Καρακατσάνη: 17 δισ. επενδύσεις, 8,3 δισ. από ευρωπαϊκά ταμεία και 75 δισ. από ΕΤΕπ – Αλλάζει το μείγμα επενδύσεων στην ενέργεια

Στην πορεία του Ταμείου Ανάκαμψης, στο εύρος των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων και στη σταδιακή μεταβολή του επενδυτικού μοντέλου στον ενεργειακό τομέα αναφέρθηκε η κ. Νεκταρία Καρακατσάνη, Σύμβουλος του Ελληνικού Κοινοβουλίου σε θέματα ενεργειακής οικονομίας, ρύθμισης και στρατηγικής, μιλώντας την Μεγάλη Τρίτη το μεσημέρι στο 7ο Power & Gas Forum που διοργανώνει το energypress.gr στην Αθήνα.

Όπως σημείωσε, η συζήτηση για την ενεργειακή μετάβαση συνδέεται πλέον και με το ενεργειακό κόστος, αναφέροντας ότι «παραμετροποιούνται πλέον οι λέξεις στο mindset της Κομισιόν», κάτι που, όπως είπε, σημαίνει ότι η μετάβαση προσεγγίζεται και ως εργαλείο μείωσης ενεργειακού κόστους, στο πλαίσιο και των μέτρων που ανακοινώθηκαν για τη βιομηχανία.

Σε αυτό το πλαίσιο, υπενθύμισε ότι «αύριο συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από την εκταμίευση της πρώτης δόσης του Ταμείου Ανάκαμψης», η οποία, όπως ανέφερε, έγινε τον Απρίλιο του 2022 και αφορούσε ποσό ύψους 3,6 δισ. ευρώ. Όπως είπε, μέσα σε αυτή την τετραετία «ο ενεργειακός τομέας έχει μετασχηματιστεί ισχυρά» και αυτή η δυναμική, κατά την εκτίμησή της, θα συνεχιστεί.

Το αποτύπωμα του Ταμείου και η συνέχεια των πόρων

Η κ. Καρακατσάνη εστίασε στην πορεία υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης κατά την τελευταία τετραετία, καθώς και στο συνολικό εύρος των πόρων που κινητοποιούνται σήμερα για την ενέργεια, επιχειρώντας να αποτυπώσει τη συνολική εικόνα των χρηματοδοτήσεων και των παρεμβάσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Όπως ανέφερε, το Ταμείο έχει λειτουργήσει ως πυλώνας ενεργειακής ασφάλειας, ανταγωνιστικότητας και ανθεκτικότητας, απέναντι όχι μόνο στην κλιματική κρίση αλλά και στους γεωπολιτικούς κινδύνους. Στο επίπεδο των οροσήμων, σημείωσε ότι έχουμε πετύχει ήδη 7 στα 10 ορόσημα πρακτικά, ενώ απομένουν 32 μεταρρυθμιστικές, θεσμικές παρεμβάσεις.

Σε ό,τι αφορά το συνολικό του μέγεθος, ανέφερε ότι, με βάση υπολογισμούς, το Ταμείο –μέσω δανείων και επιχορηγήσεων – αντιστοιχεί στο 80% των άμεσων ξένων επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και έκανε λόγο για μια πρωτόγνωρη δυναμική ανάπτυξης αλλά και κοινωνικής συνοχής.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην απορρόφηση των πόρων, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη ή τέταρτη θέση όσον αφορά την απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης ως ποσοστό του ΑΕΠ, ενώ, όπως είπε, αν συγχωνεύσουμε όλα τα ευρωπαϊκά κονδύλια είμαστε ποσοστιαία στην πρώτη θέση πανευρωπαϊκά.

Κατά την ίδια, η διαδικασία αυτή δεν άλλαξε μόνο το ενεργειακό μείγμα και την ένταξη νέων τεχνολογιών, αλλά «άλλαξε δομικά και η αντίληψη της δημόσιας διοίκησης, όπως επίσης και η επιχειρηματική αντίληψη», καθώς πρόκειται για «μια πολύ βαριά διαδικασία με συνεχείς αξιολογήσεις, με στοχοθεσία, με αυστηρά ορόσημα», όπως υπογράμμισε.

Στο σκέλος των δανείων, ανέφερε ότι περίπου το 36% αυτή τη στιγμή έχει δοθεί και επενδυθεί σε εταιρείες του ενεργειακού χώρου, εκτιμώντας ότι αυτό θα στηρίξει τον μετασχηματισμό τους και μετά τη λήξη του Ταμείου. Ενδεικτικά, όπως είπε, οι διαχειριστές ενέργειας, ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου έχουν λάβει χρηματοδοτήσεις 1,4 δισ. ευρώ», κάτι που, κατά την ίδια, αποτρέπει την ασύμμετρη αύξηση των ρυθμιζόμενων χρεώσεων.

Στη συνέχεια περιέγραψε την τρέχουσα εικόνα των διαθέσιμων πόρων ως σημείο «ρεκόρ», αναφέροντας ότι το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων φέτος ανέρχεται σχεδόν στα 17 δισεκατομμύρια, ενώ υπάρχουν περίπου 6 δισεκατομμύρια από έργα που τρέχουν. Σε αυτό, όπως πρόσθεσε, έρχονται να προστεθούν νέοι πόροι από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών, που υπερβαίνουν τα 8,3 δισεκατομμύρια.

Όσον αφορά τη διασφάλιση μιας ομαλής συνέχειας, αυτή φαίνεται να υφίσταται σε έναν σημαντικό βαθμό, όπως υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της κοινωνικής διάστασης των δράσεων. Στο πλαίσιο αυτό ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα 425 ηλεκτρικά πράσινα λεωφορεία που κυκλοφορούν στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, τους έξυπνους μετρητές, τις 52 αστικές αναπλάσεις, τους χώρους πρασίνου και το τεχνικό πρόγραμμα αναδάσωσης.

Όπως είπε, πρόκειται για παρεμβάσεις που είναι «πολύ περισσότερα από τη στήριξη που βλέπουμε μόνο στις μεγάλες εταιρείες», κάτι που, όπως σημείωσε, αναφέρεται συχνά ως κριτική προς το Ταμείο.

Νέα εργαλεία, δίκτυα και μεγαλύτερος ρόλος των ιδιωτικών κεφαλαίων

Αναλύοντας περαιτέρω, η κ. Καρακατσάνη στάθηκε και στα νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, στον ρόλο των ενεργειακών δικτύων και στη μεταβολή του επενδυτικού μείγματος, με ενίσχυση της συμμετοχής των ιδιωτικών κεφαλαίων.

Όπως ανέφερε, πριν από λίγες εβδομάδες ανακοινώθηκε η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τις καθαρές επενδύσεις και, στο πλαίσιο αυτό, «θα συγκληθεί μέσα στο επόμενο τρίμηνο για πρώτη φορά ένα νέο ταμείο και ένα νέο συμβούλιο στρατηγικών επενδύσεων». Κατά την ίδια, σε αυτό το σχήμα θα έχει «καταλυτικό ρόλο η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων», η οποία «θα διοχετεύσει 75 δισ. πανευρωπαϊκά στα επόμενα τρία χρόνια».

Όπως σημείωσε, η Ελλάδα έχει ήδη «μια εξαιρετική συνεργασία και πολύ υψηλά επίπεδα χρηματοδότησης από την ΕΤΕπ σε όλο το κομμάτι της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης», με ιδιαίτερη έμφαση στα έργα δικτύων, καθώς, όπως είπε, «πράσινη ανάπτυξη χωρίς ισχυρά δίκτυα δεν υφίσταται».

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε σε ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο για τα δίκτυα, σημειώνοντας ότι «ξεκινά το securitization operations facility», μια διαδικασία τιτλοποίησης που «δίνει τη δυνατότητα χρηματοδότησης εκτός ισολογισμού». Παράλληλα, ανέφερε ότι θα δοθούν κίνητρα στις τράπεζες ώστε να στηρίξουν τη χρηματοδότηση των διαχειριστών, ενώ, όπως είπε, έχουν ήδη γίνει αλλαγές και στο σχετικό κανονιστικό πλαίσιο.

Στη συνέχεια σημείωσε ότι αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη υπάρχουν 12 τρισεκατομμύρια που τα διαχειρίζονται θεσμικοί επενδυτές, κυρίως συνταξιοδοτικά ταμεία και ασφαλιστικά, με στόχο να διαμορφωθούν κίνητρα ώστε τα κεφάλαια αυτά να διοχετευθούν και στα ενεργειακά δίκτυα, καθιστώντας το περιβάλλον πιο ελκυστικό για επενδύσεις.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο επενδυτικό μείγμα, σημειώνοντας ότι το 2026 οι δημόσιες επενδύσεις αποτελούν πλέον το 31% ενώ το 69% είναι ιδιωτικές επενδύσεις, και σύμφωνα με την προβολή του Υπουργείου Οικονομικών που επικαλέστηκε, «πάμε πλέον το ’29 να έχουμε 78% ιδιωτικές επενδύσεις στο μείγμα», όπως τόνισε.

Κατά την ίδια, αυτό σημαίνει «λιγότερη δημόσια χρηματοδότηση, καλύτερη μόχλευση και πιο αποτελεσματική διαχείριση, πιο αποτελεσματική εμπλοκή και σύμπραξη του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα». Στο ίδιο πλαίσιο, ανέφερε ότι η ΕΤΕπ θα προχωρήσει και σε μια πλατφόρμα για να κινητοποιήσει ιδιωτικά κεφάλαια και να γίνουν καλύτερα οι επενδύσεις.

Παράλληλα, έκανε ειδική αναφορά και στην κυβερνοασφάλεια, σημειώνοντας ότι ειδικά οι παραγωγοί θα πρέπει αξιολογούν την έκθεσή τους σε αυτόν τον κίνδυνο και να παρουσιάζουν μέτρα περιορισμού του». Όπως πρόσθεσε, «είναι μια νέα συνιστώσα που θα τη δούμε πολύ έντονα στην επόμενη διετία», γι’ αυτό και, όπως είπε, «είναι καλό να ξεκινήσουμε στην προεργασία».

Κλείνοντας, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η δυναμική αυτή θα συνεχιστεί «με έναν πολύ συνεκτικό τρόπο», με αποτύπωμα «στην ανταγωνιστικότητα αλλά κυρίως και στο ενεργειακό κόστος», υπογραμμίζοντας ότι «αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να αναβαθμίζεται η καθημερινότητα των πολιτών και να έχουν πραγματικά καλύτερες καθημερινές συνθήκες διαβίωσης».