ΕΒΙΚΕΝ: Η έκθεση του ENTSO-E καταδεικνύει ότι η ενέργεια εξισορρόπησης κοστίζει 250-300 €/MWh

Η έκθεση του ENTSO-E για την ευρωπαϊκή αγορά εξισορρόπησης επαναφέρει με έντονο τρόπο στο προσκήνιο το ζήτημα του υψηλού κόστους που επιβαρύνει την ελληνική αγορά ηλεκτρισμού, με την ΕΒΙΚΕΝ να υποστηρίζει ότι τα στοιχεία επιβεβαιώνουν τις χρόνιες στρεβλώσεις στη λειτουργία του συστήματος και την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων.

Σύμφωνα με την Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας, το συνολικό κόστος των λογαριασμών προσαύξησης (ΛΠ2 και ΛΠ3), που αντιστοιχούν στην αγορά εξισορρόπησης για το 2025, διαμορφώθηκε περίπου στα 950 εκατ. ευρώ. Από αυτά, όπως προκύπτει από την έκθεση του ENTSO-E, περίπου 550 εκατ. ευρώ αφορούν το κόστος της ενεργοποιημένης ενέργειας εξισορρόπησης, επίδοση που κατατάσσει την Ελλάδα στην έκτη υψηλότερη θέση στην Ευρώπη.

Η ΕΒΙΚΕΝ επισημαίνει ότι το υπόλοιπο ποσό, της τάξης των 400 εκατ. ευρώ, εκτιμάται ότι αφορά το κόστος ανακατανομής (redispatching) των συμβατικών μονάδων παραγωγής, υπό την προϋπόθεση ότι έχει γίνει ορθός διαχωρισμός μεταξύ της ενέργειας που ενεργοποιείται για καθαρούς λόγους εξισορρόπησης και εκείνης που αφορά τη διαχείριση περιορισμών του συστήματος.

Κατά την Ένωση, το κόστος αυτό προκύπτει από τον τρόπο με τον οποίο αποζημιώνονται οι συμβατικές μονάδες όταν ο ΑΔΜΗΕ τις εντάσσει εκτός της αγοράς επόμενης ημέρας, μέσω περιορισμών (constraints) για λόγους ασφαλούς λειτουργίας του συστήματος. Οι σχετικές αμοιβές υπολογίζονται με βάση τις προσφορές των μονάδων (pay as bid), δημιουργώντας, όπως υποστηρίζει η ΕΒΙΚΕΝ, ένα καθεστώς περιορισμένης διαφάνειας.

Η βιομηχανία αποδίδει το πρόβλημα στο γεγονός ότι δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί η προμήθεια εφεδρειών πριν από τη λειτουργία της αγοράς επόμενης ημέρας, μοντέλο που εφαρμόζεται στις περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές. Όπως σημειώνει, σχετική πρόταση βρίσκεται στο τραπέζι ήδη από το 2021, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει υιοθετηθεί, καθώς -όπως αναφέρει- υπάρχουν αντιδράσεις από συγκεκριμένα συμφέροντα που ωφελούνται από τη σημερινή λειτουργία της αγοράς.

Η ΕΒΙΚΕΝ προχωρά και σε μια σύγκριση των εσόδων των συμβατικών μονάδων παραγωγής. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της, το 2025 οι μονάδες αυτές εισέπραξαν περίπου 3 δισ. ευρώ από την αγορά επόμενης ημέρας (DAM) για την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια, ενώ επιπλέον σχεδόν 950 εκατ. ευρώ προήλθαν από τις υπηρεσίες εξισορρόπησης, γεγονός που, κατά την Ένωση, αναδεικνύει το αυξημένο οικονομικό βάρος της συγκεκριμένης αγοράς.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στους όγκους της ενεργοποιημένης ενέργειας. Η έκθεση του ENTSO-E καταγράφει συνολική ενεργοποιημένη ενέργεια περίπου 7,4 TWh το 2025, εκ των οποίων περίπου 3 TWh αφορούν ανοδική εξισορρόπηση, δηλαδή την πλέον ακριβή κατηγορία ενεργοποίησης. Με δεδομένο ότι η συνολική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα διαμορφώθηκε στις 54 TWh, η ΕΒΙΚΕΝ υπολογίζει ότι σχεδόν το 13,7% της παραγόμενης ενέργειας ενεργοποιείται για ανάγκες εξισορρόπησης, επιβαρύνοντας σημαντικά το συνολικό κόστος του συστήματος.

Μάλιστα, όπως επισημαίνεται, τους μήνες Απρίλιο και Μάιο του 2026 το πρόσθετο κόστος από τις καθημερινές ανακατανομές μονάδων μέσω constraints έφθασε ακόμη και στο 50% των εσόδων που αποκόμιζαν οι συμβατικές μονάδες από την αγορά επόμενης ημέρας.

Με βάση τα στοιχεία αυτά, η ΕΒΙΚΕΝ εκτιμά ότι, εφόσον σχεδόν το σύνολο των 950 εκατ. ευρώ χρησιμοποιείται ουσιαστικά για την αποζημίωση της ανοδικής ενέργειας εξισορρόπησης, το πραγματικό κόστος της συγκεκριμένης ενέργειας διαμορφώνεται μεταξύ 250 και 300 ευρώ ανά MWh, όταν η μέση αποζημίωση της ίδιας ενέργειας στην αγορά επόμενης ημέρας κυμαίνεται περίπου στα 100 ευρώ ανά MWh.

Παράλληλα, η Ένωση εκφράζει την ανησυχία της για τις καθυστερήσεις στην ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι η ταχύτερη είσοδος νέων μονάδων αποθήκευσης θα ενίσχυε τον ανταγωνισμό στην αγορά εξισορρόπησης και θα συνέβαλλε στη μείωση του κόστους.

Καταλήγοντας, η ΕΒΙΚΕΝ τονίζει ότι τα συμπεράσματα της έκθεσης του ENTSO-E καθιστούν επιτακτική την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων για τον εξορθολογισμό της λειτουργίας της αγοράς εξισορρόπησης, με μεγαλύτερη διαφάνεια, εφαρμογή ευρωπαϊκών πρακτικών στην προμήθεια εφεδρειών και επιτάχυνση των επενδύσεων σε αποθήκευση, ώστε να περιοριστεί το κόστος που μετακυλίεται στους καταναλωτές και ιδιαίτερα στη βιομηχανία.