Ανασκόπηση: Η Ευρώπη παίρνει μέτρα για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας – Στην Ελλάδα προετοιμάζεται αντίστοιχο σχήμα στήριξης με τις συζητήσεις να κρατούν επι… μακρόν

Χωρίς αποτέλεσμα εντός του έτους κατέληξαν εν τέλει οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις και διαβουλεύσεις της κυβέρνησης με την βιομηχανία με τις οριστικές αποφάσεις και ανακοινώσεις να αναμένονται με τον νέο χρόνο. 

Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση του θέματος που συνομίλησαν με το energypress, οι σχετικές συζητήσεις καταγράφουν πρόοδο, επιβεβαιώνοντας ότι πράγματι επίκειται κατάληξη που θα κινείται εντός του πλαισίου που είχε θέσει εξαρχής η κυβέρνηση και εξειδίκευσε στην πορεία με τα λεγόμενα tailor-made μέτρα. 

Το «σκεπτικό» της κυβέρνησης

Υπενθυμίζεται ότι ήδη από την πρώτη στιγμή, η κυβέρνηση έθεσε ορισμένες «κόκκινες γραμμές» που εν πολλοίς αφορούσαν τα περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια, την πρόθεση να υπάρχει μια ευρεία γκάμα δικαιούχων, χωρίς τα όποια μέτρα να περιορίζονται αυστηρά στην ενεργοβόρο βιομηχανία ακόμη κι αν αυτή απολάμβανε την «μερίδα του λέοντος» λόγω ανάλογα οξυμένου προβλήματος και τέλος τα όποια μέτρα να συμμορφώνονται τόσο με το ευρωπαϊκό πλαίσιο περί ενισχύσεων όσο και με την εθνική  ενεργειακή στρατηγική (δείτε εδώ, εδώ και εδώ). 

Από την πλευρά της η βιομηχανία προσήλθε στις συζητήσεις το περασμένο καλοκαίρι με την πρόταση του «ιταλικού μοντέλου» αλά ελληνικά προσαρμοσμένου στις «επιταγές» της ελληνικής κυβέρνησης και το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης τους μήνες του ακολούθησαν. 

Το βασικό μειονέκτημα στην πρόταση της βιομηχανίας που οδήγησε την κυβέρνηση να περιορίζεται σε εξαγγελίες χωρίς συγκεκριμένες αποφάσεις και δεσμεύσεις ήταν το αρχικά προβλεπόμενο κόστος που στην περίπτωση του «ιταλικού μοντέλου» αλά ελληνικά έφτανε τα 285 εκατ. ευρώ ετησίως στην πλήρη ανάπτυξή του, όταν οι συνολικοί διαθέσιμοι πόροι ήταν εξαρχής πολύ λιγότεροι και σε κάθε περίπτωση συνδυαστικά να φτάσουν περί τα 200 εκατ. ευρώ. 

Προχωράμε εν τέλει και με «ιταλικό μοντέλο»

Εν τέλει και μετά από αλλεπάλληλα «πίσω-μπρος», η κυβέρνηση φέρεται να καταλήγει στην υιοθέτηση του «ιταλικού μοντέλου» ως ένα από τα μέτρα προς αντιστάθμιση του ενεργειακού κόστους, προκρίνοντας την ίδια στιγμή, έτερα εξατομικευμένα μέτρα που θα λειτουργήσουν κατά τον ίδιο τρόπο για το σύνολο της παραγωγής (δείτε εδώ, εδώ και εδώ). 

Αν και τα ακριβή νούμερα παραμένουν ακόμη «υποθέσεις» και «σενάρια» εντούτοις, το βασικό σενάριο θέλει μια επιμέρους κάλυψη της ζήτησης στην περίπτωση της βιομηχανίας με την συνολική δαπάνη περί «ιταλικού μοντέλου» να μην ξεπερνάει τα 100-150 εκατ. ευρώ ετησίως και σε κάθε περίπτωση να κινείται στα πρότυπα του σχήματος που εφαρμόζεται στην Ιταλία προς αποφυγήν «διενέξεων» με την Κομισιόν που έχει δώσει το σχετικό πράσινο φως. 

Μάλιστα, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαος Τσάφος προχώρησε πριν τις διακοπές των Χριστουγέννων σε σειρά συναντήσεων με τους αρμόδιους ευρωπαίους αξιωματούχους προκειμένου να διασφαλίσει την συμμόρφωση του ελληνικού σχεδίου με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, ώστε με το νέο έτος, η κυβέρνηση να μπορεί να αξιολογήσει συγκεκριμένα τις διαθέσιμες επιλογές και να αποφασίσει σχετικά ως προς τα μέτρα που θα λάβει. 

Ευρωπαϊκό πρόβλημα

Το θέμα παραμένει σταθερά στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων με την εθνική και ευρωπαϊκή βιομηχανία, υπό το βάρος του ενεργειακού κόστους, να δέχονται σοβαρά πλήγματα στην ανταγωνιστικότητά τους, χωρίς την ίδια στιγμή, σε εγχώριο τουλάχιστον επίπεδο, να υπάρχουν πρωτοβουλίες αντιστάθμισης του προβλήματος, όταν μάλιστα, όπως έχει προειδοποιήσει σχετικά ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών, η άμεση συνέπεια ισοδυναμεί με «λουκέτο». 

Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως προκύπτει τόσο από δηλώσεις ευρωπαίων αξιωματούχων όσο και από τα μέτρα που έχει ανακοινώσει, δείχνει να αναγνωρίζει την κρισιμότητα του προβλήματος με την «κριτική» ωστόσο να εστιάζει στην αποτελεσματικότητα αυτών όταν το χάσμα με τους ανταγωνιστές της ΕΕ (βλέπε Κίνα και ΕΕ) συνεχίζει να παραμένει χαώδες σε όρους ενεργειακού κόστους με την διαφορά να κυμαίνεται σε τριπλάσια επίπεδα χωρίς σημάδια υποχώρησης. 

Η μεγαλύτερη πρόκληση για την βιομηχανία

Ενδεικτικά, η Πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής & Αντιπρόεδρος ΔΣ του ΣΕΒ Ράνια Αικατερινάρη σημειώνει, μεταξύ άλλων, σε πρόσφατο άρθρο της στο energypress, ότι «το υψηλό ενεργειακό κόστος ενέργειας και η αδυναμία πρόβλεψής του αποτελεί σήμερα ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση για τη βιομηχανία, μαζί με την τεχνολογική επανάσταση που φέρνει το AI, καθώς και το έλλειμμα εργαζομένων και κατάλληλων δεξιοτήτων. 

Στη βιομηχανία το ενεργειακό κόστος αντιστοιχεί στο 15% - 40% του συνολικού κόστους παραγωγής, ενώ για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες μπορεί και να υπερβαίνει αυτό το ποσοστό. Αυτό πλήττει ευθέως την ανταγωνιστικότητα και δυσκολεύει την προσπάθεια αύξησης της παραγωγικότητας». 

Συμπληρώνει δε πως «αν οι τιμές ενέργειας για τον κλάδο του αλουμινίου ήταν 30% χαμηλότερες, η προστιθέμενη αξία και η παραγωγικότητα θα ήταν 21% υψηλότερες – ενώ αντίστοιχα οφέλη (19% και 18%) θα υπήρχαν για τη μεταλλουργία και το τσιμέντο». 

Πάνε «κουβά» τα βιομηχανικά PPAs

Τέλος, σε «αδιέξοδο» φαίνεται να έχει περιέλθει η πρωτοβουλία σχετικά με τα «βιομηχανικά PPAs» (δείτε εδώ και εδώ), εμπνεύσεως της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ, με την τροχιά της αγοράς να υποδεικνύει συμφερότερο για τους off-takers να καταγγείλουν τις συμφωνίες ή να επιδιώξουν αλλαγή των όρων σε βάρος των παραγωγών που με την σειρά τους θα αντιδράσουν, επανεξετάζοντας την υλοποίηση των έργων. 

Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν στελέχη του κλάδου, στην πράξη η καταστρατήγηση των συμφωνημένων χρονοδιαγραμμάτων κάνει πλέον την «τύχη» των PPAs να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των off-takers. 

Έτσι, οι αντισυμβαλλόμενοι των παραγωγών ΑΠΕ μπορούν να καταγγείλουν τις διμερείς συμβάσεις (στο πιο ακραίο σενάριο), ή να δρομολογήσουν την «ενεργοποίηση» τυχόν ρητρών ή αποζημιώσεων που προβλέπονται στις συμβάσεις, για την περίπτωση καθυστερήσεων στην υλοποίησή τους. 

Σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, ένα πιο μετριοπαθές ενδεχόμενο είναι να αξιοποιηθούν οι καθυστερήσεις ως μοχλός πίεσης από τους off-takers, για την επαναδιαπραγμάτευση των συμβάσεων. Αντικείμενο της διαπραγμάτευσης είναι κατά κανόνα η αναθεώρηση προς τα κάτω της τιμής στην οποία έχει κλείσει το PPA, επιβάλλοντας προφανώς στους παραγωγούς με αυτό τον τρόπο δυσμενέστερους όρους υλοποίησης των συμφωνιών. 

ETS & Αντιστάθμιση CO2

Το προβληματικό «κάδρο» για τα κόστη της βιομηχανίας συμπληρώνει η πρόσφατη επικαιροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2026-2030 σχετικά με τον μηχανισμό αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους CO2 και η οποία οδηγεί σε απώλειες, όπως εκτιμάται αρμοδίως, άνω των 50 εκατ. ευρώ για τη βιομηχανία. 

Ειδικότερα, η Ελλάδα καταγράφει μια από τις μεγαλύτερες μειώσεις ανθρακικού αποτυπώματος στην ΕΕ, εξέλιξη που μεταφράζεται σε χαμηλότερα ποσά ενίσχυσης. Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία, ο εθνικός συντελεστής εκπομπών CO₂ για την ηλεκτροπαραγωγή μειώνεται από 0,73 τόνους CO₂ ανά MWh σε 0,58 tCO₂/MWh, δηλαδή κατά 25%. 

Ο υπολογισμός της αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους CO₂ βασίζεται στον εθνικό συντελεστή εκπομπών, με αποτέλεσμα όσο μειώνεται το αποτύπωμα μιας χώρας, να περιορίζεται αναλογικά και το ύψος της ενίσχυσης που λαμβάνουν οι βιομηχανίες. 

«Επιστροφές» και νέο σχήμα ΕΤΜΕΑΡ

Τέλος, σε εκκρεμότητα παραμένουν οι επιστροφές του ΕΤΜΕΑΡ υπέρ της βιομηχανίας καθώς και η εγκαθίδρυση του νέου σχήματος που θα πρέπει να περάσει από την Κομισιόν και εκτιμάται ότι αν ισχύσει θα σημάνει μια ορισμένη ανακούφιση για τις επιλέξιμες βιομηχανίες μεταξύ των οποίων είναι και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες. Υπενθυμίζεται ότι η εκκαθάριση του ΕΤΜΕΑΡ για τα έτη 2022-2025 αθροίζεται περί τα 68 εκατ. ευρώ που θα πρέπει να λάβει ως επιστροφή η βιομηχανία, πράγμα που ωστόσο παραμένει προς διευθέτηση σε άδηλο για την ώρα χρόνο. 

Το άρθρο περιλαμβάνεται στην ανασκόπηση του energypress με τις 10 σημαντικότερες εξελίξεις του 2025