Τρύπιο το σύστημα διακίνησης καυσίμων - τα "κόλπα" των λαθρεμπόρων

Εικονικές εξαγωγές καυσίμων σε γειτονικές χώρες που τελικά καταλήγουν στην εγχώρια αγορά, «τρύπια» τελωνεία, ανεξέλεγκτη διακίνηση ναυτιλιακών καυσίμων, λαθραία μεταφορά και εμπορία με «πειρατικά» βυτιοφόρα, «πειραγμένες» αντλίες με ηλεκτρονικά μηχανάκια. Αυτές είναι οι βασικές «πληγές» του συστήματος διακίνησης καυσίμων, όπως τις καταγράφει, μαζί με προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος ο Σύνδεσμος Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών (ΣΕΕΠΕ).

Οι απώλειες του δημοσίου από Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και ΦΠΑ λόγω του λαθρεμπορίου στα καύσιμα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς ανέρχονται στα 350-500 εκ. € το χρόνο. Εκτός όμως από τη σημαντική απώλεια φόρων για το Δημόσιο, υπάρχει μεγάλη επιβάρυνση του καταναλωτή ενώ δημιουργούνται έντονα προβλήματα και εμπόδια στη λειτουργία των υγιών επιχειρήσεων από τον αθέμιτο ανταγωνισμό των λαθρεμπόρων και των απατεώνων.

Σύμφωνα με όσα περιγράφει ο Σύνδεσμος, «κλασική» μορφή λαθρεμπορίου είναι η τακτική σύμφωνα με την οποία οι «επιτήδειοι» προμηθεύονται αφορολόγητα καύσιμα (βενζίνες και πετρέλαιο κίνησης) από εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών με δήθεν σκοπό την εξαγωγή τους σε γειτονικές χώρες. Φορτώνουν βυτιοφόρα ή δεξαμενόπλοια με προορισμό το εξωτερικό αλλά στη συνέχεια φροντίζουν ώστε να σφραγίζονται τα διάφορα παραστατικά στα τελωνεία εξαγωγής/ εισαγωγής, χωρίς να γίνει πραγματική εξαγωγή των καυσίμων. Στη συνέχεια οι λαθρέμποροι διαθέτουν τα αφορολόγητα καύσιμα παράνομα εντός της επικράτειας, καρπούμενοι φόρους και δασμούς.

Η εξάρθρωση των κυκλωμάτων εικονικών εξαγωγών, πάει «πακέτο» με την εξυγίανση λειτουργίας των τελωνείων, από όπου ξεκινάει μια δεύτερη μεγάλη «πληγή» λαθρεμπορίας. Ο Σύνδεσμος θεωρεί πρώτης προτεραιότητας την άμεση εφαρμογή της ηλεκτρονικής διαδικασίας τελωνειακών συναλλαγών όπως ισχύει στις χώρες της Ε.Ε. και είναι άλλωστε νομοθετημένη στη χώρα μας από το... 2001. Επιπλέον θεωρείται επιβεβλημένος ο εκσυγχρονισμός των χρονοβόρων και δαπανηρών τελωνειακών διαδικασιών, ώστε να απελευθερωθούν οι απασχολούμενοι, σήμερα, στις εγκαταστάσεις τελωνειακοί υπάλληλοι ώστε να ασχοληθούν με το έργο του ελέγχου και της πάταξης της λαθρεμπορίας.

Αναχρονισμός

Σύμφωνα με το Σύνδεσμο, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία ακολουθεί ακόμη γραφειοκρατικές τελωνειακές διαδικασίες που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία των εταιρειών εμπορίας πετρελαιοειδών.

Στα περισσότερα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης καταβάλλεται μετά από 30 μέρες, στην Ελλάδα προκαταβάλλεται και επιπλέον οι εταιρείες για να προκαταβάλουν τον ειδικό φόρο, χρεώνονται με χαρτόσημα, ΔΕΤΕ και άλλα πολλά έξοδα.

Η ισχύουσα διαδικασία απαιτεί παρουσία τελωνειακών εντός των εγκαταστάσεων για σφράγιση και αποσφράγιση των δεξαμενών και της πύλης. Αυτή η διαδικασία έχει ως συνέπεια οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης και διακίνησης να λειτουργούν ουσιαστικά μέσα στο περιορισμένο ωράριο εργασίας των δημοσίων υπαλλήλων (τελωνειακών) αποστερώντας έτσι τις εταιρείες από την ευελιξία για τις ώρες λειτουργίας και διακίνησης των καυσίμων.

Υπάρχουν μηχανογραφικά συστήματα μέσα από τα οποία ο έλεγχος από τα αρμόδια όργανα είναι απόλυτα έγκυρος και ευχερής.

Οι επιπτώσεις από το υπάρχον αναχρονιστικό σύστημα είναι:

Αυξημένο λειτουργικό κόστος εξαιτίας των περιορισμών στη λειτουργία και των χρεώσεων ΔΕΤΕ και επιπλέον υπερωριών.

● Αυξημένο χρηματοοικονομικό κόστος.

● Ευελιξία στη λειτουργία των εγκαταστάσεων πετρελαιοειδών.

● Όλα τα ανωτέρω είναι ευνόητο ότι επηρεάζουν τις τιμές καταναλωτή.

Βυτιοφόρα

Όσον αφορά τα «αδήλωτα» ή «πειρατικά» φορτία καυσίμων που διακινούνται με βυτιοφόρα χωρίς κανείς να γνωρίζει τι μεταφέρουν και με ποιό προορισμό, οι λύσεις, σύμφωνα με το Σύνδεσμο, είναι εύκολες και αποτελεσματικές, αρκεί να υπάρχει η βούληση. Προτείνεται συγκεκριμένα η σήμανση όλων των βυτιοφόρων Ι.Χ. και Δ.Χ. και ο έλεγχος καθ’ οδόν του νόμιμου της διακίνησης. Ειδικότερα:

• Κάθε Ι.Χ. βυτιοφόρο να φέρει εμφανώς το εμπορικό σήμα της εταιρείας εμπορίας στον οποίο ανήκει

• Σε περίπτωση που η μεταφορά των καυσίμων εκτελείται από βυτιοφόρο δημόσιας χρήσης, το βυτιοφόρο αυτό επίσης να φέρει εμφανώς το εμπορικό σήμα της εταιρείας εμπορίας που χρησιμοποιεί το Δ.Χ. βυτιοφόρο.

• Σε περίπτωση που η μεταφορά των καυσίμων εκτελείται από βυτιοφόρα δημοσίας χρήσης, τα τελευταία πρέπει επίσης να φέρουν εμφανώς το εμπορικό σήμα της εταιρείας εμπορίας (κατόχου άδειας εμπορίας) με την οποία συνεργάζεται κατ’ αποκλειστικότητα. Για τυχόν παράνομη διακίνηση εμπορευμάτων με τα συγκεκριμένα βυτιοφόρα, η εταιρεία εμπορίας θα είναι συνυπεύθυνη.

• Όλα ανεξαιρέτως τα μεταφορικά μέσα Ιδιωτικής Χρήσης και τα μεταφορικά μέσα Δημόσιας Χρήσης που μεταφέρουν αφορολόγητα καύσιμα πρέπει να φέρουν μία επιπλέον ειδική σήμανση, προκειμένου να διακρίνονται αμέσως και να διευκολύνονται οι έλεγχοι.

• Όλα τα Ι.Χ. και Δ.Χ. βυτιοφόρα οχήματα οφείλουν να είναι εφοδιασμένα με σύστημα εντοπισμού θέσης (GPS).

Για τις ίδιες τις εταιρείες εμπορίας ο Σύνδεσμός τους προτείνει δειγματοληπτικούς ελέγχους τιμολογίων των εταιρειών για τυχόν περιπτώσεις λαθρεμπορίου και πειρατείας. Να γίνεται δηλαδή δειγματοληπτικός αλλά διαρκής έλεγχος για το κατά πόσον οι αποδέκτες των καυσίμων που η εταιρεία εμπορεύεται δικαιούνται να τα χρησιμοποιούν ή να τα εμπορεύονται, χωρίς να παραβιάζεται η νομοθεσία.

Πρατήρια

Για την «κλοπή» από τις αντλίες, τη νοθεία των προϊόντων ή άλλες παρανομίες που μπορούν σήμερα, σχεδόν ανεμπόδιστα, να κάνουν κάποιοι από τους πρατηριούχους, προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα άμεσης εφαρμογής. Ειδικότερα:

Πρώτον, άμεση εφαρμογή συστήματος ελέγχου εκροών στα πρατήρια. Δηλαδή άμεση έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης για σύνδεση των φορολογικών μηχανισμών στα πρατήρια με τις ηλεκτρονικές αντλίες, ώστε να καταγράφονται αυτόματα όλες οι πωλήσεις για διασταύρωση με το σύνολο των αγορών. Κατάργηση, ταυτόχρονα, της υπουργικής απόφασης που αναγνωρίζει στα πρατήρια -φορολογικά- ποσοστό δικαιολογημένων αποκλίσεων μέχρι το υπερβολικό ποσοστό του 8% - «νομιμοποιώντας» έτσι την λαθροχειρία.

Δεύτερον, έλεγχο τιμολογίων αγορών σε πρατήρια από ΚΕΔΑΚ και ΣΔΟΕ και εφαρμογή του νόμου στις περιπτώσεις παραεμπορίου και πειρατείας. Να πραγματοποιείται δειγματοληπτικός αλλά διαρκής έλεγχος στα πρατήρια για το αν προμηθεύονται καύσιμα από την εταιρεία στην οποία «ανήκουν» ή από άλλες πηγές. Το παραεμπόριο καυσίμων (νοθεία, πειρατεία κ.τλ.) είναι άμεσα συνδεδεμένο με το λαθρεμπόριο, υποστηρίζει ο Σύνδεσμος.

Τρίτον, αφαίρεση άδειας λειτουργίας από τα πρατήρια που διαπιστώνεται «παρέμβαση» (π.χ. με ηλεκτρονικούς μηχανισμούς) στη λειτουργία των αντλιών.

Τέταρτον, έλεγχος καθ’ οδόν, των μικρών βυτιοφόρων που διαθέτουν τα πρατήρια για τη μεταφορά πετρελαίου θέρμανσης, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις όπου τα μικρά αυτά οχήματα χρησιμοποιούνται για διακίνηση παράνομων προϊόντων.

Ειδικός Φόρος

Πρέπει τέλος να σημειωθεί ότι ο Σύνδεσμος των Εταιριών Εμπορίας θεωρεί ότι η εξίσωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο είναι η πιο αποτελεσματική λύση για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου στο πετρέλαιο θέρμανσης, το οποίο έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις, λόγω ακριβώς του μεγάλου «κινήτρου» που δημιουργείται. Η εξίσωση όμως, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, για να λειτουργήσει σωστά πρέπει να τηρεί τις εξής προϋποθέσεις: Η επιστροφή του φόρου να γίνεται απευθείας από το κράτος στους όποιους δικαιούχους καταναλωτές και να ισχύσει για όλα τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, ώστε το μέτρο να είναι κοινωνικά δίκαιο. Επιπλέον να εξεταστεί η προκαταβολή μέρους του «επιδόματος θέρμανσης» στους καταναλωτές, ώστε να αποφευχθεί η στενότητα ρευστότητας. Διαφορετικά, τον χειμώνα υπάρχει κίνδυνος να παγώνουν όχι μόνο τα νοικοκυριά, αλλά και η αγορά, με δυσάρεστες συνέπειες, όπως απώλεια θέσεων εργασίας.