Τίνα Μπιρμπίλη: Ιδού ο ελληνικός "οδικός χάρτης" για την απελευθέρωση και ανάπτυξη των ενεργειακών αγορών

Τις θεσμικού χαρακτήρα παρεμβάσεις για την εξυγίανση, απελευθέρωση και ανάπτυξη των αγορών ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου περιγράφει, σε μια εφ΄όλης της ύλης συνέντευξη προς το energypress, η υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κ. Τίνα Μπιρμπίλη. Η υπουργός προαναγγέλλει το διπλασιασμό των κονδυλίων που θα διοχετευθούν για ενεργειακό «λίφτιγκ» κτιρίων (είχαν εξαγγελθεί αρχικά 200 εκατ. ευρώ) και την προκήρυξη του σχετικού προγράμματος στις αρχές Ιουλίου. Δηλώνει ακόμα ότι, με συμμετοχή ιδιωτών κατασκευαστών, θα πραγματοποιηθούν επενδύσεις 1 δις. ευρώ μέχρι το 2014 για την ανάπτυξη νέων δικτύων ηλεκτρισμού σε όλη τη χώρα. Αναφέρεται στο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων και υπεραμύνεται του δημόσιου χαρακτήρα των επιχειρήσεων του ενεργειακού τομέα. Παραμένει ωστόσο «σφίγγα» όταν ερωτάται για τις αλλαγές στα τιμολόγια ηλεκτρισμού.

Τα «σπάσατε», κυρία Μπιρμπίλη στο υπουργικό συμβούλιο για τις αποκρατικοποιήσεις των ενεργειακών εταιρειών; Υπάρχει μια ασάφεια για το τι τελικά θα γίνει…

Δεν υπάρχει καμία ασάφεια. Το θέμα έχει συζητηθεί (χωρίς να τα «σπάσουμε») και έχει συμφωνηθεί στο υπουργικό συμβούλιο, επιγραμματικά, δε, έχει ως εξής: Παραμένει το 51% του Δημοσίου στην ΔΕΗ. Δεν θα ήταν σώφρον, να δώσει κανείς μερίδιο μιας εταιρίας που είναι κερδοφόρα, που δεν δημιουργεί προβλήματα στο δημόσιο, σε μια χρηματιστηριακή αγορά, μάλιστα, που έχει τρομερή ύφεση. Άρα δεν είναι κάτι το οποίο σκεφτόμαστε και εδώ υπάρχει απόλυτη σύμπνοια της κυβέρνησης. Διερευνούμε τον διαχωρισμό της ΔΕΠΑ από την ΔΕΣΦΑ αλλά παραμένει ο έλεγχος και η διαχείριση του Δημοσίου τόσο στην ΔΕΠΑ όσο και στην ΔΕΣΦΑ και σίγουρα στην ΔΕΣΦΑ κρατάμε το 51%. Αποτιμάται η οπσιόν που έχει η ΔΕΗ στη ΔΕΠΑ και εκκαθαρίζεται η υπόθεση.

Μελετάτε το ενδεχόμενο να πουληθούν μονάδες της ΔΕΗ;

Δεν υπάρχει τέτοιο θέμα, δεν υπάρχει τέτοια σκέψη αυτή την στιγμή. Μέχρι την ολοκλήρωση του «τρίτου ενεργειακού πακέτου», αυτό που μελετάμε είναι πως θα απελευθερώσουμε με θεσμικά μέτρα την αγορά ενέργειας και θα άρουμε τις στρεβλώσεις στην χονδρική και στην λιανική αγορά της ηλεκτρισμού.

Υπάρχει όμως η πίεση από την κοινότητα και την «τρόικα» για ταχεία απελευθέρωση. Μήπως επιβληθεί λοιπόν η πώληση μονάδων;

Οι θεσμικές αλλαγές πιστεύουμε ότι θα βοηθήσουν ώστε να γίνουν βιώσιμες και άλλες ιδιωτικές μονάδες και άρα να υπάρξει απελευθέρωση προς όφελος του καταναλωτή. Αυτό το πολιτικό σκεπτικό πρέπει να εξηγηθεί στην Κοινότητα και πρέπει να γίνει κατανοητό ότι τώρα ανοίγουμε ένα μεγάλο πακέτο. Προχωράμε, για πρώτη φορά, σε τόσο πολλές και τόσο μεγάλες αλλαγές, με ενιαία φιλοσοφία. Αυτό είναι το σημαντικό.

Απελευθέρωση

Σε συνέδριο του ΙΕΝΕ στη Θεσσαλονίκη η εκπρόσωπος της Επιτροπής για τα ενεργειακά θέματα μίλησε για έλλειμμα της χώρας μας στην απελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου, αλλά και ηλεκτρισμού.

Έχω στείλει στην Επιτροπή το κανονιστικό πλαίσιο που εκπονήθηκε τους τελευταίους τρεις μήνες, με την εξαιρετική βοήθεια της ΡΑΕ για την απελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου. Και νομίζω ότι αυτό πλέον είναι πράξη στην χώρα μας. Το μαρτυρά και το μητρώο που έχουμε με νέες αιτήσεις επιχειρήσεων που θέλουν να φέρουν φυσικό αέριο. Αυτό λοιπόν έχει κατακτηθεί και το αποδεικνύει η ίδια η πραγματικότητα. Η συγκεκριμένη υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όφειλε να είναι πιο ενημερωμένη για το θέμα αυτό.

Σε σχέση με την ηλεκτρική ενέργεια σαφέστατα δεν έχουμε προχωρήσει τόσο γρήγορα όσο προχωρήσαμε με το θέμα του φυσικού αερίου. Είναι πιο δύσκολο θέμα, ήδη βάζουμε μπρος και πολύ σύντομα, μέχρι το καλοκαίρι, θα έχουμε υιοθετήσει τη θεσμική υποδομή για την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Εδώ θέλω να πω και κάτι άλλο: Αυτό που οφείλουμε - όπως όλες οι Ευρωπαϊκές χώρες – είναι να εναρμονιστούμε, μέχρι τον επόμενο Απρίλιο, με το λεγόμενο «τρίτο ενεργειακό πακέτο». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έχουμε το δικαίωμα πολιτικών επιλογών για τον τρόπο που θα εφαρμόσουμε την πλήρη απελευθέρωση της αγοράς. Αυτό δεν είναι αντικείμενο υπόδειξης από την Ευρ. Επιτροπή. Θα κινηθούμε βεβαίως μέσα στο πλαίσιο που συνδιαμορφώσαμε στην κοινότητα, αλλά οι πολιτικές επιλογές είναι δουλειά της συγκεκριμένης κυβέρνησης.

Θεωρητικά, η απελευθέρωση μιας αγοράς γίνεται για να υπάρξει ανταγωνισμός και να ωφεληθεί ο καταναλωτής. Η απελευθέρωση στην αγορά ηλεκτρισμού τι θα φέρει, αυξήσεις ή μειώσεις στα τιμολόγια του ρεύματος;

Η απελευθέρωση σαφέστατα θα οδηγήσει σε κάποιες κατηγορίες σε μείωση, σε κάποιες άλλες σε αύξηση. Το πρόβλημα είναι ότι τα τιμολόγια είναι στρεβλά. Διότι μέχρι τώρα το κράτος ασκούσε κοινωνική πολιτική υπέρ κάποιων ομάδων μέσα από τα τιμολόγια της ηλεκτρικής ενέργειας. Το έχω πει ξανά, τα τιμολόγια της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα δεν είναι από τα ακριβότερα, ίσως είναι από τα φθηνότερα. Πρέπει όμως να ξεκαθαρίσουμε επιτέλους τα τιμολόγια για να δούμε τι θα κάνουμε.

Η ΔΕΗ είχε ζητήσει συγκεκριμένες αυξήσεις και μειώσεις στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης των τιμολογίων, με τις οποίες θα υπάρξει σοβαρή επιβάρυνση των καταναλωτών. Η ΡΑΕ φέρεται να αποδέχεται αυτά τα αιτήματα…

Προς το παρόν, αυτό που ισχύει, είναι ότι θεσπίσαμε το κοινωνικό τιμολόγιο για να προστατεύσουμε, με σημαντικές μειώσεις, τις πραγματικά ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Περιμένουμε την γνωμοδότηση της ΡΑΕ για το πώς προτείνει να είναι οι τιμές των τιμολογίων και το υπουργείο θα κρίνει τελικά τι πρέπει και τι μπορεί να γίνει.

Λιγνίτης

Σας αποκαλούν «πράσινη Τίνα» αλλά σας προσάπτουν ότι ο λιγνίτης παραμένει πρωταγωνιστής και επί υπουργίας σας...

Όπως όλα τα πράγματα πρέπει να τα βλέπει κανείς συνολικά και ολοκληρωμένα. Ο τρόπος που διαμορφώνεις την ενεργειακή σου πολιτική περιλαμβάνει και το κομμάτι του ανταγωνισμού, και το κομμάτι της ανάπτυξης, και το κομμάτι των καλύτερων υπηρεσιών για τον πολίτη, και το κομμάτι το περιβαλλοντικό και το κομμάτι της κλιματικής αλλαγής. Επομένως, σαφέστατα, για το 2020 και για το 2050 πάμε σε ένα ενεργειακό μείγμα, το οποίο σιγά – σιγά θα οδηγεί σε μείωση της χρήσης του λιγνίτη και σε αύξηση της χρήσης των ΑΠΕ. Είναι αλήθεια ότι προγραμματίζουμε και νέες λιγνιτικές μονάδες, αλλά δεν πάμε να δημιουργήσουμε νέο λιγνιτικό δυναμικό. Πάμε να φτιάξουμε τις νέες μονάδες, για να αντικαταστήσουμε τις ιδιαίτερα ρυπογόνες παλιές και να τις κλείσουμε τελικά όλες.

Δίκτυα

Περάσατε από τη Βουλή το νέο θεσμικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και μένει να αποδειχθεί στην πράξη αν, όπως υποστηρίζετε, θα «ξεμπλοκάρουν» πράγματι οι επενδύσεις. Μπορούν όμως τα δίκτυα που υπάρχουν να υποδεχθούν το πρόσθετο δυναμικό;

Όχι. Πρόκειται για τεράστιο πρόβλημα και πρέπει να βρούμε τρόπο να το λύσουμε. Έχει γίνει μια πρώτη μελέτη από το ΔΕΣΜΗΕ, η οποία συμπληρώνεται και θα παρουσιαστεί σύντομα, που αφορά τις ανάγκες μέχρι το 2014, και περιλαμβάνει το σχεδιασμό των δικτύων, τόσο για τον ηπειρωτικό χώρο, όσο και για την διασύνδεση των νησιών του Αιγαίου, με στόχο να καλυφθούν οι ανάγκες που προβλέπουμε για το 2020, τα 10.000 περίπου επιπλέον μεγαβάτ.

Για τι επενδύσεις μιλάμε, πώς θα χρηματοδοτηθούν;

Το απαιτούμενο κόστος είναι περί το 1 δις. ευρώ. Η χρηματοδότηση θα γίνει με τρείς τρόπους: Ο ένας είναι μέσα από την ΔΕΗ, η οποία, βέβαια, εισπράττει χρήματα από τα τέλη δικτύου που τα πληρώνουμε όλοι μας. Υπάρχουν, δεύτερον, οι πόροι από το ΕΣΠΑ όπου έχουμε δεσμεύσει κάποια κονδύλια, για παράδειγμα για τη διασύνδεση των Κυκλάδων, που είναι ένα πολύ μεγάλο έργο. Και τρίτον, υπάρχει η δυνατότητα χρηματοδότησης από τους ίδιους τους κατασκευαστές του δικτύου, με μια προσαύξηση στην τελική τιμή. Με αυτό τον τριπλό σχεδιασμό μπορούμε να πετύχουμε τον στόχο που έχουμε θέση για το 2020. Αν δεν υπάρξει ανάπτυξη δικτύων δεν θα μπορέσει να υπάρξει και ενεργειακή ανάπτυξη στην χώρα.

ΑΠΕ - Υπεράκτια

Συζητώντας με επιχειρηματίες που έχουν ενδιαφερθεί για τη δημιουργία υπεράκτιων αιολικών πάρκων, βλέπω ότι κανείς δεν πιστεύει πως, με αυτή τη δημόσια διοίκηση, θα μπορέσετε να «βγάλετε» διαγωνισμούς σε 12 μήνες. Γιατί επιμείνατε σε αυτή τη μεθοδολογία;

Δεν μπορούμε να βαδίζουμε με το ότι στην Ελλάδα κανείς δεν πιστεύει ότι θα γίνει κάτι. Δηλαδή, οι ίδιοι οι επιχειρηματίες που χρησιμοποιούν αυτό το επιχείρημα, πως πιστεύουν ότι θα προχωρούσαν; Με αυτό το ελληνικό δημόσιο (όπως λένε) θα έπαιρναν ποτέ άδειες για τις επενδύσεις τους; Μέχρι τώρα οι επενδύσεις των ΑΠΕ στην στεριά, έπαιρναν άδεια μετά από 5 – 6 χρόνια. Δεν καταλαβαίνω λοιπόν πως, στην θάλασσα, ξαφνικά, θα λειτουργούσε το σύστημα έτσι ώστε μέσα σε ένα χρόνο να είχανε άδειες! Εγώ λέω ότι σε ένα χρόνο το ελληνικό δημόσιο μπορεί να κάνει τους διαγωνισμούς έχοντας καθορίσει κάποιες περιοχές.

Με το θέμα έχω ασχοληθεί πάρα πολλά χρόνια, και έχω παρακολουθήσει το πώς έχει γίνει η αδειοδότηση στα θαλάσσια αιολικά στην Αγγλία, στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Δανία και δεν βλέπω τον λόγο γιατί η Ελλάδα πρέπει να κάνει κάτι διαφορετικό από αυτό που ακολουθείται σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Δεν το καταλαβαίνω και πραγματικά δεν μπορώ να εξηγήσω την επιμονή σε αυτό το θέμα.

Αυτό που θέλω να πω όμως είναι ότι το Αιγαίο έχει μια δυναμική στο διηνεκές. Είναι ο νέος πλούτος της χώρας και την επόμενη δεκαετία θα «πρωταγωνιστήσει». Δεν πρέπει λοιπόν αυτόν τον φυσικό πλούτο να τον διαχειριστούν άναρχα οι επιχειρηματίες και οι επενδυτές και να μην βάλει πολύ σαφείς κανόνες το κράτος, ώστε να ωφεληθεί και το δημόσιο. Να προστατευθεί το δημόσιο συμφέρον. Πρέπει, για παράδειγμα, να μπουν δικλείδες ασφαλείας για να μην έχουμε και εδώ το φαινόμενο εμπορίας αδειών.

Και για την αναρχία με την οποία αναπτύσσονται οι ΑΠΕ στην ηπειρωτική Ελλάδα;

Η αναρχία που επεκράτησε στην Ελλάδα δεν μας άφησε να έχουμε διείσδυση των ΑΠΕ και για αυτό στην θάλασσα, που το «έδαφος» είναι παρθένο, πρέπει να κάνουμε τη δουλειά σωστά. Εάν μπορούσαμε στην στεριά να κάνουμε αυτό που κάνουμε στην θάλασσα νομίζω ότι θα ήμασταν πολύ καλύτερα και θα είχαμε διασφαλίσει πολύ περισσότερες επενδύσεις σε συντομότερο χρονικό διάστημα.

Αυτή την στιγμή είναι πολύ δύσκολο να παρέμβει κανείς σε αυτό. Θα ήταν πιο απλή η αδειοδοτική διαδικασία, θα ήταν πολύ πιο καθαρά όλα. Δεν θα είχαμε νόμους 60 σελίδων, θα είχαμε νόμους με 6 σελίδες.

Εξοικονόμηση

Όλος ο κόσμος περιμένει το «εξοικονόμηση κατ΄οίκον». Θα προκηρυχθεί ή το «έφαγε» η κρίση;

Όχι μόνον θα προκηρυχθεί, αλλά θα έχει και αυξημένα κονδύλια. Η εξοικονόμηση είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο. Πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία ακόμα πηγή ενέργειας για μια χώρα όπως η δική μας που είναι εξαιρετικά σπάταλη ενεργειακά. Έχουμε να αναπτύξουμε ολόκληρο πλέγμα παρεμβάσεων. Περιορίζομαι εδώ να πώ για το πρόγραμμα «εξοικονόμηση κατ΄ οίκον», ότι θα ξεκινήσει στις αρχές Ιουλίου. Θα είναι σε λίγες ημέρες έτοιμο το Μητρώο επιθεωρητών που αποτελεί προϋπόθεση. Προσπαθήσαμε όλους αυτούς τους μήνες να διπλασιάσουμε το αρχικό ποσό που είχε ανακοινωθεί για να πάμε σε ένα πολύ πιο μεγάλο ποσό και να δημιουργήσουμε ένα ειδικό ταμείο μόνο για το «εξοικονόμηση κατ΄ οίκον». Όταν το πρόγραμμα προκηρυχθεί θα έχει λοιπόν δυνατότητες κάλυψης περισσότερων νοικοκυριών, από την αρχική πρόβλεψη.

Να σας πω επιπλέον ότι ετοιμάζουμε τώρα ένα νέο κομμάτι, το «εξοικονόμηση στα δημόσια κτίρια». Εδώ έχουμε δύο πράγματα να κάνουμε ταυτόχρονα. Αφενός μεν θα «βγάλουμε» ένα πρόγραμμα για τα δημόσια κτίρια με βάση κάποιες μελέτες που είχε κάνει παλιότερα το ΚΑΠΕ, αφετέρου θα ξεκινήσουμε παρεμβάσεις σε συγκεκριμένα κτίρια του δημόσιου τομέα (ΕΡΤ, Βουλή, Υπουργεία, Νοσοκομεία κ.λπ.).

Αστακός

Για το θέμα της επένδυσης στον Αστακό: Ζητήσατε από την ΔΕΠΑ να γνωματεύσει για την επικινδυνότητα. Έχετε κάποια απάντηση;

Δεν έχω να συμπληρώσω κάτι για το θέμα του Αστακού. Το θέμα έχει προχωρήσει στην αδειοδοτική διαδικασία, κινείται με ταχείς ρυθμούς. Η ΔΕΠΑ ελέγχει το θέμα της επικινδυνότητας του LPG που, όπως έχω πεί, εξαρτάται κυρίως από τις τεχνικές προδιαγραφές, τις οποίες θα ελέγξουμε αυστηρότατα. Κανένας υπουργός δεν θα μπορούσε να βάλει την υπογραφή του αν υπάρχει έστω και υποψία επικινδυνότητας.

Πράσινη ανάπτυξη

Τώρα που βλέπετε τα πράγματα από τη θέση της υπουργού, τι γνώμη έχετε σχηματίσει; Είναι ρεαλιστικό, σε συνθήκες κρίσης, το σύνθημα της πράσινης ανάπτυξης να «μεταφραστεί» σε επιθετικές και όχι αμυντικές πολιτικές για την Ελλάδα;

Διεθνώς, μεγάλο μέρος αυτού που λέμε πράσινη ανάπτυξη και μεγάλο ποσοστό των σχετικών επενδύσεων αφορούν την ενέργεια. Αφορούν δηλαδή στην εξοικονόμηση, αφορούν και στις ΑΠΕ. Από πλευράς θέσεων εργασίας, τόσο η εξοικονόμηση όσο και οι ΑΠΕ, αλλά σε πολύ μεγάλο βαθμό η εξοικονόμηση, σημαίνουν νέες θέσεις και αναζωογόνηση τομέων που είναι αυτή την στιγμή σε μια παρακμή, αφού μιλάμε για τις κατασκευές και τη βιομηχανία υποδομών. Πρέπει να δει κανείς, βέβαια, όχι μόνο τις επενδύσεις που γίνονται από πλευράς δημοσίου αλλά και τα κεφάλαια που μπορεί να εισρεύσουν στην χώρα μας από αξιοποίηση ενός δυναμικού που στην Ελλάδα δεν είχε ποτέ αξιοποιηθεί. Νομίζω όμως ότι το στοίχημα είναι πώς, επιπλέον, θα δημιουργήσεις μια παραγωγική βάση εγχώρια. Αν, για τις πράσινες επενδύσεις, όλα τα εισάγεις από το εξωτερικό, η προστιθέμενη αξία είναι πάρα πολύ μικρή για τη χώρα.

Στα έργα που αφορούν την εξοικονόμηση, υπάρχουν ελληνικές βιομηχανίες (αλουμινίου, «ψυχρών υλικών» κ.λπ.) που μπορούν να σταθούν, ακόμα και στο εξωτερικό. Όσον αφορά τις ΑΠΕ, εδώ το μέλημά μας, μεσοπρόθεσμα, είναι, εκτός από το να «συντηρήσουμε» τις λίγες ελληνικές μονάδες που κατασκευάζουν φωτοβολταϊκά πάνελ, να βοηθήσουμε ώστε να δημιουργηθούν και άλλες. Επίσης, να δημιουργήσουμε ζώνες καινοτομίας στην χώρα μας. Μπορούμε ίσως να έχουμε ένα «λόγο», σε μικρότερη κλίμακα, και στο κομμάτι των ανεμογεννητριών. Δεν είναι εύκολο να έχεις μια παραγωγική βάση εδώ γιατί θα πρέπει να βρεις μια πολύ μεγάλη αγορά και η Ελλάδα είναι μια μικρή αγορά. Αλλά νομίζω ότι εάν πραγματικά σχεδιαστεί το μέλλον της χώρας με βάση το Αιγαίο, με βάση τον ενεργειακό δακτύλιο της Μεσογείου, τότε η αγορά δεν θα είναι μόνο η Ελλάδα, μπορεί να είναι και μια αναπτυσσόμενη αγορά των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης που μπορεί να δικαιολογήσει και επενδύσεις σε κάποια εξαρτήματα ανεμογεννητριών. Προφανώς το νομοθετικό πλαίσιο δεν αρκεί για να προχωρήσεις σε μια τέτοια κατεύθυνση, αλλά εάν απελευθερωθούν οι επενδύσεις των ΑΠΕ στην Ελλάδα και ταυτόχρονα υπάρχει η σχετική κρατική φροντίδα, μπορούν να υπάρξουν αποτελέσματα.

Λιβύη

Μιας και αναφερθήκατε στο Μεσογειακό Ενεργειακό Δακτύλιο, συζητήθηκε κάτι τέτοιο κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Λιβύη;

Σε όλη την Μεσόγειο αυτή την στιγμή συζητείται το θέμα του Μεσογειακού δακτυλίου ηλεκτρικής ενέργειας, θέμα τεράστιας σημασίας, όπου η Ελλάδα έχει ένα πάρα πολύ σημαντικό ρόλο να παίξει, καθώς οι διασυνδέσεις στο Αιγαίο θα είναι συστατικό στοιχείο αυτού του δακτυλίου. Στο πλαίσιο αυτό η ηλεκτρική διασύνδεση ανάμεσα στην Λιβύη και στην Κρήτη, σημαντική και για τον τομέα των ΑΠΕ, είναι πράγματι «στο τραπέζι».

Για το φυσικό αέριο; Έχει πέσει και η ιδέα για αγωγό…

Για το φυσικό αέριο είμαστε ανοικτοί στην συνεργασία με την Λιβύη και γίνονται συνεννοήσεις για το πώς μπορεί να μεταφέρει κανείς φυσικό αέριο από εκεί στην Ελλάδα. Με πλοία, με αγωγό... Ο αγωγός είναι βέβαια, ακόμα, απλώς ένα σενάριο.