Η κλιματική ουδετερότητα των πόλεων «σκοντάφτει» στην έλλειψη κεφαλαίων 

Η επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας ως το 2030 αποτελεί έναν από τους θεμέλιους λίθους της ευρωπαϊκής πολιτικής για τις «έξυπνες πόλεις». Παραμένει όμως ένας φιλόδοξος στόχος για τον οποίον θα απαιτηθούν σημαντικά περαιτέρω κονδύλια από αυτά που προβλέπει η χρηματοδότηση μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων για την υλοποίησή του. 

Σε πρώτη φάση, την περίοδο 2014-2020, η Κομισιόν έτρεξε σειρά προγραμμάτων για την υποστήριξη των «έξυπνων πόλεων» στην ΕΕ. Εν συνεχεία, μέσω του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» για κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις, η ιδέα άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά με τη στήριξη 100 πόλεων που θα πρέπει να υλοποιήσουν τον στόχο έως το 2030, έτσι ώστε να ακολουθήσει το σύνολο των πόλεων της ΕΕ μέχρι το 2050. Η πανευρωπαϊκή πρωτοβουλία, όπως είναι ήδη γνωστό, έχει και ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς σε αυτήν έχουν ενταχθεί έξι πόλεις, η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, η Καλαμάτα, η Κοζάνη και τα Τρίκαλα. 

Ζητούμενο το μέλλον της χρηματοδότησης 

Μέχρι στιγμής, η αποστολή του «Ορίζων Ευρώπη» έχει υποστηριχθεί από ίδια χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ. Ο συντονισμός του εγχειρήματος και η κατανομή των πόρων, ωστόσο, ανοίγουν το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο για την επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί, με επιτροπή εμπειρογνωμόνων που προσέλαβε η Κομισιόν να υπολογίζει τις επενδύσεις που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν ως το 2030 στα 96 δισ. ευρώ. 

Το πρόβλημα επισημαίνει σε έκθεσή του και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ), το οποίο, αν και αναγνωρίζει τα αποτελέσματα που έφεραν τα χρηαμτοδοτηθέντα έργα, επισημαίνει την ασάφεια και την αβεβαιότητα ως προς τη συνολική ενωσιακή χρηματοδότηση που θα διατεθεί στις πόλεις που λαμβάνουν στήριξη στο πλαίσιο της «αποστολής». 

Στο πλαίσιο αυτό, καλεί την Κομισιόν να αποτιμήσει τη χρηματοδοτική ικανότητα των συγκεκριμένων πόλεων και να στηρίξει όσες παρουσιάζουν χρηματοδοτικές αδυναμίες, δημιουργώντας συνεργίες με εθνικές και περιφερειακές αρχές, καθώς και με ιδιωτικές επενδύσεις.

Σημειώνεται ότι στην ευρωπαϊκή αποστολή περιλαμβάνονται επιπλέον και 12 πόλεις από συνδεδεμένες χώρες ή με δυνατότητα σύνδεσης στο πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη». 

Η αποστολή, όπως είναι ήδη γνωστό, θα λάβει χρηματοδότηση ύψους 360 εκατ. ευρώ από το αντίστοιχο πρόγραμμα για την περίοδο 2022-23, ώστε να ξεκινήσουν και να συνεχιστούν άμεσα οι πορείες καινοτομίας προς την κλιματική ουδετερότητα έως το 2030.

Δέσμευση για επιτάχυνση του στόχου από την Πολιτεία  

Τη δέσμευσή τους να αναδείξουν και υποστηρίξουν την προσπάθεια όλων των ελληνικών πόλεων για επιτάχυνση του πράσινου και ψηφιακού μετασχηματισμού τους, υπογράμμισαν από την πλευρά τους εκπρόσωποι της Πολιτείας στην εκδήλωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με θέμα «Κλιματικά Ουδέτερες και Έξυπνες Πόλεις ως το 2030», η οποία πραγματοποιήθηκε στα τέλη Οκτωβρίου στο Δημαρχείο της Θεσσαλονίκης.

Στη σημασία των άμεσων πρωτοβουλιών που λαμβάνονται, στο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης από τις ελληνικές πόλεις, αναφέρθηκε ειδικότερα ο υφυπουργός Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος, Νικόλαος Ταγαράς. «Ο στόχος μας είναι να αναδείξουμε τα θέματα που αφορούν στις 100 κλιματικά ουδέτερες πόλεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε συνέχεια της ευρωπαϊκής πράσινης συμφωνίας, που έχει θέσει ως βασικότερη παράμετρο την κλιματική ουδετερότητα. Και να τιμήσουμε, παράλληλα, τις έξι ελληνικές πόλεις, τη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα, τα Ιωάννινα, την Καλαμάτα, την Κοζάνη, τα Τρίκαλα, που ανήκουν σε αυτές και εντάσσονται στην ευρωπαϊκή αποστολή. Είμαστε σε πορεία συνεργασίας με την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ο στόχος είναι κοινός, το στοίχημα είναι εθνικό και εκτιμώ ότι όλοι μαζί θα μπορέσουμε να το πετύχουμε για να αλλάξουμε την πατρίδα μας και να δώσουμε προοπτική», τόνισε χαρακτηριστικά. 

Αναφερόμενη στις πρωτοβουλίες της Πολιτείας που έχουν στόχο να ενισχύσουν την προσπάθεια για κλιματικά ουδέτερες πόλεις, η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Αλεξάνδρα Σδούκου, δήλωσε: «Εργαζόμαστε πάνω στους στόχους, στα μέτρα και στις πολιτικές που θα συμπεριλάβουμε στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, έτσι ώστε να καταφέρουμε το 2050 να οδηγήσουμε τη χώρα μας σε μια κλιματικά ουδέτερη κατάσταση. Ως Πολιτεία υλοποιούμε μια σειρά από πρωτοβουλίες που αποδεικνύουν τη βούλησή μας να πετύχουμε τον εθνικό στόχο. 

Παράλληλα, είμαστε δίπλα στον κάθε Δήμο, για να βοηθήσουμε με τεχνογνωσία -και με όποιον άλλον τρόπο χρειάζεται, ώστε να επιτευχθεί αυτό το σχέδιο που μπορεί να ακούγεται οραματικό, αλλά όταν το θέλουμε, όταν έχουμε πείσμα και το πιστεύουμε -και οι περισσότεροι δήμαρχοι, ήδη, το έχουν βάλει με σαφήνεια στην ατζέντα τους- μπορούμε να το κάνουμε πράξη σε εθνικό επίπεδο». 

(Π. Παπαϊωάννου, ICT Weekly #99)