Προς χαλάρωση οι κανόνες για το μεθάνιο – Τι θα ανακοινώσει η Κομισιόν την επόμενη εβδομάδα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να εκδώσει την επόμενη εβδομάδα τις πολυαναμενόμενες κατευθυντήριες γραμμές που θα οδηγούν ουσιαστικά σε καθυστέρηση της επιβολής κυρώσεων στο πλαίσιο του νέου κανονισμού για τις εκπομπές μεθανίου στις εισαγωγές φυσικού αερίου και LNG, αντανακλώντας τις αυξανόμενες ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης και τις πρακτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι προμηθευτές.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Montel News, παρότι η Επιτροπή επιμένει ότι ο κανονισμός για το μεθάνιο παραμένει σε ισχύ όπως έχει σχεδιαστεί, οι επικείμενες συστάσεις αναμένεται να καλούν τα κράτη-μέλη να μην επιβάλλουν κυρώσεις στις εταιρείες κατά τη διάρκεια μιας αρχικής μεταβατικής περιόδου, δίνοντας περισσότερο χρόνο τόσο στους εισαγωγείς όσο και στις εθνικές αρχές να συμμορφωθούν με το ιδιαίτερα σύνθετο νέο πλαίσιο.

Αυξανόμενες πιέσεις

Η εξέλιξη αυτή έρχεται έπειτα από τις αυξανόμενες πιέσεις που ασκούν η πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ αλλά και διεθνείς προμηθευτές ενέργειας, οι οποίοι προειδοποιούν ότι η αυστηρή εφαρμογή του κανονισμού θα μπορούσε να διαταράξει τις εισαγωγές φυσικού αερίου σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη εξακολουθεί να είναι ευάλωτη στις γεωπολιτικές εντάσεις και στις έντονες διακυμάνσεις των διεθνών ενεργειακών αγορών.

Η συζήτηση γύρω από τον κανονισμό έχει ενταθεί τους τελευταίους μήνες. Κατά τη συνεδρίαση των πρεσβευτών της ΕΕ στις Βρυξέλλες αυτή την εβδομάδα, σημαντικός αριθμός κρατών-μελών επανέλαβε το αίτημα για αναβολή έως και τριών ετών της εφαρμογής βασικών διατάξεων που αφορούν τις εισαγωγές. Αντίστοιχες ανησυχίες είχαν εκφραστεί και στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας τον προηγούμενο μήνα, όπου 17 από τα 27 κράτη-μέλη κάλεσαν την Επιτροπή να προχωρήσει σε στοχευμένες τροποποιήσεις, επικαλούμενα κινδύνους για την ασφάλεια εφοδιασμού της Ένωσης.

Χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Πολωνία, η Τσεχία, η Σλοβακία και η Σουηδία υποστηρίζουν ότι ούτε οι επιχειρήσεις ούτε οι εθνικές αρχές διαθέτουν επαρκή χρόνο προετοιμασίας για την εφαρμογή του κανονισμού. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη διαπιστευμένοι φορείς επαλήθευσης που να μπορούν να πιστοποιούν τη συμμόρφωση, γεγονός που δημιουργεί σημαντική νομική αβεβαιότητα για τους εισαγωγείς.

Η στάση των Βρυξελλών

Παρά τις πιέσεις αυτές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνήθηκε να ανοίξει εκ νέου ή να αναβάλει τη νομοθεσία. Αντίθετα, οι Βρυξέλλες επέλεξαν, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, μια πιο πραγματιστική προσέγγιση.

Μιλώντας στην Επιτροπή Βιομηχανίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Σελίν Γκοέρ, επιβεβαίωσε ότι η εκτελεστική αρχή της ΕΕ θα εγκρίνει δύο μη δεσμευτικές συστάσεις την επόμενη εβδομάδα. Οι οδηγίες θα διευκρινίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις μπορούν να αποδεικνύουν τη συμμόρφωσή τους με τον κανονισμό για το μεθάνιο, ενώ παράλληλα θα καλούν τις εθνικές αρχές να μην επιβάλλουν κυρώσεις για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Σύμφωνα με την ίδια, στόχος είναι να δοθεί χρόνος στην αγορά να προσαρμοστεί σταδιακά, χωρίς να υπονομευθούν οι περιβαλλοντικές φιλοδοξίες της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

«Θέλουμε οι επιχειρήσεις να μπορούν να αποδεικνύουν τη συμμόρφωσή τους και να ξεπεράσουμε τις εξαιρετικές συνθήκες που αντιμετωπίζουμε σήμερα», δήλωσε στους ευρωβουλευτές.

Ο κανονισμός

Ο κανονισμός για το μεθάνιο αποτελεί μία από τις πλέον φιλόδοξες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών που συνδέονται με τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Το μεθάνιο θεωρείται ένα από τα ισχυρότερα αέρια του θερμοκηπίου, καθώς παγιδεύει περίπου 80 φορές περισσότερη θερμότητα από το διοξείδιο του άνθρακα κατά τα πρώτα είκοσι χρόνια της παρουσίας του στην ατμόσφαιρα.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα πρέπει να συμμορφώνονται με πρότυπα παρακολούθησης, αναφοράς και επαλήθευσης ισοδύναμα με εκείνα που εφαρμόζονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή να ακολουθούν διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα, όπως το OGMP 2.0, το οποίο υποστηρίζεται από τα Ηνωμένα Έθνη.

Στόχος του κανονισμού είναι να διασφαλίσει ότι τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα πληρούν τα ίδια περιβαλλοντικά πρότυπα που ισχύουν για τους Ευρωπαίους παραγωγούς, αποτρέποντας έτσι τη μεταφορά των εκπομπών εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων.

Προειδοποιήσεις

Ωστόσο, η εφαρμογή του αποδεικνύεται πολύ δυσκολότερη από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί. Εκπρόσωποι της βιομηχανίας προειδοποιούν επανειλημμένα ότι οι απαραίτητοι μηχανισμοί πιστοποίησης δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί. Κανένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχει συστήσει αναγνωρισμένο φορέα επαλήθευσης που να μπορεί να αξιολογεί αν το εισαγόμενο φυσικό αέριο πληροί τις τεχνικές απαιτήσεις του κανονισμού.

Χωρίς αυτούς τους μηχανισμούς πιστοποίησης, οι εισαγωγείς κινδυνεύουν να θεωρηθούν μη συμμορφούμενοι, παρότι δεν διαθέτουν στην πράξη τα απαραίτητα μέσα για να επαληθεύσουν τα στοιχεία εκπομπών των παραγωγών τρίτων χωρών. Για τον λόγο αυτό, εταιρείες από τους κλάδους του πετρελαίου, του φυσικού αερίου, των χημικών και του ενεργειακού εμπορίου έχουν ζητήσει την αναβολή της εφαρμογής, υποστηρίζοντας ότι η επιβολή του κανονισμού πριν καταστεί πλήρως λειτουργικό το σύστημα θα εκθέσει τις επιχειρήσεις σε σοβαρούς νομικούς και οικονομικούς κινδύνους.

Οι προβλεπόμενες κυρώσεις είναι ιδιαίτερα αυστηρές. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οι επιχειρήσεις που θα παραβιάζουν τον κανονισμό ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πρόστιμα που φθάνουν έως και το 20% του ετήσιου κύκλου εργασιών τους.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις

Πέρα από τις δυσκολίες εφαρμογής, οι γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν καταστήσει ακόμη πιο επείγουσα τη συζήτηση. Η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αβεβαιότητα ως προς τον ενεργειακό της εφοδιασμό μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ η κλιμάκωση της έντασης με το Ιράν έχει ενισχύσει τις ανησυχίες για τη διαθεσιμότητα LNG στις διεθνείς αγορές. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG διέρχεται από περιοχές που επηρεάζονται άμεσα από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή, γεγονός που εντείνει τους φόβους για πιθανές διαταραχές του εφοδιασμού τον ερχόμενο χειμώνα.

Οι ανησυχίες αυτές έχουν οδηγήσει πολλές κυβερνήσεις να υποστηρίζουν ότι η διατήρηση μεγαλύτερης ευελιξίας στις προμήθειες φυσικού αερίου πρέπει να προηγηθεί της άμεσης επιβολής των νέων περιβαλλοντικών απαιτήσεων.

Αμερικανικές αντιδράσεις

Το ζήτημα έχει προκαλέσει επίσης έντονες αντιδράσεις από μεγάλες εξαγωγικές χώρες φυσικού αερίου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που αποτελούν πλέον τον μεγαλύτερο προμηθευτή LNG της Ευρώπης, έχουν προειδοποιήσει ότι τα φορτία τους ενδέχεται να κατευθυνθούν σε άλλες αγορές, εάν οι απαιτήσεις της ΕΕ καταστούν υπερβολικά αυστηρές. Αντίστοιχες επιφυλάξεις έχουν εκφράσει το Κατάρ και άλλες εξαγωγικές χώρες, υποστηρίζοντας ότι η συμμόρφωση παραμένει δύσκολη υπό το ισχύον διεθνές σύστημα αναφοράς εκπομπών.

Οι ανησυχίες του IEA

Στην τελευταία μηνιαία έκθεσή του για την αγορά πετρελαίου, ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι ο κανονισμός θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά το εύρος των ποιοτήτων αργού πετρελαίου που θα μπορούν να εισάγουν νόμιμα τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, αν και περίπου 22,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου αναμένεται να συμμορφώνονται με τα αναγνωρισμένα πρότυπα αναφοράς μεθανίου έως το 2027, μόνο ένα μέρος αυτής της παραγωγής θα είναι στην πράξη διαθέσιμο για την ευρωπαϊκή αγορά.

Ο Οργανισμός κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παράσχει άμεσα σαφήνεια ως προς τον τρόπο εφαρμογής του κανονισμού, προειδοποιώντας ότι ακόμη και η παρατεταμένη αβεβαιότητα θα μπορούσε να αποθαρρύνει προμηθευτές από το να εξυπηρετούν την ευρωπαϊκή αγορά.