Έξω από το "παιχνίδι" των swaps θέλει τους προμηθευτές η Κομισιόν

Σε σκληρό «μπρα ντε φέρ» έχει εξελιχθεί τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με πληροφορίες, η διαπραγμάτευση ανάμεσα στην κυβέρνηση και τη Διεύθυνση Ανταγωνισμού της κοινότητας, σχετικά με την τελική μορφή του μοντέλου πρόσβασης ιδιωτών στη λιγνιτική παραγωγή της ΔΕΗ.

Οι επαφές είναι συνεχείς μέσω συναντήσεων και ανταλλαγής τηλεφωνημάτων και e mails, ωστόσο οι επισημάνσεις στα τελευταία σημειώματα των κοινοτικών υπαλλήλων έχουν θορυβήσει την ηγεσία του ΥΠΕΚΑ καθώς δείχνουν επιμονή προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, η οποία μάλιστα ανατρέπει σε σημαντικό βαθμό τις επιδιώξεις που είχε η κυβέρνηση όταν πρότεινε τη διαδικασία των swaps.

Το βασικό σημείο τριβής είναι ότι οι κοινοτικοί φαίνεται ότι θεωρούν όρο εκ των ων ουκ άνευ τη δυνατότητα των επιχειρήσεων που θα αποκτήσουν μια ποσότητα ενέργειας μέσω των swaps να κάνουν προσφορά στο ελληνικό pool. Θέλουν, δε, αυτό να αφορά το σύνολο της παραγωγής που θα «ανταλλαγεί», καθώς δεν «εγκρίνουν» ούτε την εφαρμογή διαφορετικών μοντέλων, όπως επιθυμούν η κυβέρνηση και η ΔΕΗ.

Μία ενιαία λύση

Για να γίνει κατανοητό το πρόβλημα πρέπει να αναφερθεί ότι η απόκτηση ενέργειας από συγκεκριμένες μονάδες και η συνακόλουθη ελευθερία διαχείρισης της ενέργειας αυτής στο pool είναι αίτημα που διατυπώθηκε από τους μεγάλους – ξένους και εγχώριους – ομίλους ηλεκτροπαραγωγής που ενδιαφέρονται να ανταλλάξουν ενέργεια με τη ΔΕΗ και συμμετείχαν στο market test της Κομισιόν. Αντίθετα οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην προμήθεια και εμπορία ηλεκτρισμού διευκολύνονται από την απόκτηση ενέργειας από ένα portfolio μονάδων και τη διοχέτευσή της στη συνέχεια στο λιανικό ή διασυνοριακό εμπόριο. Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να υπάρξουν δύο διαφορετικές διαδικασίες που προφανώς θα απευθύνονται σε διαφορετικές κατηγορίες ενδιαφερομένων. Μία από «καλάθι» που θα απευθύνεται σε εμπόρους – προμηθευτές και μία από συγκεκριμένες μονάδες που θα απευθύνεται σε ηλεκτροπαραγωγούς.

Η Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Κομισιόν θεωρεί ότι πρόσβαση στα κοιτάσματα λιγνίτη μπορεί να θεωρηθεί μόνο μια διαδικασία που επιτρέπει στον ιδιώτη να διαχειριστεί ο ίδιος την παραγωγή, να κάνει τις προσφορές του στην Ημερήσια Αγορά και να εισαγάγει το ρεύμα στο pool ως γνήσιος ανταγωνιστής της ΔΕΗ στον τομέα της παραγωγής. Αντίθετα, θεωρεί ελλιπή μια διαδικασία όπου ο ιδιώτης θα παίρνει το ρεύμα από τη συνολική λιγνιτική παραγωγή της ΔΕΗ μέσω μιας δημοπρασίας ενώ η ΔΕΗ θα έχει στα χέρια της όλη τη διαχείριση και την εισαγωγή των μονάδων στην Ημερήσια Αγορά.

Για το πώς θα δοθεί η δυνατότητα στους ιδιώτες να εισάγουν οι ίδιοι το ρεύμα στο pool, οι κοινοτικοί ρίχνουν το «μπαλάκι» στην ελληνική πλευρά: «βρέστε τρόπο, αλλά σύντομα» είναι η ουσία των όσων διαμηνύουν. Το πρακτικό πρόβλημα που έχει να λύσει το ΥΠΕΚΑ είναι το εξής: Η αρχική του πρόταση έκανε λόγο για παραχώρηση ενέργειας από ένα portfolio μονάδων. Όμως, σύμφωνα τουλάχιστον με τις υφιστάμενες διατάξεις του Κώδικα λειτουργίας της αγοράς χονδρικής, απαγορεύεται να εισαγάγει κάποιος ενέργεια στο pool εάν δεν προέρχεται από συγκεκριμένη μονάδα. Άρα, ή πρέπει να τροποποιήσει τους Κώδικες ή να αλλάξει την πρόταση του και να δώσει στους ιδιώτες τη δυνατότητα απόκτησης ενέργειας από συγκεκριμένες μονάδες (π.χ. Καρδιάς, Αγ. Δημήτριο, Πτολεμαΐδα, κ.ο.κ.). Και οι δύο λύσεις – κυρίως η αλλαγή των κωδίκων – είναι χρονοβόρες.

«Αδειάζουν» τους προμηθευτές

Εάν τελικά επικρατήσει η συγκεκριμένη άποψη της Κομισιόν, καθίσταται δύσκολη έως αδύνατη η συμμετοχή των προμηθευτών στην όλη διαδικασία. Το ζήτημα είναι φλέγον ειδικά για τις μεγάλες ελληνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο λιανεμπόριο (Aegean Power, Energa κ.λπ.) οι οποίες σήμερα έχουν ελάχιστα ή μηδενικά περιθώρια κέρδους και ανέμεναν την απόκτηση φθηνότερης λιγνιτικής ενέργειας προκειμένου να σταθούν στην αγορά. Οι προμηθευτές έχουν υποστηρίξει μάλιστα ότι μόνον αν αποκτήσουν οι ίδιοι πρόσβαση στο «εθνικό» καύσιμο, θα «δεί» και ο καταναλωτής όφελος μέσω των εκπτώσεων που θα μπορούν να δώσουν στα τιμολόγια. Σε αντίθετη περίπτωση, υποστηρίζουν, η απελευθέρωση και η διαδικασία των swaps θα ωφελήσει μόνον τα οικονομικά αποτελέσματα των ιδιωτικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.

Οι προμηθευτές τονίζουν ότι, αν οι ίδιοι αναγκαστούν, λόγω των συνθηκών, να αναστείλουν ή να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους στη λιανική του ρεύματος, η χώρα θα αντιμετωπίσει μέγα πρόβλημα όσον αφορά, όχι πλέον την πρόσβαση ιδιωτών στον λιγνίτη, αλλά το βαθμό απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρισμού, ο οποίος ως γνωστόν «μετριέται» με τον αριθμό των καταναλωτών που άλλαξαν πάροχο. «Το επιχείρημα είναι απολύτως σωστό, αλλά το θέμα αφορά άλλη… διεύθυνση της Κομισιόν» δηλώνει στο energypress παράγοντας που είναι σε θέση να γνωρίζει τα διαλαμβανόμενα κατά τη διαπραγμάτευση. Ο ίδιος επισημαίνει μάλιστα δηκτικά ότι πολλές φορές «η γραφειοκρατία των Βρυξελλών ξεπερνάει και τη δική μας».

Τιμή εκκίνησης και χρονική διάρκεια

Άλλη εκκρεμότητα και κρίσιμο ζήτημα διαπραγμάτευσης, είναι η «τιμή εκκίνησης», μια ελάχιστη τιμή, δηλαδή, που διεκδικεί να εξασφαλίσει η ΔΕΗ ως αφετηρία της διαδικασίας των swaps, η οποία να καλύπτει το κόστος παραγωγής. Η Κομισιόν αμφισβητεί την ανάγκη ορισμού μιας τέτοιας διασφάλισης για τη ΔΕΗ και προτείνει ουσιαστικά μια διαδικασία ανοιχτής δημοπρασίας, όπως ζητάνε άλλωστε και οι ιδιώτες ενδιαφερόμενοι. Συμπληρωματικό θέμα αποτελεί το πώς θα πρέπει να υπολογίζεται αυτή η «τιμή εκκίνησης», δηλαδή πρακτικά, πως διαμορφώνονται τα κοστολογικά στοιχεία της ΔΕΗ. Σύμφωνα με πληροφορίες, η αρμόδια διεύθυνση της Κομισιόν ζήτησε επίσημα προ ημερών από τη ΔΕΗ αναλυτικά στοιχεία για το κόστος παραγωγής κάθε μίας από τις λιγνιτικές της μονάδες.

Τρίτη βασική εκκρεμότητα αποτελεί ο χρόνος διάρκειας των συμβολαίων ανταλλαγής. Η Κομισιόν επιδιώκει τη σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων, προκειμένου η φόρμουλα που θα επιλεγεί να είναι σταθερή παράμετρος που θα διαμορφώσει το περιβάλλον της αγοράς για μεγάλο διάστημα. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι και οι ιδιώτες που συμμετείχαν στο market test δεν έδειξαν… προθυμία για μακροχρόνια δέσμευση.

Ας σημειωθεί τέλος ότι, πέραν των προβλημάτων που αναφέρθηκαν, υπάρχουν πληροφορίες που θέλουν την Κομισιόν ακόμα πιό "σκληρή", να μην θεωρεί δηλαδή ικανή ισοδύναμη λύση τα προτεινόμενα swaps και να ζητάει συνολικότερες λύσεις.