Τα νέα εμπόδια στον Κάθετο Διάδρομο, το ρουμανικό «μπλόκο» με τις ταρίφες και η κρίσιμη συνάντηση των Διαχειριστών την Παρασκευή στη Μολδαβία υπό το βλέμμα των ΗΠΑ

Τρεις «παιδικές ασθένειες», οι ακριβές ταρίφες, η ρυθμιστική πολυπλοκότητα και οι ρηχές αγορές των χωρών διέλευσης, συνεχίζουν να ταλανίζουν το Κάθετο Διάδρομο και θέτουν προς ώρας εν αμφιβόλω τους αμερικανικούς σχεδιασμούς για κατακόρυφη αύξηση πωλήσεων LNG στη ΝΑ Ευρώπη.

Σε αυτό το τοπίο, και με τις χώρες της περιοχής να επιδιώκουν για εντελώς προφανείς λόγους να ενισχύσουν σημαντικά τους ενεργειακούς τους δεσμούς με τις ΗΠΑ, συναντώνται μεθαύριο Παρασκευή στο Κισινάου, οι πέντε Διαχειριστές, της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας.

Στον απόηχο των μηνυμάτων του ισχυρού και πολύ κοντινού στον Τραμπ, υπ. Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ, (τα οποία είχαν αποδέκτες όλες τις χώρες της διαδρομής), ότι οι ΗΠΑ ζητούν συστράτευση των συμμάχων τους στο στόχο για υποκατάσταση του ρωσικού αερίου με αμερικανικό, η συνάντηση στη Μολδαβία αποκτά άλλη βαρύτητα.

Τα εμπλεκόμενα μέρη γνωρίζουν ότι το κάλεσμα Μπέργκαμ θα μείνει γράμμα κενό, αν δεν υπάρξει συντονισμός υψηλού επιπέδου μεταξύ των πέντε κυβερνήσεων και κυρίως αν οι επενδύσεις κατά μήκος του άξονα, δεν συνοδευτούν από ακόμη χαμηλότερες ταρίφες, οι οποίες με τη σειρά τους θα πρέπει να προσφερθούν για δημοπρασίες μεγαλύτερης διάρκειας.

Τρία παραμένουν τα βασικότερα εμπόδια, όπως τα καταγράφει σε ανάλυση του και ο συμβουλευτικός οίκος ICIS, με πρώτο τις ταρίφες διαμετακόμισης, όπου παρά τη μείωση 25% μέχρι τα σύνορα Μολδαβίας-Ουκρανίας, απ’ όπου θα εφαρμοζόταν μια περαιτέρω μείωση 46%, τα κόστη σύμφωνα με traders και προμηθευτές παραμένουν απαγορευτικά.

Το μέσο κόστος σήμερα για τη μεταφορά αερίου από την Ελλάδα στην Ουκρανία κινείται στα 9,65 €/MWh, εκ του οποίου πάνω από το 30% χρεώνεται από την ρουμανική κρατική εταιρεία Transgaz.

Στη πράξη, οι προμηθευτές και traders επιμένουν ότι το «Route1», δηλαδή το συνδυασμένο προϊόν που είχαν δημιουργήσει από κοινού οι πέντε Διαχειριστές, παραμένει μη ανταγωνιστικό, κοντά στα 9 ευρώ/MWh μαζί με όλους τους φόρους. Επιπλέον, είναι διαθέσιμο μέχρι τον Οκτώβριο και είναι αβέβαιο εάν η διάθεσή του θα παραταθεί.

Το ρουμανικό «μπλόκο»

Στο σενάριο που η Ρουμανία δεχόταν να μειώσει τα τιμολόγια, τότε, το συνολικό κόστος θα μπορούσε να πέσει στο μισό, στα 5,30 €/MWh, όπως υποστηρίζει η εταιρεία συμβούλων WECOM με έδρα τη Βιέννη.

Το γεγονός αυτό είναι εφικτό, σύμφωνα με την εταιρεία, καθώς η Transgaz δεν επιβαρύνεται με τέλη συμπίεσης, ενώ ταυτόχρονα έχουν αποσβεστεί εδώ και καιρό τα κόστη της Διαβαλκανικής Διαδρομής (αυτή την όδευση χρησιμοποιεί ο Κάθετος Διαδρόμος).

Το θέμα με τις υψηλές ταρίφες που φέρεται να απαιτεί η ρουμανική εταιρεία (σσ: το ίδιο λέγεται ότι κάνει και η μολδαβική θυγατρική της, VMTG), απογειώνοντας τα κόστη διαμετακόμισης δεν είναι τωρινό.

Είχε συζητηθεί τον Μάιο στο άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Βαρσοβίας, με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκο Τσάφο να μιλά τότε για την ανάγκη να αλλάξει η τακτική που ακολουθούν συγκεκριμένες χώρες, υποννοώντας τη Ρουμανία.

Εκτοτε, κατόπιν των αντιδράσεων του τελικού πελάτη του μεταφερόμενου αερίου, δηλαδή της ουκρανικής D.Trading (θυγατρικής της DTEK) και των αμερικανικών πιέσεων, έγιναν βήματα μπροστά και οι Διαχειριστές συμφώνησαν σε ένα προίον ενιαίας και χαμηλής ταρίφας (Route 1), ωστόσο το εγχείρημα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Ρηχές οι αγορές φυσικού αερίου

Το δεύτερο εμπόδιο για τον Vertical Corridor είναι ότι καμία από τις χώρες της διαδρομής δεν έχει καταφέρει τόσα χρόνια να αναπτύξει μια αγορά φυσικού αερίου, με σημαντική ρευστότητα, ικανή να επιτρέπει στους traders τη πρόσβαση σε μεγάλους όγκους με ανταγωνιστικές τιμές.

Στη περίπτωση της Βουλγαρίας για παράδειγμα, όπως σημειώνουν οι αναλυτές του ICIS, το Βαλκανικό Hub μπορεί να παρέχει κάποια ρευστότητα λόγω των διακινούμενων όγκων φθηνού αερίου, σε μεγάλο βαθμό ρωσικής προέλευσης, ωστόσο και αυτή η αγορά παραμένει πολύ ρηχή.

Και κυρίως είναι ευάλωτη σε κυβερνητικές παρεμβάσεις, χαρακτηριστικό κοινό και σε άλλες γειτονικές αγορές, οι οποίες παραδοσιακά έχουν περιορισμένη ρευστότητα.

Ρυθμιστική αβεβαιότητα

Το τρίτο στοιχείο που αναδεικνύουν οι αναλυτές αφορά τη μόνιμη ρυθμιστική μη προβλεψιμότητα και αδιαφάνεια που αντιμετωπίζουν όσοι κάνουν συναλλαγές στη περιοχή, ένα θέμα που έθιξε τη περασμένη εβδομάδα και ο υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου.

«Δεν πρέπει ο προμηθευτής να χρειάζεται να αντιμετωπίζει τέσσερις ή πέντε διαφορετικές χώρες και ισάριθμα διαφορετικά ρυθμιστικά και φορολογικά», ανέφερε από το Gastech Forum του Μιλάνου, ο ΥΠΕΝ Στ.Παπασταύρου, παρουσία του κ. Μπέργκαμ.

Στη περίπτωση του βούλγαρου Διαχειριστή της Bulgartransgaz, ακόμη εκκρεμεί - όπως σημειώνει ο ICIS- η δημοσίευση των τιμολογίων μεταφοράς για το 2026, παρ’ ότι οι ετήσιες δημοπρασίες πραγματοποιήθηκαν πριν από δύο μήνες.

«Στη περίπτωση της ουκρανικής ρυθμιστικής αρχής NERC, τα στελέχη της επιμένουν να μη δημοσιεύουν τους κανονισμούς στα αγγλικά ή τουλάχιστον να επιτρέπουν τη μετάφραση της σελίδας τους μέσω της Google, και τα επανειλημμένα αιτήματα από traders και προμηθευτές δεν έχουν απαντηθεί», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.