Τσακίρης: Τα ενθαρρυντικά ευρήματα των γεωτρήσεων στην Κύπρο πυροδότησαν τις τουρκικές προκλήσεις

Στην περίπτωση της γεώτρησης στο οικόπεδο 3 της κυπριακής ΑΟΖ η Νοτιοκορεατική κυβέρνηση έλαμψε δια της απουσίας της ενώ η ιταλική κυβέρνηση ακολούθησε μέχρι στιγμής μια ποντιο-πιλατική στάση, κάτι που όμως δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει, σημειώνει σε συνέντευξη στην εφημερίδα Documento ο Επίκουρος Καθηγητής Γεωπολιτικής & Ενεργειακής Πολιτικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας και μέλος Δ.Σ. Hellenic Association for Energy Economics, δρ. Θεόδωρος Τσακίρης.

Σύμφωνα με τον δρ. Τσακίρη, η Λευκωσία και η ΕΝΙ υποτίμησαν τη μη-αντίδραση του Ερντογάν κατά τη γεώτρηση στο στόχο Καλυψώ, αναμένοντας ότι θα συμπεριφερόταν με την ίδιο τρόπο και στο οικόπεδο 3, παρά το γεγονός ότι η αρχική γεώτρηση είναι ιδιαιτέρως ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Γι’ αυτό και αιφνιδιάστηκαν.

Τέλος, ο δρ. Τσακίρης σημειώνει ότι η επιβολή βέτο για την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας αποτελεί το έσχατο διπλωματικό όπλο που έχουν στα χέρια τους η ελληνική και η κυπριακή πλευρά.

Αναλυτικά, η συνέντευξη έχει ως εξής:

-Πιστεύετε ότι οι τουρκικές κινήσεις στην Κυπριακή ΑΟΖ είναι αποτέλεσμα των γενικότερων προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο Ερντογάν με τις επιχειρήσεις στο Αφρίν, ή ότι επιδιώκει να δημιουργήσει τετελεσμένα στην Κύπρο;

Η Τουρκία δεν προέβη στην επιθετική ενέργεια παρεμπόδισης της γεώτρησης της ΕΝΙ στο τεμάχιο 3 της Κυπριακής ΑΟΖ και μάλιστα σε τοποθεσία εκτός των ζωνών της αυθαίρετης διεκδίκησης του Ψευδοκράτους επειδή αντιμετωπίζει προβλήματα στην επιχείρηση κατά του Αφρίν. Ο Ερντογάν κινήθηκε αιφνιδιαστικά επειδή τόσο η Λευκωσία όσο και η ΕΝΙ υποτίμησαν τη μη-αντίδραση του κατά τη γεώτρηση που έκαναν τον προηγούμενο μήνα στο τεμάχιο 6 (στόχος Καλυψώ) αναμένοντας ότι θα συμπεριφερόταν με την ίδιο τρόπο παρά το γεγονός ότι η αρχική γεώτρηση είναι ιδιαιτέρως ενθαρρυντικά αποτελέσματα καθώς γίνεται λόγος από την εταιρία για ένα δυνητικό απόθεμα μεγέθους 6-8 Τρις Κυβικών Ποδών (ΤΚΠ), πιθανότατα μεγαλύτερο από το βεβαιωμένο κοίτασμα της Αφροδίτης μεγέθους 4,5 ΤΚΠ.

-Κύριε καθηγητά, στην ουσία, η Τουρκία θέλει να εξασφαλίσει κομμάτι των μελλοντικών κερδών από τους υδρογονάνθρακες της Κύπρου για τη δική του χώρα και όχι μόνο για τους Τουρκοκυπρίους, σωστά;

Στην ουσία η Τουρκία θέλει κατά μέγιστο να επιβάλλει τον εαυτόν της είτε η ίδια είτε μέσω του Ψευδοκράτους σε συνιδιοκτήτη και συν-διαχειριστή της διαδικασίας αδειοδότησης που συνδέεται με την εξερεύνηση, παραγωγή και μεταφορά υδρογονανθράκων, όχι πρωτίστως επειδή τους έχει ανάγκη η οικονομία της ή επειδή θέλει να διασφαλίσει εισοδήματα για τους Τ/Κ αλλά επειδή θέλει να υποκλέψει την άσκηση κυριαρχίας από τη μοναδική διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση που υπάρχει στο νησί, δηλαδή την κατά την Τουρκία εκλιπούσα Κυπριακή Δημοκρατία. Ο Ελάχιστος στόχος είναι να επιβάλλει μορατόριουμ στις γεωτρήσεις, να επιβάλλει λύση Νταβός ανάλογη με αυτή που επέβαλλε στο Αιγαίο το 1988.

Εισοδήματα για τους Τ/Κ δεν μπορούν να προκύψουν πριν από τη Λύση καθότι ενδεχόμενη μοιρασιά τους με το Ψευδοκράτος θα αναγνωρίσει το Ψευδοκράτος (π.χ. μέσω ενός escrow account όπως προτάθηκε το 2011), ούτε μπορεί η νόμιμη ευρωπαϊκή κυβέρνηση της Κύπρου να παίρνει την άδεια είτε της Τουρκίας είτε ενός Ψευδοκράτους για να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα εντός της ΑΟΖ της. Έσοδα θα προκύψουν άλλωστε μετά από 3-5 έτη μετά την έναρξη των πωλήσεων αερίου δηλαδή μετά από 3-4 χρόνια από σήμερα αν η Λευκωσία φέρει συμβόλαιο εξαγωγής, δηλαδή περί το 2023 με 2025 στην καλύτερη περίπτωση.

 -Θεωρείτε ότι ο Ερντογάν, παράλληλα, θέλει να συνδέσει τις εξελίξεις με το Κυπριακό, αλλά και να αναβαθμίσει ενδεχομένως το δικό του ρόλο στα κατεχόμενα;

Όχι. Ο έλεγχος του Ερντογάν επί των Κατεχομένων είναι σχεδόν ολοκληρωτικός σε σημείο που θα επιχειρηθεί στα Κατεχόμενα μέσα στο 2018-2019 αλλαγή του «πολιτεύματος» κατά τα τουρκικά πρότυπα υπερσυγκέντρωσης εξουσιών στα χέρια του προέδρου. Η σύνδεση με το Κυπριακό είναι η επιδίωξη αναβάθμισης του Ψευδοκράτους σε συν-διαχειριστή των κυριαρχικών δικαιωμάτων της ΚΔ χωρίς Λύση ή η επιβολή μορατόριουμ.

-Τι πρέπει και μπορεί να κάνει η Κύπρος – αλλά και η Ελλάδα – για να αποτραπεί η τουρκική απειλή και να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι έρευνες στην Κυπριακή ΑΟΖ;

Αποτροπή κατόπιν αιφνιδιασμού είναι μάλλον πλέον δύσκολο. Άλλωστε η ανανέωση της τουρκικής NAVTEX έως την 3^η Μαρτίου διέλυσε τις ψευδαισθήσεις εκείνων που πίστευαν ότι η παρασκηνιακή διπλωματία που δεν επιβάλλει κόστος στην τουρκική επιθετικότητα αρκεί για να μεταπείσει τον Ερντογάν από τις πειρατικές του ενέργειες. Η γεώτρηση στο 3 έχει κατά πάσα πιθανότητα χαθεί. Είναι ζήτημα ημερών η αποχώρηση του γεωτρύπανου. Το κέντρο βάρος των προσπαθειών είναι να γίνουν οι δύο γεωτρήσεις της Exxon στο τεμάχιο 10 και η επιβεβαιωτική γεώτρηση από τις TOTAL/ENI στο τεμάχιο 6 μέσα στον επόμενο δωδεκάμηνο.

-Παρατηρούμε όμως πως ούτε οι ξένες εταιρείες, που ανέλαβαν τις γεωτρήσεις στην Κυπριακή ΑΟΖ, είναι πρόθυμες «να τα βάλουν» με τον Ερντογάν…

Οι ξένες εταιρίες από μόνες τους δεν ήταν και δεν θα είναι ποτέ πρόθυμες να κάνουν κάτι τέτοιο. Ούτε ισχύει πάντοτε ότι μια κυβέρνηση θα στηρίξει τις δραστηριότητες των εταιριών της εάν τα κρατικά και τα εταιρικά συμφέρονται δεν συμπίπτουν. Η πολιτική ιστορία της βιομηχανίας πετρελαίου βρίθει περιπτώσεων όπου επιχειρήσεις εγκαταλείφθηκαν από τις κυβερνήσεις τους επειδή το διπλωματικό συμφέρον της κυβέρνησης κινείτο σε αντίθετη κατεύθυνση. Αυτό συνέβη στην περίπτωση της γεώτρησης στο 3 όπου η Νοτιοκορεατική κυβέρνηση έλαμψε δια της απουσίας της ενώ η ιταλική κυβέρνηση ακολούθησε μέχρι στιγμής μια ποντιο-πιλατική στάση. Δεν θα περίμενα κάτι το διαφορετικό. Την τελευταία φορά άλλωστε που επισκέφθηκε την Κύπρο ο ΥΠΕΞ της Ιταλίας η κυβέρνηση Αναστασιάδη δεν τον εμπόδισε από τον να επισκεφθεί και τον κατοχικό ηγέτη…

-Είναι γνωστό ότι οι Τουρκοκύπριοι, τα τελευταία χρόνια, είναι δυσαρεστημένοι από τις παρεμβάσεις Ερντογάν στα κατεχόμενα. Σε αυτή την συγκυρία, όμως, αναφορικά με τις έρευνες στην Κυπριακή ΑΟΖ, πιστεύετε ότι τάσσονται υπέρ των τουρκικών προκλήσεων στην περιοχή και γιατί;

Δεν τάσσονται απλά μόνο υπέρ. Η παρεμπόδιση της γεώτρησης στο 3 και ο ερχομός του τουρκικού γεωτρύπανου τον επόμενο μήνα για γεωτρήσεις γίνεται εξ’ονόματος του Ψευδοκράτους και με την «άδεια» της «κυβέρνησης» των Κατεχομένων που έχει «αδειοδοτήσει» υπέρ της τουρκικής κρατικής εταιρίας πετρελαίου (ΤΡΑΟ) τεμάχια εντός της Κυπριακής ΑΟΖ.

-Έχετε δηλώσει ότι Ελλάδα και Κύπρος θα πρέπει να εξετάσουν και τη χρήση «βέτο» κατά της Τουρκίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τονίζοντας μάλιστα ότι αυτό ίσως πρέπει να το κάνουν «όχι μόνο για την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας». Τι εννοείτε;

Η επιβολή βέτο για ολοκληρωτικό πάγωμα ή ο τερματισμός της ενταξιακής προοπτικής της Τουρκίας αποτελεί έσχατο διπλωματικό όπλο. Μια «πυρηνική» επιλογή εάν η τουρκική συμπεριφορά ξεπεράσει κάθε όριο, π.χ. επιχειρήσει χερσαία ενέργεια κατά της ΚΔ για να σταματήσει τις γεωτρήσεις ή πάει να κάνει γεώτρηση στο στόχο Καλυψώ. Βέτο μπορούν να ασκηθούν κατά περίπτωση στο (α)ζήτημα της μη-αναβάθμισης της τελωνειακής ένωσης ΕΕ-Τουρκίας που θα ωφελήσει την Άγκυρα με 17,5 δις ΕΥΡΩ/έτος, (β) στο πάγωμα όλων των προενταξιακών κονδυλίων, και (γ) στην άρνηση του τουρκικού αιτήματος για τη μη-υποχρεωτική θεώρηση διαβατηρίων