Η ΕΕ χρειάζεται έναν Επίτροπο για τη Μεσόγειο

Οι συγκρούσεις και οι εντάσεις στη Λιβύη, τη Συρία, την Αίγυπτο, το Ιράκ και την Παλαιστίνη είναι ανησυχητικές από πολλές απόψεις. Η ασφάλεια, ο εφοδιασμός πετρελαίου και η μετανάστευση είναι μόνο μερικές από τις ανησυχίες που απασχολούν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο ρόλος της ΕΕ στην περιοχή της Μεσογείου είναι πολύ αδύναμος και εμπνέει ελάχιστη εμπιστοσύνη ότι οι προκλήσεις αυτές θα αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Ένας νέος, πολύπλοκος κόσμος, με ρεύματα και γεγονότα που έχουν πραγματική σημασία για την Ευρώπη, βρίσκεται μόλις μερικές εκατοντάδες μίλια μακριά της. Παρά την κατάσταση στην Ουκρανία, η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρώσει την προσοχή της στα νότια σύνορα της Μεσογείου. Και χρειαζόμαστε μια ριζικά νέα προσέγγιση στην περιοχή.

Αφού πέρασα τους τελευταίους λίγους μήνες αναλύοντας την κατάσταση σε διάφορες χώρες του Μαγκρέμπ και του Μασρέκ, πιστεύω ότι θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας την αποτυχία της προηγούμενης πολιτικής μας σε αυτή την περιοχή. Θα μπορούσαμε να σπαταλήσουμε μήνες συζητώντας το τί πήγε στραβά, αλλά δεν έχουμε το χρόνο για μακρόπνοες αναλύσεις. Τα νέα και τα παλαιότερα γεγονότα στην περιοχή πρέπει να μας παρακινήσουν να κάνουμε μια νέα πολιτική αρχή.

Η ΕΕ πρέπει να υιοθετήσει μια νέα Μεσογειακή πολιτική. Και αν η κατάσταση απαιτεί μια νέα πολιτική, καλεί επίσης για μια νέα δομή. Η ΕΕ θα πρέπει να διορίσει έναν Επίτροπο για τη Μεσόγειο. Αυτό το αξίωμα δεν πρέπει να είναι το αξίωμα ενός απλού εκπροσώπου, αλλά , αντιθέτως, ενός Υπουργού για το σύνολο των 28 κρατών μελών, με σωστή δομή και προσωπικό. Αυτός ο Επίτροπος θα πρέπει να αναπτύξει μια νέα σχέση με τις χώρες της Νότιας Μεσογείου και να ξεμπερδέψει το λαβύρινθο των νομικών θεσμικών οργάνων και του προϋπολογισμού της ΕΕ για να υποστηρίξει αυτό το όραμα.

Από την αρχή της Αραβικής Αφύπνισης το 2011, γίναμε μάρτυρες μιας θανάσιμης μάχης εντός της κοινότητας των Σουνιτών. Αυτός ο αγώνας δεν αφορά μόνο, ούτε καν έχει ως κύριο θέμα του την πίστη. Αυτό που διακυβεύεται είναι η γεωστρατηγική, οικονομική και γεωπολιτική κυριαρχία της ευρύτερης περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Λιβύης.

Η πιο παραδοσιακή σύγκρουση μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών (όπως αυτή που αφορά το Ιράν) είναι ιδιαίτερα εμφανής στη Συρία και το Ιράκ. Αλλά ένας πόλεμος διαδοχής μεταξύ των μελών της οικογένειας Σαούντ περιπλέκει περαιτέρω τις εντάσεις στην περιοχή. Η Λιβύη και η Αίγυπτος αναλώνονται σε μια ενδο-Σουνιτική διαμάχη. Οι κύριοι υποστηρικτές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας είναι η Χαμάς στην Παλαιστίνη, το Ενάχντα στην Τυνησία, ο ανατραπείς πρόεδρος Mohamed Morsi στην Αίγυπτο και οι κυβερνήσεις της Τουρκίας και του Κατάρ. Αντιτίθενται στους μεγάλους συμμάχους των Σαλαφιστών: τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η τριβή στο Μπαχρέιν περιλαμβάνει τόσο Σουνίτες, όσο και Σιίτες. Η Συρία, το Ιράκ και ο Λίβανος βρίσκονται ανάμεσα στις δύο δυναμικές. Αυτό καθιστά τη σύγκρουση ακόμη πιο έντονη και κάνει την κάθε προσπάθεια μεσολάβησης αναποτελεσματική.

Κοιτάζοντας τα άλλα κράτη στο χάρτη, η Τυνησία βρίσκεται στη μέση μιας δύσκολης μετάβασης. Η Αλγερία παραμένει προς το παρόν σε ένα ασταθές status quo. Και η δραματική επέκταση των γειτονικών συγκρούσεων απειλεί την Ιορδανία και τον Λίβανο.

Το Κατάρ, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αποκτήσει πρωτοφανή εξουσία στους τομείς της οικονομίας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Στην Αίγυπτο οι Σαλαφιστές, μαζί με τους ισχυρούς συμμάχους τους, βρίσκονται μέχρι τώρα στην κορυφή. Και όλοι αυτοί οι νέοι περιφερειακοί παράγοντες δείχνουν έλλειψη σεβασμού για το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο.

Η αναγκαστική και παράνομη μετανάστευση είναι μια φυσική συνέπεια της αναταραχής και οι τρέχουσες μεταναστεύσεις είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Πώς μπορούμε να σκεφτούμε το να εμποδίσουμε τα εκατομμύρια ανθρώπων που προσπαθούν να αποφύγουν τον πόλεμο, την πείνα και τη δικτατορία;

Είμαι πεπεισμένη ότι η Ευρώπη πρέπει να εγκαταλείψει το παρόν σύστημα των σφαιρών επιρροής της. Προς το παρόν, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης ασχολούνται με τους ανατολικούς γείτονές μας και τα κράτη μέλη της ΕΕ που βρίσκονται στα νότια είναι υπεύθυνα για τη Μεσόγειο. Η Γαλλία επιβλέπει τις γαλλόφωνες Αφρικανικές χώρες. Η Ένωση του 2008 για τη Μεσόγειο (ΕγΜ), η οποία απαρτίζεται από τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, μαζί με 15 κράτη-εταίρους της Μεσογείου, αναπαράγει αυτό το σύστημα. Επιπλέον, περιλαμβάνει μόνο κυβερνήσεις που είναι συχνά απολυταρχικές, αντί να περιλαμβάνει επίσης και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.

Την ίδια στιγμή, η ΕΕ δεν μπορεί να έχει μία ενιαία πολιτική για όλους τους ανατολικούς και νότιους γείτονές της, ούτε καν για τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Νότια και Ανατολική Μεσόγειο.

Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να εγκαταλείψει την δομή σιλό της. Η μετανάστευση από τα νότια και τα ανατολικά βρίσκεται τώρα μεταξύ των κυριοτέρων ανησυχιών πολλών αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Ωστόσο, θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα χαρτοφυλάκιο με μια συγκεκριμένη γεωγραφική αρμοδιότητα: αυτή του Επιτρόπου αρμόδιου για τη Μεσόγειο. Οι αρμοδιότητες της νέας θέσης θα πρέπει να περιλαμβάνουν το εμπόριο, την ανθρωπιστική βοήθεια, την ανάπτυξη, τη μετανάστευση, το άσυλο, ακόμα και την εξωτερική πολιτική. Η υπόσχεση της ΕΕ το 2011 για την παροχή χρημάτων, πρόσβασης στην αγορά και κινητικότητας έχει μέχρι στιγμής παραμείνει νεκρό γράμμα. Ο Επίτροπος για τη Μεσόγειο θα πρέπει να τηρήσει αυτήν την υπόσχεση. Αυτός ή αυτή θα πρέπει επίσης να ασχοληθεί με τη συνεργασία, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση, τις υποδομές και την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών. Η πολιτική υψηλού επιπέδου θα παραμείνει στα χέρια της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ.

Μια νέα προσέγγιση μπορεί να επιδιωχθεί μόνο μέσω θαρραλέων επιλογών, ανάλυσης και επιμονής. Η Ευρώπη χρειάζεται μια προσωπικότητα να είναι υπόλογη για τη Μεσόγειο. Ο νέος Επίτροπος πρέπει να έχει ένα όραμα για την περιοχή, αλλά μια εντολή που να είναι αρκετά ευέλικτη ώστε να εκπονήσει πολιτικές που να αρμόζουν στις διάφορες χώρες. Η μετανάστευση είναι ένα μόνο μέρος, ή ένα σύμπτωμα, της σχέσης μας με τη Νότια Μεσόγειο, δεν μπορεί να είναι η μοναδική της εστίαση. Ένας Επίτροπος που έχει ως γνώμονα την ασφάλεια της μετανάστευσης δεν μπορεί να είναι το μόνο πρόσωπο που παρουσιάζει η Ευρώπη στους γείτονές μας.

Πρέπει να ενισχύσουμε και να στηρίξουμε τις χώρες που προσπαθούν να σώσουν τους εαυτούς τους: το Μαρόκο, την Τυνησία, την Ιορδανία και τον Λίβανο. Δεν αληθεύει το γεγονός πως δε μας αφορούν. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η δημιουργία διμερών πολιτικών για τη στήριξη της μετάβασης και της οικονομικής ανάπτυξης εξακολουθεί να έχει νόημα. Αλλά αυτό το είδος της πολιτικής δεν θα πρέπει να ισχύει σε όλη την περιοχή με τρόπο παρόμοιο με την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονία. Η Ευρώπη πρέπει επίσης να συνεχίσει τη διαδικασία ένταξης της Τουρκίας.

Ακόμη και αν η ΕΕ δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην περιοχή αυτή τη στιγμή, μπορούμε ακόμα να έχουμε αντίκτυπο σε πολλές κοινωνίες μεσοπρόθεσμα. Στην Αίγυπτο, καθώς και στο Ιράν και αλλού, σημείο αναφοράς για την κοινωνία των πολιτών αποτελεί η Ευρώπη και όχι η Σαουδική Αραβία. Ένα πρόγραμμα Erasmusγια τη Μεσόγειο θα μπορούσε να είναι ένα «έξυπνο» πρώτο βήμα για την ενίσχυση των δεσμών και τη δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Η ύπαρξη της ίδιας της ΕΕ αποδεικνύει ότι η ειρήνη και η ευημερία πρέπει να βασίζονται σε μια σταδιακή ενοποίηση των αγορών, καθώς και στην εμβάθυνση των πολιτιστικών και ανθρώπινων δεσμών.

Emma Bonino, πρώην Ευρωπαία Επίτροπος για την ανθρωπιστική βοήθεια, την αλιεία και την πολιτική για τους καταναλωτές (1995-1999) και πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας. Έχει, επίσης, διατελέσει μέλος του Ιταλικού και Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου και ήταν επικεφαλής των παρατηρητών των εκλογικών αποστολών της ΕΕ στο Εκουαδόρ και το Αφγανιστάν. Είναι μέλος του Συμβουλίου του ECFR.

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ:http://www.ecfr.eu/content/entry/commentary_the_eu_needs_a_commissioner_for_the_mediterranean300

(capital.gr)