ΕΣΕΚ 2025-2030: Επενδύσεις 94 δισ. ευρώ και ενεργειακό μείγμα με 66% ΑΠΕ, 21% φυσικό αέριο και 10% νερά - Στόχοι για αποθήκευση 6 GW και αναβάθμιση 409.000 κατοικιών

Αρκετά ψηλά, τόσο ως προς τις εκτιμώμενες επενδύσεις, όσο και στις επιμέρους κατηγορίες της ενεργειακής μετάβασης, παραμένουν οι στόχοι του επικαιροποιημένου ΕΣΕΚ 2025 -2030, το οποίο αναμένεται να βγει σε δημόσια διαβούλευση την επόμενη εβδομάδα.

Στο σκέλος των επενδύσεων, παρ’ ότι έχει πέσει γενναίο «μαχαίρι» έναντι του draft που είχε σταλεί πέρυσι στη Κομισιόν, το τωρινό κείμενο μιλά για λίγο πάνω από 94 δισ. ευρώ, εκ των οποίων η πλειοψηφία σχετίζεται με δαπάνες που ενισχύουν τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια.

Συγκεκριμένα, τα 65 δισ. ευρώ αφορούν μεταξύ άλλων αντικατάσταση παλαιού οικιακού εξοπλισμού με νέο, ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών και αγορές ηλεκτρικών οχημάτων και τα 29 δισ. τη παραγωγή ενέργειας, όπως μονάδες ΑΠΕ και φυσικού αερίου. Αν και το τελικό νούμερο είναι κάτω των 100 δισ. ευρώ, έναντι των 200 δισ. του αρχικού προσχεδίου, εντούτοις πρόκειται για ένα καθόλου ευκαταφρόνητο ποσό, που αναγώντας το σε ετήσια βάση, αντιστοιχεί σε πάνω από 15 δισ ευρώ για την εξαετία 2025-2030.

Το μείγμα του 2030 ανά τεχνολογία

Στο δια ταύτα του εθνικού σχεδίου που αφορά την επιτάχυνση εξηλεκτρισμού του ενεργειακού προφίλ της χώρας, οι στόχοι μιλούν για εγκατεστημένη ισχύ μονάδων, ίση με 36,49 GW το 2030 (από 22,6 GW το 2022). Αυξημένη δηλαδή κατά 61%. Στο ολοένα και πιο στοχαστικό ηλεκτροπαραγωγικό μείγμα της χώρας, τη μερίδα του λέοντος θα κατέχουν με 66% οι ΑΠΕ, ακολουθούμενες από το φυσικό αέριο με 21% και τα υδροηλεκτρικά με λίγο πάνω από 10%. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι στο αντίστοιχο μείγμα του 2022, οι ΑΠΕ συμμετείχαν με 45%.

Αναλυτικά, η εγκατεστημένη ισχύς στην ηλεκτροπαραγωγή ανά τεχνολογία το 2030 θα απαρτίζεται από 10,8 GW αιολικών πάρκων (8,9 GW χερσαία και 1,9 GW GW θαλάσσια), 13,5 GW φωτοβολταικών, 3,4 GW μεγάλων υδρολεκτρικών και 0,33 GW μικρών, μηδεν λιγνίτη, 0,19 GW πετρελαικών μονάδων, 0,08 GW βιομάζας και από 7,88 GW μονάδων φυσικού αερίου.

Αποθήκευση 6,07 GW

Στον ενεργειακό σχεδιασμό της εξαετίας, όπως αποτυπώνεται στο κείμενο, ξεχωρίζει ο αναθεωρημένος στόχος για τις επενδύσεις στην αποθήκευση. Στο σκέλος των μπαταριών, ο πήχης έχει ανέβει στα 4,32 GW, δηλαδή ακόμη ψηλότερα από τις προ μηνός πληροφορίες, όντας αυξημένος κατά σχεδόν 40% από το νούμερο του περυσινού draft (3,1 GW), ενώ για την αντλησιοταμίευση το κείμενο μιλά για 1,74 GW.

Αθροιστικά, συγκεντρώνεται μια δύναμη πυρός 6,07 GW στην αποθήκευση, ως ο μόνος τρόπος για να στηριχθεί η αθρόα διείσδυση των ΑΠΕ, μαζί φυσικά με τις αναπόφευκτες περικοπές πράσινης ενέργειας και τη προσπάθεια μετατόπισης μέρους της ζήτησης από τα βράδια στα μεσημέρια. Δύο πολιτικές παρεμβάσεις του ΥΠΕΝ, που αμφότερες αναμένεται να ανακοινωθούν μέσα στο τελευταίο τρίμηνο του έτους.

Παραγωγή 61 TWh 

Στο ερώτημα πόση ενέργεια θα παράγουμε ως χώρα το 2030, η απάντηση είναι 59,3 TWh (ή 61,1 TWh μαζί με τις εκτιμώμενες εισαγωγές), δηλαδή 14% περισσότερη από το 2022. Και στο ερώτημα αν όλη αυτή η παραγωγή, κατά κύριο λόγο πράσινη, συμβαδίζει με τις ανάγκες μας, τα νούμερα δείχνουν ότι η καθαρή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, υπολογίζεται σε 56,2 TWh (2030) έναντι 51,7 (2022), δηλαδή μια αύξηση 9%.

Φυσικό αέριο και μηχανισμός αποζημίωσης

Στο κεφάλαιο των μονάδων φυσικού αέριου, οι οποίες σε ένα σύστημα γεμάτο από στοχαστικές ΑΠΕ γίνονται όλο και πιο απαραίτητες για να εξασφαλίζουν ευστάθεια, ενεργειακή ασφάλεια και εφεδρείες, πέρα από την αναφορά στην εγκατεστημένη ισχύ των 7,88 GW το 2030, το ΕΣΕΚ σημειώνει ότι για σκοπούς ασφάλειας τροφοδοσίας, θα εξεταστεί η αναγκαιότητα ύπαρξης επιπλέον μονάδων. 

Ταυτόχρονα κάνει ειδική αναφορά στην ανάγκη, ειδικά κατά τη περίοδο 2030 -2040, όταν οι ΑΠΕ θα αρχίσουν να πλησιάζουν ποσοστά 70%-75% στην ηλεκτροπαραγωγή, να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός αποζημίωσης των μονάδων φυσικού αερίου, ένα είδος capacity mechanism, όπως τα αντίστοιχα άλλων χωρών της ΕΕ. Και αυτό, καθώς, όπως αναφέρει, όσο αυξάνονται οι επενδύσεις σε μπαταρίες που θα συμβάλουν στην ευστάθεια του συστήματος, τόσο θα μειώνονται και οι ώρες λειτουργίας των μονάδων αερίου, επομένως πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος ώστε αυτές να παραμείνουν βιώσιμες και να διασφαλιστεί η ύπαρξή τους.

Σημειωτέον ότι επειδή η παραγωγή από μονάδες αερίου το 2030 προβλέπεται ότι θα μειωθεί στις 10 TWh το χρόνο (από 16-17 TWh τα τελευταία χρόνια), η ισοδύναμη λειτουργία τους θα είναι 1.280 ώρες το χρόνο από περίπου 3.200 ώρες σήμερα. Δηλαδή επίκειται μια μείωση 60%.

Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών

Στο θέμα των ενεργειακών αναβαθμίσεων του κτιριακού τομέα παραμένουν οι φιλόδοξοι στόχοι, παρ' ότι περιορισμένοι έναντι των αρχικών φιλοδοξιών. Στο κείμενο γίνεται λόγος για αναβάθμιση 409.000 κατοικιών στην εξαετία (68.000 το χρόνο), κάτι που μένει να φανεί πόσο εφικτό είναι όταν τα κόστη έχουν αυξηθεί κατακόρυφα και απαιτούνται όλο και πιο γενναία κίνητρα στα νέα «Εξοικονομώ». Στην περίοδο 2031-2035 αναφέρεται ως στόχος η αναβάθμιση επιπλέον 320.000 κατοικιών, μεταξύ 2036-2040 οι 320.000, μεταξύ 2041-2045 οι 576.000 και στο διάστημα 2046-2050, ακόμη 256.000.

Υδρογόνο, ηλεκτροκίνηση

Αναθεώρηση υπάρχει γύρω από αρκετές τεχνολογίες που παραμένουν ακόμη ακριβές (ηλεκτροκίνηση, αντλίες θερμότητες, υδρογόνο), καθώς είναι προφανές ότι ούτε ο προϋπολογισμός, ούτε οι πολίτες μπορούν να σηκώσουν παρόμοιες δαπάνες. Στην ηλεκτροκίνηση, το βάρος μέχρι το 2030 πέφτει στην ανάπτυξη σημείων φόρτισης και όχι στην αύξηση του στόλου των ηλεκτρικών οχημάτων, ενώ στο πράσινο υδρογόνο, προβλέπεται παραγωγή μόλις 1 TWh, στο βιομεθάνιο 2,1 TWh και από προηγμένα βιοκαύσιμα 1,9 TWh.