Οριζόντιο «stop» σε περιοχές Natura 2000 και ποσόστωση 1,5% ανά περιφερειακή ενότητα οι δύο βασικοί «κόφτες» του χωροταξικού για τα φωτοβολταϊκά – Αναλυτικά όλες οι προβλέψεις

Δύο βασικούς περιορισμούς στην κατηγορία των φωτοβολταϊκών περιλαμβάνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ με την γενικότερη πρόθεση του Υπουργείου να είναι να μπει ένα σχετικό «φρένο» δεδομένου του όγκου που αντιπροσωπεύει πλέον η εν λόγω τεχνολογία στο ενεργειακό μίγμα της χώρας.

Σημειώνεται ότι το χαρτοφυλάκιο των φωτοβολταϊκών έφτανε μόλις τα 21 MW το 2008, όταν θεσπίστηκε για πρώτη φορά Ειδικό Χωροταξικό ΑΠΕ στην Ελλάδα, καταλαμβάνοντας ένα πολύ μικρό μερίδιο στο «πράσινο» χαρτοφυλάκιο της χώρας που έφτανε το 1 GW με το υπόλοιπο να ήταν αιολικοί σταθμοί. Σήμερα η εικόνα είναι παντελώς διαφορετική με τα φωτοβολταϊκά να κυριαρχούν στο ενεργειακό μίγμα με 12 GW και να ακολουθούν τα αιολικά με 5,5 GW, αθροίζοντας μαζί με τις λοιπές τεχνολογίες ένα συνολικό όγκο της τάξης των 18 GW έργων εν λειτουργία.

Αυτή την στιγμή, στην περίπτωση των φωτοβολταϊκών, αν συνυπολογίσουμε τα ενεργά έργα, όσα διαθέτουν Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης και όσα διαθέτουν ΑΕΠΟ προκύπτει ένα σύνολο της τάξης των 62 GW, δηλαδή τόσα υπολογίζονται τα λεγόμενα «ώριμα» έργα φωτοβολταϊκής τεχνολογίας με το αντίστοιχο νούμερο στην περίπτωση των αιολικών να φτάνει τα 15 GW. Τον σχετικό κατάλογο συμπληρώνουν οι βεβαιώσεις παραγωγού που αθροίζονται στα 37 GW με τα 21 GW να αφορούν φωτοβολταϊκά και τα 16 GW αιολικά.

Υπό αυτό το πρίσμα και εστιάζοντας στα φωτοβολταϊκά, η κυβέρνηση και η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, όπως εξήγησε αναλυτικά ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος σε χθεσινή ενημέρωση σε ενεργειακούς συντάκτες, λαμβάνει υπόψη τις τρέχουσες επιδόσεις της χώρας που με την σειρά τους «υποδεικνύουν» ένα σχετικό «φρένο»  στην περίπτωση των φωτοβολταϊκών χωρίς ωστόσο να παγώνει η αγορά. Σε αυτή την βάση, το νέο Ειδικό Χωροταξικό προβλέπει οριζόντιους αποκλεισμούς σε περιοχές Natura και άλλες προστατευόμενες περιοχές, καθώς και όριο εδαφικής κάλυψης 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα.

Σε κάθε περίπτωση, οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί (πχ περιοχές Natura 2000) αναμένεται να έχουν μικρό αντίκτυπο στους ενδιαφερόμενους επενδυτές καθώς η απόδοση του πάρκου δεν αλλάζει ανάμεσα σε δύο γεωγραφικά σημεία που χωρίζονται μεταξύ τους μερικά χιλιόμετρα. Ο ήλιος λάμπει ανάλογα με την απόδοση του πάρκου να αποτυπώνεται ανάλογα πράγμα που πιθανά να μην ισχύει με τον ίδιο τρόπο στην περίπτωση των αιολικών όπου το αιολικό δυναμικό παρουσιάζει μεγαλύτερες μεταβολές από περιοχή σε περιοχή εντός μικρής κλίμακας.

Άλλες περιπτώσεις με «απαγορευτικό» είναι οι εξής:

• Σε όλες τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου NATURA 2000 
• Σε δάση και δασικές εκτάσεις
• Σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους
• Σε εθνικούς δρυμούς, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση
• Σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους
• Σε κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α
• Σε περιοχές με προστατευόμενες ή/και εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες
• Σε περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ
• Σε ακτές κολύμβησης

Ο περιορισμός του 1,5%

Ως προς την ποσόστωση εδαφικής επικάλυψης 1,5% ανά περιφερειακή ενότητα χρειάζεται να διευκρινίσουμε ότι αφορά τα νέα έργα, αφήνοντας εκτός ενεργά έργα, έργα με ΟΠΣ, ΑΕΠΟ ή άλλη περιβαλλοντική αδειοδότηση ή διαθέτουν πληρότητα φακέλου για την περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Η «λογική» του μέτρου της ποσόστωσης που έρχεται να προστεθεί στην υφιστάμενη στρεμματική επικάλυψη που έχει ήδη συμβεί, έγκειται στην τεράστια ανομοιογένεια που υπάρχει από Περιφερειακή Ενότητα σε Περιφερειακή Ενότητα γεγονός που καθιστά «ανεπαρκές» ένα οριζόντιο μέτρο εδαφικής επικάλυψης διατυπωμένο σε στρέμματα.

Σε αυτή την βάση, το ΥΠΕΝ επέλεξε να αναγνωρίσει ως βάση για το +1,5% την στρεμματική επικάλυψη που ισχύει σήμερα σε κάθε περιφερειακή ενότητα, πράγμα που σημαίνει ότι αν μια περιφερειακή ενότητα έχει καλύψει το 3% λαμβάνει περιθώριο για ακόμη 1,5%, όπως ανάλογα θα συμβεί σε μια περιφέρεια που έχει καλύψει το 0,5%.

«Το βασικό κριτήριο περιορισμού στα φωτοβολταϊκά είναι η στρεμματική κάλυψη μιας Περιφερειακής Ενότητας. Επειδή η σημερινή κατάσταση διαφέρει αρκετά ανάλογα με την περιοχή δεν έχει νόημα ένας οριζόντιος περιορισμός. Περιορίζουμε λοιπόν στο 1,5% της Περιφερειακής Ενότητας τα νέα έργα που μπορούν να αδειοδοτηθούν περιβαλλοντικά» αναφέρει σε ανάρτησή του ο Νίκος Τσάφος.

Τέλος το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προβλέπει την τήρηση ελάχιστων αποστάσεων για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών σταθμών (πχ από οικιστικές δραστηριότητες) και συγκεκριμένα ποσοστά κάλυψης οπτικού ορίζοντα παρατηρητή. Προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης θέασης σε περίπτωση εγκατάστασης Φ/Β εντός ζώνης 1.500 μ. από εγγεγραμμένα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς και άλλα μείζονος σημασίας μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, καθώς και εντός ζώνης 1.000 μ. από ζώνη απολύτου προστασίας (Ζώνη Α) των λοιπών αρχαιολογικών χώρων, κηρυγμένα πολιτιστικά μνημεία, ιστορικούς τόπους και παραδοσιακούς οικισμούς. 

Περιοχές προτεραιότητας και Περιοχές επιτάχυνσης Ηλιακής Ενέργειας

Στο άρθρο 14 της προτεινόμενης Κοινής Υπουργικής Απόφασης αναφέρονται τα εξής:

1. Ορίζονται οι ακόλουθες περιοχές προτεραιότητας για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας:

Α) Περιοχές άγονες ή μη αρδευόμενες και περιοχές που δεν προορίζονται για βόσκηση, κατά προτίμηση αθέατες από κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α και περιοχές με υψηλό δείκτη τουριστικής ανάπτυξης.

Β) Περιοχές που έχουν αλλάξει χαρακτήρα, δηλαδή περιοχές που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για άλλους σκοπούς και στην προοπτική αποκατάστασης των εκτάσεων αυτών, όπως περιοχές εξοφλημένων λατομικών και μεταλλευτικών πεδίων, εξοφλημένα λιγνιτικά πεδία, εδάφη με υψηλό ρυπαντικό φορτίο, υποβαθμισμένες περιοχές, περιοχές αποκατάστασης ΧΑΔΑ κλπ.

Γ) Περιοχές με ευχέρεια διασύνδεσης με το δίκτυο.

2. Περιοχές επιτάχυνσης δύναται να είναι υποσύνολο των περιοχών προτεραιότητας του παρόντος. Άρθρου.