Data centers: Το νέο όπλο της Κίνας απέναντι στην υπερπροσφορά ΑΠΕ

Μερικούς μήνες μετά την παρουσίαση του μακροοικονομικού 15ου Πενταετούς Σχεδίου (FYP) της Κίνας (2026–2030), η χώρα δημοσίευσε στα τέλη Ιουνίου το κλαδικό Πενταετές Σχέδιο για την ενέργεια. Η βασική θεματική του 15ου Πενταετούς Σχεδίου για την ενέργεια —η εξισορρόπηση της ενεργειακής ασφάλειας με την προώθηση της ενεργειακής μετάβασης— παραμένει σε σχετικά μεγάλο βαθμό αμετάβλητη σε σχέση με το προηγούμενο σχέδιο.

Αυτό που έχει αλλάξει αισθητά, ωστόσο, είναι η ρητή σύνδεση μεταξύ του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας και της υπολογιστικής ισχύος. Αυτό έχει επιπτώσεις στην πλεονάζουσα δυναμικότητα της Κίνας στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στη σχετικά χαμηλή επένδυσή της στα data centers, ιδιαίτερα σε σύγκριση με τις δαπάνες των ΗΠΑ.

Για παράδειγμα, το 14ο Πενταετές Σχέδιο αναφερόταν επανειλημμένα στην αποτελεσματική κατασκευή data centers, εντάσσοντάς τα στην κατηγορία των "νέων υποδομών". Το 15ο Πενταετές Σχέδιο, ωστόσο, έχει εγκαταλείψει τις αναφορές στα data centers και τις έχει αντικαταστήσει με επαναλαμβανόμενες αναφορές στην "υπολογιστική ισχύ". Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή στη λογική του σχεδιασμού —το επίκεντρο δεν είναι πλέον μόνο η κατασκευή υποδομών υπολογιστικής ισχύος, αλλά η επαναπλαισίωσή τους ως φορτίο ηλεκτρικής ενέργειας που πρέπει να σχεδιαστεί και να συνδεθεί με καθαρή ενέργεια μέσω της "άμεσης πράσινης σύνδεσης", ενός μηχανισμού που δεν αναφερόταν ποτέ στο 14ο Πενταετές Σχέδιο. Με άλλα λόγια, το 15ο Πενταετές Σχέδιο αντιμετωπίζει την υπολογιστική ισχύ ως μια νέα πηγή ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία πρέπει να ενσωματωθεί στο ηλεκτρικό σύστημα.

Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι, αξιοποιώντας την πρωτοβουλία "Ανατολικά Δεδομένα, Δυτική Υπολογιστική Ισχύς", που ξεκίνησε στις αρχές του 2022, το Πεκίνο φαίνεται πλέον να επιδιώκει έναν διπλό στόχο στον ενεργειακό τομέα: 1) να συνεχίσει να προωθεί τη μεταφορά data centers στη δυτική Κίνα και 2) να τα χρησιμοποιήσει για να απορροφήσει την πλεονάζουσα δυναμικότητα από την ηλιακή και την αιολική ενέργεια.

Αυτό είναι εμφανές στις περιοχές όπου βρίσκονται τα μεγαλύτερα clusters υπολογιστικής ισχύος της Κίνας —και εκεί όπου είναι πιθανό να κατασκευαστούν μελλοντικά data centers. Με βάση δημόσιες πηγές, ο χάρτης 1 δείχνει ότι τα μεγαλύτερα clusters data centers είναι συγκεντρωμένα στην Εσωτερική Μογγολία και τη Νινγκσιά. Αναφορές υποδεικνύουν επίσης ότι περισσότερα data centers θα κατασκευαστούν στις δυτικές ενδοχώρες, όπως το Τσινγκχάι και το Σιντζιάνγκ, όπου υπάρχουν μεγάλες βάσεις ανανεώσιμης ενέργειας και προβλήματα περικοπών στην παραγωγή.

Η συσχέτιση είναι αρκετά προφανής: Πρόκειται όλες για περιοχές που εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά περικοπών στην παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει άφθονη πλεονάζουσα δυναμικότητα η οποία πρέπει να απορροφηθεί. Η Εσωτερική Μογγολία —η οποία αποτελεί την περιοχή του άνθρακα της Κίνας και είναι πλούσια σε σπάνιες γαίες— έχει επίσης μετατραπεί στην έδρα ορισμένων από τις μεγαλύτερες βάσεις ηλιακής και αιολικής ενέργειας της Κίνας. Τα μικρότερα clusters στο Δέλτα του ποταμού Γιανγκτσέ και στη Γκουανγκντόνγκ πιθανότατα εξυπηρετούν κυρίως κινεζικούς hyperscalers, όπως η Αλίμπαμπα και η Τενσέντ, παρότι οι μεγάλες αυτές εταιρείες τεχνολογίας διαθέτουν επίσης τα δικά τους data centers και κέντρα υπολογιστικού νέφους στη δυτική Κίνα.

Ωστόσο, ο όρος "hyperscalers" ενδέχεται να είναι παραπλανητικός όταν χρησιμοποιείται για κινεζικές εταιρείες, καθώς μέχρι στιγμής έχουν επιδείξει μικρή διάθεση να επενδύσουν στην κλίμακα που έχει καταστεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της κινεζικής προσέγγισης στις υποδομές. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε σύγκριση με τους αμερικανικούς hyperscalers, οι οποίοι έχουν ευθύνη για την έκρηξη των κεφαλαιουχικών δαπανών (capex) στην τεχνητή νοημοσύνη, που έχει οδηγήσει την αμερικανική οικονομία τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα, η Γκόλντμαν Σακς εκτίμησε ότι οι μεγαλύτεροι αμερικανικοί hyperscalers δαπάνησαν περίπου οκτώ φορές περισσότερα από τις τέσσερις μεγαλύτερες κινεζικές εταιρείες για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Η δική μας εκτίμηση για τις κεφαλαιουχικές δαπάνες κινείται περίπου στο ίδιο επίπεδο.

Το χάσμα μεταξύ των κεφαλαιουχικών δαπανών για data centers στην Κίνα και τις ΗΠΑ πιθανότατα απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση. Ένας λόγος, ωστόσο, μπορεί να είναι ότι οι μεγάλες κινεζικές εταιρείες τεχνολογίας βασίζονται σε κρατικά υποστηριζόμενα data centers εξίσου όσο και στις δικές τους υποδομές, γεγονός που σημαίνει ότι ο ιδιωτικός τομέας δεν χρειάστηκε να δαπανήσει εξίσου πολλά για τις υποδομές υπολογιστικής ισχύος του.

Αυτό ενδέχεται να αλλάξει τα επόμενα χρόνια, καθώς το τρέχον Πενταετές Σχέδιο για την ενέργεια σηματοδοτεί ότι η Κίνα αντιμετωπίζει τα data centers ως πηγή εγχώριας ζήτησης για την ανανεώσιμη ενέργειά της. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία οι αυξανόμενες εξαγωγές καθαρής ενέργειας της Κίνας προκαλούν αντιδράσεις από τις ανεπτυγμένες οικονομίες. Τον Μάρτιο, για παράδειγμα, η Κίνα εξήγαγε ποσότητα ηλιακών πάνελ-ρεκόρ, ύψους 68 GW, μεγαλύτερη από το σύνολο της εγκατεστημένης δυναμικότητας ηλιακής ενέργειας της Ισπανίας και διπλάσια από το σύνολο του Φεβρουαρίου.

Η άνοδος του Μαρτίου πιθανότατα αντανακλά μια έκτακτη αύξηση της ζήτησης λόγω της ενεργειακής κρίσης στη Μέση Ανατολή, όμως η αύξηση των εξαγωγών ηλιακής ενέργειας αποτελεί μια μακροπρόθεσμη τάση. Οι εξαγωγές ηλιακών πάνελ της Κίνας αυξήθηκαν από 154,8 GW το 2022 σε περίπου 236 GW το 2024. Το κατά πόσο αυτός ο ρυθμός θα διατηρηθεί αποτελεί ένα διαφορετικό ερώτημα, καθώς η αύξηση των όγκων παρουσιάζει ενδείξεις επιβράδυνσης, από περίπου 34% το 2023 σε 13% το 2024.

Το Πεκίνο φαίνεται να αναγνωρίζει τον θόρυβο και τις αντιδράσεις που έχει προκαλέσει η εκτόξευση των εξαγωγών καθαρής ενέργειας και καλεί πλέον να χρησιμοποιείται η καθαρή ενέργεια για τα data centers αντί να εξάγεται. Αυτό συνεπάγεται επίσης ότι η έκρηξη των κεφαλαιουχικών δαπανών για την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει αισθητά μεγαλύτερη στην Κίνα, καθώς τα πράσινα data centers μετατρέπονται σε βασικό επίκεντρο των επενδύσεων σε υποδομές τα επόμενα χρόνια.

(του Ντάμιεν Μα, Carnegie Europe, capital.gr)