Ενιαίο Διαχειριστή για τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας σε πανευρωπαϊκό επίπεδο εξετάζει η Κομισιόν - Ερωτηματικά για την αποτελεσματικότητα του μέτρου

Την δημιουργία ενός φορέα συντονισμού που θα είναι υπεύθυνος για την ενιαία επίλυση του αλγορίθμου της αγοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο εξετάζει η Κομισιόν, επαναφέροντας προγενέστερη πρόταση που είχε εισηγηθεί στο σχέδιο Οδηγίας Ηλεκτρισμού το 2023 και η οποία απορρίφθηκε στο τελικό κείμενο.

Ειδικότερα, όπως μεταδίδει το Montel επικαλούμενο σχετικό draft της Κομισιόν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την σύσταση ενός Single Market Coupling Operator/SMCO, όπως ονομάζει το όργανο, - Διαχειριστή της ενιαίας συζευγμένης αγοράς – που θα επιφορτιστεί με τον εξορθολογισμό του τρόπου με τον οποίο πραγματοποιείται η εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα στις αγορές επόμενης ημέρας και τις ενδοημερήσιες αγορές της ΕΕ.

Ως γνωστόν, η εν λόγω λειτουργία του συντονισμού και της διαχείρισης διεκπεραιώνεται επί του παρόντος από τα διάφορα Χρηματιστήρια Ενέργειας και τους TSO που λειτουργούν σε εθνικό επίπεδο με την Κομισιόν να εντοπίζει συνθετότητα, αναποτελεσματικότητα και καθυστερήσεις στην όλη διαδικασία. Υπό αυτό το πρίσμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμάει ότι η ύπαρξη ενός ενιαίου φορέα με γενική εποπτεία και ευθύνη για το «όλον» της ευρωπαϊκής αγοράς δύναται να επιλύσει τα «κακώς κείμενα» που παρατηρούνται σήμερα, εφαρμόζοντας σημαντικές βελτιώσεις στην λειτουργία των αγορών.

Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το Montel, ο SMCO θα είναι νομικά και λειτουργικά ανεξάρτητος, τελώντας ωστόσο υπό την εποπτεία των NEMOs και των TSOs. Επιπρόσθετα τίθεται ένα αρχικό χρονοδιάγραμμα που προβλέπει την πλήρη λειτουργία του οργάνου σε ορίζοντα πενταετίας μέχρι το 2031. Προς καλύτερη αποτύπωση του ζητήματος και της συζήτησης που αναμένεται, όπως όλα δείχνουν, να ξεκινήσει το επόμενο διάστημα, χρειάζεται να σημειωθεί ότι η εν λόγω απόπειρα, όπως προαναφέρθηκε, συνιστά την δεύτερη στη σειρά με το «κλειδί» και σε αυτή την περίπτωση να αποτελούν οι αρμοδιότητες του φορέα.

Αναλυτικότερα, όπως επισημαίνουν στο energypress πηγές με γνώση του θέματος, η κρισιμότητα του θέματος δεν έγκειται τόσο στην συμπερίληψη ή μη του φορέα σε ενδεχόμενη αναθεώρηση της Οδηγίας όσο στις προβλέψεις κανονιστικών πράξεων εφαρμογής που θα δίνουν εξουσία στον εν λόγω φορέα.

Σε διαφορετική περίπτωση, τα κέντρα λήψης αποφάσεων ως προς την λειτουργία των διασυνδέσεων και εν γένει των αγορών θα παραμείνουν σε εθνικό επίπεδο με τον κεντρικό φορέα να διατηρεί «συμβουλευτική» στην καλύτερη ικανότητα παρέμβασης σε θέματα που εξ αντικειμένου επηρεάζουν περισσότερα από ένα κράτη-μέλη αν όχι και μεγαλύτερο μέρος της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας.

Η πρόταση της Κομισιόν, αν και μένει ακόμη να αποτυπωθεί στις λεπτομέρειες της, εδράζεται, όπως επεξηγούν αρμόδιες πηγές, στα αμερικανικά πρότυπα που με την σειρά τους «υπαγορεύουν» την ύπαρξη μιας κεντρικής διαχείρισης έναντι ενός αποκεντρωμένου μοντέλου που πλέον, κατά ειδικούς της αγοράς, εμφανίζει αδυναμία να ανταποκριθεί στα νέα δεδομένα της ενεργειακής αγοράς.

Χρειάζεται να διευκρινίσουμε ότι η συζήτηση δεν αφορά, στη παρούσα τουλάχιστον φάση, την επικράτηση του ενός έναντι του άλλου όσο την συνύπαρξη με το επίδικο βέβαια να παραμένει ο διαμοιρασμός των εξουσιών και ποιος τελικά λαμβάνει την τελική απόφαση.

Επί παραδείγματι, όπως έγραφε πρόσφατα το energypress, εκφράζονται προβληματισμοί ως προς την διαχείριση των διασυνδέσεων στην Κεντρική Ευρώπη (βλέπε Αυστρία), καθώς ξετυλίγονται καταστάσεις που επιδρούν δυσανάλογα στην ευρύτερη περιοχή με ιδιαίτερη έμφαση στις αγορές των Βαλκανίων. Η περίπτωση της Αυστρίας είναι χαρακτηριστική με την χώρα να λειτουργεί τις διασυνδέσεις στις τεχνικές τους προδιαγραφές και επομένως με τις αδυναμίες που αυτές έχουν, πλήν όμως οι εν λόγω υπαρκτές αδυναμίες υπάρχουν για χρόνια με την χώρα να μην προχωρά σε επενδύσεις αναβάθμισης που θα επέτρεπαν την καλύτερη ροή ενέργειας από και προς την χώρα, πράγμα που με την σειρά του θα εξομάλυνε τις αναταράξεις στις βαλκανικές αγορές, όπου βασική αιτία αποτελεί, μεταξύ άλλων, η έλλειψη παραγωγικής ισχύος προς κάλυψη των αιχμών της ζήτησης. 

Με άλλα λόγια, τα ερωτηματικά αφορούν κατά πόσο επιτυγχάνεται βελτιστοποίηση στις διασυνοριακές συναλλαγές, με την υφιστάμενη κατάσταση της αγοράς να υποδεικνύει και να βεβαιώνει την ύπαρξη κάποιου προβλήματος. Κατά συνέπεια, σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το κύριο της όλης συζήτησης καταλήγει ότι η ύπαρξη ενός ενιαίου φορέα «θα ήταν πρόσφορο μέτρο αν είχε αρμοδιότητες», όπως επισήμανε χαρακτηριστικά ο Παντελής Κάπρος, καθηγητής του ΕΜΠ, σχολιάζοντας στο energypress τα σχέδια της Κομισιόν.

Συμπλήρωσε δε πως «Τα κρίσιμα ζητήματα είναι αν θα έχει αρμοδιότητες να εγκρίνει ή να τροποποιεί παραμέτρους που υποβάλλονται από τα εθνικά όργανα, διαχειριστές δικτύων και αγοράς, όπως οι διαθέσιμες δυναμικότητες διασύνδεσεων, οι ποσότητες επικουρικών υπηρεσιών, οι περιορισμοί συστήματος που τυχόν επιβάλλουν redispatching, και άλλα. Αυτά θα ρυθμίζονταν μέσω του κανονισμού που θα έβγαινε με εξουσιοδότηση της Οδηγίας».

Σε συνέχεια και της εμπειρίας από την πρώτη απόπειρα, ο κ. Κάπρος δεν παρέλειψε να τονίσει ότι για να υπάρξει κάποιο αποτέλεσμα και κατάληξη της σχετικής συζήτησης «Η ΕΕ θα πρέπει να δείξει μεγαλύτερη τόλμη και να είναι πιο δυναμική».

Υπενθυμίζεται ότι συγκεκριμένες παρεμβάσεις και τοποθετήσεις για την ανάγκη μεταρρύθμισης της αγοράς έχουν γίνει από τους Ευάγγελο Μυτιληναίο και Μάριο Ντράγκι σε συζήτηση μεταξύ τους στο τελευταίο συνέδριο του Economist ενώ πιο πρόσφατα την σκυτάλη πήρε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ Μάνος Μανουσάκης, δηλώνοντας στην τηλεόραση της Ναυτεμπορικής ότι «Αργά ή γρήγορα θα λάβει τέλος η οριακή τιμολόγηση στην Ευρώπη».