές όλων μας επηρεάζοντας το βιοτικό μας επίπεδο, το αίσθημα ασφάλειας και το ρίσκο κοινωνικών συγκρούσεων όχι μόνο σε τοπικό αλλά και σε εθνικό επίπεδο.

Πιστεύουμε ότι ο καθένας μας μπορεί να συμβάλλει στην εξάλειψη της ανισότητας αλλάζοντας σταδιακά τον κόσμο γύρω του και δημιουργώντας αξία. Αντιλαμβανόμαστε την αξία όχι μόνο σαν αποτέλεσμα οικονομικής διαδικασίας αλλά και κοινωνικής και περιβαλλοντικής δράσης. Στόχος μας λοιπόν είναι να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αποτιμάται η ευρύτερη αυτή αξία και να δώσουμε έμφαση στις κοινωνικές επενδύσεις που θα εξασφαλίζουν πως κάθε ευρώ δαπανάται προς όφελος της κοινωνίας.

Οι υπάρχουσες μεθοδολογίες μέτρησης της κοινωνικής αξίας αδυνατούν να αποτιμήσουν την κοινωνική και περιβαλλοντική αξία και δίνουν έμφαση μόνο στην οικονομική. Με αυτό τον τρόπο δεν δημοσιοποιούν όλη την ιστορία αλλά μόνο τους αριθμούς. Εμείς θέλουμε να δώσουμε έμφαση στην ανθρώπινη εμπειρία και πως αυτή μπορεί να αλλάξει σταδιακά την οικογένειά μας, την πόλη μας, τον κόσμο μας!

Οι καθημερινές δραστηριότητές μας δημιουργούν και καταστρέφουν αξία, αλλάζουν το κόσμο γύρω μας. Στον φόντο της κρίσης είναι σημαντικό κάθε ευρώ που επενδύεται να συμβάλλει στην αειφόρο ανάπτυξη.

-Πως;
Δίνοντας βαρύτητα στη δημιουργία κοινωνικής αξίας. Επιτρέποντας τη μέτρηση της αξίας και της απόδοσης της επένδυσης. Προωθώντας τον στρατηγικό σχεδιασμό νέων υπηρεσιών και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων. Στηρίζοντας τις κοινωνικές επενδύσεις

-Μέτρηση Κοινωνικής Απόδοσης Επενδύσεων
Το πρόγραμμα αφορά στην ανάπτυξη και εφαρμογή της μεθοδολογίας SROI (Social Return on Investment) για τη μέτρηση της κοινωνικής απόδοσης των επενδύσεων στην Ελλάδα.
                                        
Η καινοτόμα πρωτοβουλία έχει ως στόχο την αποτίμηση της παραγόμενης κοινωνικής αξίας μέσω ποσοτικών, αλλά και ποιοτικών δεικτών απόδοσης. Σκοποί του προγράμματος είναι η ενδυνάμωση των οργανισμών που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα και των ωφελουμένων τους, η προβολή των κοινωνικών επενδύσεων και της μέτρησης κοινωνικής αξίας και τελικά η διάχυση για την εφαρμογή ενός στρατηγικού εργαλείου απ’ όλους του παραγωγικούς Οργανισμούς της χώρας.  

-Ποια είναι η σημερινή εικόνα ;
Κάθε χρόνο δεκάδες εκατομμύρια ευρώ προερχόμενα από το ΕΣΠΑ, εθνικούς πόρους, ιδρύματα του εσωτερικού και του εξωτερικού αλλά και από δράσεις Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης μεγάλων επιχειρήσεων ενισχύουν προγράμματα που υλοποιούνται από ΜΚΟ. Στόχος των προγραμμάτων αυτών είναι η δημιουργία ή η ενδυνάμωση δομών απασχόλησης, κοινωνικής επανένταξης, ευρύτερης πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, προστασίας ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, μεταναστών, προστασίας του περιβάλλοντος κ.α.. Μέχρι σήμερα ήταν αδύνατη η τελική αποτίμηση των επενδύσεων αυτών, καθώς αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει με τα αυστηρά οικονομοτεχνικά κριτήρια της αγοράς.  Παραμένει όμως ζωτική η ανάγκη αξιολογικής αποτίμησης της επένδυσης και η σε βάθος χρόνου πρόβλεψη για την βιωσιμότητα αυτής, προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνέχειά της. Σ’ ένα περιβάλλον διαύγειας και μετρήσιμης απόδοσης. 

-Τι σχεδιάζει η EQUAL SOCIETY
Η Equal Society με την υλοποίηση της μεθοδολογίας SROI έρχεται να καλύψει αυτό το κενό. Μέσα από την μέτρηση ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών και την σε βάθος αξιολόγηση οποιασδήποτε κοινωνικής επένδυσης, εξασφαλίζεται όχι μόνο η συμμετοχή των  ενδιαφερομένων μερών στην διαδικασία και τον στρατηγικό σχεδιασμό, αλλά και η αποτελεσματικότερη διαχείριση κινδύνου κάθε οργανισμού που προσφέρει κοινωνικά αγαθά και υπηρεσίες.

-Το πλάνο υλοποίησης του προγράμματος
1. Σε 10 επιλεγμένους ΜΚΟ με εθνική, περιφερειακή και τοπική δράση θα πραγματοποιηθούν αντίστοιχες μελέτες αξιολόγησης και στρατηγικού σχεδιασμού
2. Εκπαίδευση των μελών των αξιολογούμενων ΜΚΟ στη χρήση της μεθοδολογίας SROI με σκοπό τη χρήση της ως στρατηγικό εργαλείο
3. Συμμετοχή σε διεθνή συνέδρια με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξη των ικανοτήτων της επιστημονικής ομάδας της Equal Society και δικτύωσης με διεθνείς φορείς
4. Υλοποίηση εργαστηρίου και συνεδρίου Κοινωνικών Επενδύσεων «Συνδέοντας το Κεφάλαιο με την Κοινωνία»
5. Δημιουργία Ελληνικού Δικτύου Μέτρησης Κοινωνικής Αξίας με σκοπό τη δικτύωση και τη δημιουργία ανοικτού διαλόγου για τη δημιουργία κοινωνικής αξίας
6. Τελική εκδήλωση κατά την οποία θα γίνει η παρουσίαση των αποτελεσμάτων του έργου

-Συμπεράσματα
Σκοπός του προγράμματος μέσα στον επόμενο χρόνο δεν είναι μόνο να αποτιμηθεί η κοινωνική αξία των ΜΚΟ που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, αλλά κυρίως να αναδειχθούν θέματα κοινωνικής αξίας και η δικτύωση τους με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων και καλών πρακτικών. Να αποδειχτεί στην πράξη ότι…κάθε χαμόγελο αξίζει.

Κύρια σημεία της ομιλίας της κ. Φανής Δήμα, Δρ Κοινωνικής Οικονομίας

Γιατί είναι σημαντική η αξία;

Οι περισσότεροι οργανισμοί του δημόσιου, του ιδιωτικού και του τρίτου τομέα έχουν μια αρκετά καλή ιδέα για το κόστος του τι κάνουν. Οι ετήσιοι λογαριασμοί, λογαριασμοί διαχείρισης, εκθέσεις του προϋπολογισμού και η ανάπτυξη του λογιστικού επαγγέλματος συμβάλλει στην καταγραφή των πόρων ενός οργανισμού και στα οικονομικά τους αποτελέσματα.

Ορισμένοι οργανισμοί είναι πολύ καλοί στο να υπολογίζουν το τι κάνουν με αυτούς τους πόρους. Μπορούν να παρακολουθούν τον αριθμό των χρηστών ή τις επαφές, ή τους πελάτες. Πολλοί μπορούν να παρέχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι δραστηριότητές τους οδηγούν σε κάποιο είδος της αλλαγής.

Αλλά πολύ λίγοι μπορούν να περιγράψουν με σαφήνεια ποιά είναι αυτή η αλλαγή που συντελείτε. Τι θα συνέβαινε αν δεν υπήρχαν; Ποια είναι η πραγματική κοινωνική αξία του τι κάνουν;

Η αποτίμηση της κοινωνικής απόδοσης μιας επένδυσης έχει ως στόχο να αποκαταστήσει την ισορροπία καταγράφοντας την πραγματική αξία και όχι μόνο το κόστος, δηλαδή την οικονομική αξία.

Τι είναι η μεθοδολογία SROI;

Η κατανόηση και διαχείριση αυτής της ευρύτερης αξίας γίνεται όλο και πιο επιτακτική για τον ιδιωτικό αλλά και τον δημόσιο τομέα. Η μέθοδος SROI δεν είναι μια πρόσφατη προσέγγιση ή έννοια. Είναι βασισμένη πάνω σε καθιερωμένες προσεγγίσεις αξιολόγησης και τα οικονομικά της υγείας και του περιβάλλοντος.

Επικεντρώνεται στην απάντηση πέντε βασικών ερωτήσεων:

1. Ποιός αλλάζει;

2. Πώς αλλάζει;

3. Πώς το ξέρουμε?

4. Για πόση από την κάθε αλλαγή ευθυνόμαστε εμείς;

5. Πόσο σημαντική είναι η αλλαγή;

Αναλόγως των διαθέσιμων πόρων μπορεί να υλοποιηθεί μια ανάλυση σε μικρότερη ή μεγαλύτερη έκταση.

Η εφαρμογή της μεθοδολογίας SROI βασίζεται στην εφαρμογή κάποιων βασικών αρχών. Αυτές είναι:

1. Εμπλοκή όλων των ενδιαφερόμενων μελών

2. Κατανόηση των αλλαγών

3. Αξιολόγηση όσων έχουν σημασία για τους εμπλεκόμενους

4. Συμπεριλαμβάνω μόνο ότι είναι ουσιαστικό (παράγει σημαντικό αποτέλεσμα)(materiality)

5. Αποφυγή υπερβολικής αξίωσης αποτελεσμάτων (Overclaim)

6. Διαφάνεια

7. Επαλήθευση των αποτελεσμάτων

Τα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τη μεθοδολογία SROI είναι η συμμετοχή των εμπλεκομένων στη διαδικασία και η μέτρηση όχι μόνο ποσοτικών αλλά και ποιοτικών δεικτών.

Σε τι θα με ωφελήσει να μετρήσω την κοινωνική μου απόδοση;

• Θα βελτιώσει την εικόνα του οργανισμού προς τα έξω

• Θα βελτιώσει τις ευκαιρίες για χρηματοδότηση /Προσέγγιση Επενδυτών (social investors, θεσμικών φορέων)

• Θα επιτρέψει τον στρατηγικό σχεδιασμό για μελλοντικά προϊόντα / υπηρεσίες. Ο σχεδιασμός των κοινωνικών προϊόντων γίνεται συλλογική διαδικασία μέσα από τη συμμετοχή των διαφορετικών ομάδων εμπλεκομένων εξασφαλίζοντας την υψηλή κοινωνική απόδοση μελλοντικών δράσεων

• Θα τοποθετήσει τον οργανισμό στο κέντρο των εξελίξεων καθώς υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον παγκόσμια για την μέτρηση κοινωνικής απόδοσης και τις κοινωνικές επενδύσεις

• Θα διευκολύνει στρατηγικές συζητήσεις και θα βοηθήσει να κατανοήσετε και να μεγιστοποιήσετε την κοινωνική αξία που δημιουργεί μια δραστηριότητα

• Θα βοηθήσει να κατευθύνετε τους κατάλληλους πόρους στη διαχείριση των αντίστοιχων αποτελεσμάτων

• Θα βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί ο οργανισμός το έργο του προς τα έξω.

• Θα επιτρέψει τη δημιουργία ανοικτού διαλόγου με τα ενδιαφερόμενα μέρη , και θα τους δώσει τη δυνατότητα να έχουν την υπηρεσία υπό έλεγχο και να συμμετέχουν ουσιαστικά στο σχεδιασμό της.

Μέτρηση Κοινωνικής Απόδοσης στην πράξη

Η ανάλυση SROI περιλαμβάνει 6 στάδια:

• Καθορισμός του σκοπού του οργανισμού (ή του προγράμματος), των εμπλεκομένων και του είδους της ανάλυσης.

• Χαρτογράφηση επιθυμητών αποτελεσμάτων

• Συλλογή Δεδομένων για τον απολογισμό των αποτελεσμάτων και απόδοση χρηματικής αξίας

• Ορισμός επιπτώσεων από άλλους παράγοντες

• Υπολογισμός δείκτη SROI :

• Δημιουργία έκθεσης και ενσωμάτωσης των αποτελεσμάτων στη στρατηγική του οργανισμού

Το έργο χρηματοδοτείται από την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες», το οποίο είναι μέρος του συνολικού Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του ΕΟΧ για την Ελλάδα, γνωστού ως EEA Grants. Διαχειριστής Επιχορήγησης του Προγράμματος είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Στόχος του Προγράμματος είναι η ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα μας και η ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.