Στάμτσης: Απαραίτητη μια αγορά διαθέσιμης ισχύος στην Ελλάδα - Ερώτημα τα μακροχρόνια συμβόλαια αερίου στην Ευρώπη

Στην κατάσταση που επικρατεί στη διεθνή και την εγχώρια αγορά ενέργειας αναφέρθηκε ο γενικός διευθυντής του ΕΣΑΗ, Γιώργος Στάμτσης, μιλώντας στο podcast "Στην Πρίζα" του ΑΔΜΗΕ και στο δημοσιογράφο Μιχάλη Μαστοράκη.

Ζήτημα η αναπλήρωση των ευρωπαϊκών αποθηκών αερίου

Όπως δήλωσε σχετικά ο κ. Στάμτσης, έχουμε δει όντως τις τιμές ενέργειας να ανεβαίνουν πολύ. Ίσως όχι πάρα πολύ όσο τις είχαμε δει το 2022 και γι' αυτό ίσως υπάρχει ένας λόγος: Το 2022 η αγορά δεν έβλεπε ένα γρήγορο τέλος στην πολεμική σύρραξη και δικαίως βλέπετε είμαστε τέσσερα χρόνια μετά και ακόμα δεν έχει τελειώσει. 

Αυτό που βλέπουν οι άνθρωποι της αγοράς είναι ότι με κάποιο τρόπο μέσα στους επόμενους μήνες αυτή η πολεμική σύρραξη θα λάβει ένα τέλος. Γι' αυτό και δεν τιμολογούν ένα πολύ μεγάλο γεωπολιτικό ρίσκο που θα μπορούσε να ανεβάσει για παράδειγμα τις τιμές φυσικού αερίου στα 150 ευρώ τη μεγαβατώρα, από 45 σήμερα. 

Είναι μεγάλο πρόβλημα γιατί πέρα από τη βραχυπρόθεσμη μείωση των ροών, έχουν πληγεί εγκαταστάσεις υγροποίησης φυσικού αερίου στο μεγαλύτερο μονάδα που υπάρχει στον κόσμο στο Κατάρ.

Το πολύ μεγάλο πλεόνασμα που ανέμενε η αγορά όσον αφορά το υγροποιημένο φυσικό αέριο για την περίοδο '26-'29 θα είναι πιο περιορισμένο, άρα πιθανώς να μη δούμε τη μεγάλη μείωση τιμών που αναμένονταν για το φυσικό αέριο.

Έχει ξεκινήσει ήδη η περίοδος πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι αυτή η πλήρωση εκ νέου των υπογείων αποθηκών γίνεται με πολύ ακριβές τιμές στα 45-50 ευρώ. 

Εάν συνεχιστεί αυτό, καταλαβαίνετε ότι και να φτάσουμε στο 80% τις επόμενες 50 ποσοστιαίες μονάδες, θα τις πληρώσουμε σε αυτές τις τιμές. Ποιο θα είναι το κόστος που θα πληρώνουμε το φυσικό αέριο τη χειμερινή περίοδο '26-'27; Ήδη προδιαγράφεται δηλαδή μια περίοδος αυξημένων τιμών, μόνο και μόνο γιατί θα γεμίσουμε πολύ ακριβά τις αποθήκες.

Πως θα αντικατασταθεί το ρωσικό αέριο

Πρέπει να δούμε τι σημαίνει η απόσυρση του ρωσικού αερίου για την Ευρώπη και κυρίως τι σημαίνει για την Ανατολική Ευρώπη και την Ελλάδα, γιατί κακά τα ψέματα το ρωσικό φυσικό αέριο πιάνει γύρω στο 11-12% όσον αφορά τις εισαγωγές φυσικού αερίου στην Ευρώπη και κυρίως εντοπίζεται στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, ειδικά στην Ελλάδα. Το ρωσικό φυσικό αέριο συνεχίζει να καλύπτει πάνω από το 40% των εγχώριων αναγκών.

Σε λιγότερο από 18 μήνες θα πρέπει να λήξουν οι εισαγωγές, πρέπει να βρούμε έναν τρόπο που θα καλυφτεί αυτό το 40%. Δεν υπάρχουν και πολλές εναλλακτικές παγκόσμια. 

Λογικά θα γίνει αύξηση εισαγωγών LNG. Από πού υπάρχει διαθέσιμο αυτή τη στιγμή; Κυρίως από την Αμερική, λιγότερο από άλλες χώρες. Ίσως κάποιες ποσότητες επιπλέον αν μπορούμε από τον ΤΑΡ, αν αυτό είναι δυνατόν. Και το άλλο είναι να περιμένουμε μια μείωση της χρήσης φυσικού αερίου στην Ελλάδα τα επόμενα δύο χρόνια λόγω της συνεχιζόμενης μεγάλης αύξησης που έχουμε από τις ανανεώσιμες πηγές.

Η πολιτική απόφαση για απόσυρση του ρωσικού αερίου πρέπει να συνοδεύεται από ένα στιβαρό σχέδιο αντικατάστασής του ανά χώρα, κάτι που δεν έχουμε δει μέχρι τώρα.

Ερώτημα τα μακροχρόνια συμβόλαια αερίου

Οι ευρωπαϊκοί στόχοι απανθρακοποίησης σημαίνουν σημαντικά μικρότερη χρήση ορυκτών καυσίμων στα χρόνια που έρχονται και σημαντικά μικρότερη χρήση φυσικού αερίου. 

Όταν όμως βγεις στις διεθνείς αγορές για να κλείσεις φυσικό αέριο, δεν είναι και τόσο εύκολο το να κλείσεις βραχυχρόνια συμβόλαια. Εάν λοιπόν οι ευρωπαϊκές εταιρείες, οι ευρωπαϊκές χώρες βγούνε τώρα στις διεθνείς αγορές για να βρουν το φυσικό αέριο που θα αναπληρώσει το ρωσικό, οι περισσότεροι παραγωγοί θα τους ζητήσουν μακροχρόνια συμβόλαια. 

Εάν κλείσουν όμως μακροχρόνια συμβόλαια, τι θα κάνουν αυτές τις ποσότητες όταν το μείγμα της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια θα έχει απανθρακωθεί περισσότερο; Αυτό είναι η μεγάλη αντίφαση στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Δεν έχει λυθεί ακόμα. Πηγαίνουμε με το βλέποντας και κάνοντας.

Απαραίτητη μια αγορά διαθέσιμης ισχύος

Η ζήτηση ρεύματος στην Ελλάδα θα πρέπει να αυξηθεί μέσω του εξηλεκτρισμού. Πρέπει να εξηλεκτριστούν βασικά κομμάτια της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας. Αν δεν αλλάξει αυτό, το πρόβλημα δεν θα είναι για τις μονάδες φυσικού αερίου, θα είναι πρώτα απ' όλα για τις ΑΠΕ.

Εάν ταυτόχρονα καταστούν πάρα πολλές μονάδες φυσικού αερίου μη βιώσιμες και αποσυρθούν, τότε ο διαχειριστής δεν θα είναι σε θέση να εγγυάται καθημερινά την ομαλή και αξιόπιστη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος. Εκεί είναι το πρόβλημα.

Το κενό θα έρθει να καλύψει η αγορά διαθέσιμης ισχύος στην Ελλάδα, όπως γίνεται ήδη και σε άλλες αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Δεν απευθύνονται μόνο στις μονάδες φυσικού αερίου. Απευθύνονται σε οποιαδήποτε πηγή μπορεί να προσφέρει διαθέσιμη, ελεγχόμενη ισχύ στον διαχειριστή.