Παρουσιάστηκε η μελέτη χωροθέτησης για τα data center στην Ελλάδα - Υπερβαίνει το 1 GW το επενδυτικό ενδιαφέρον, δυνητική αγορά έως και 5 GW στη ΝΑ Ευρώπη

(upd: 17:20) Τη μελέτη για τη χωροθέτηση και ανάπτυξη Κέντρων Δεδομένων (Data Centers) στην Ελλάδα παρουσίασε το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ σε συνεργασία με τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Ωδείο Αθηνών με τη συμμετοχή των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ΤΝ, Δημήτρη Παπαστεργίου και Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκου. 

(Αναλυτικά η παρουσίαση στα συνοδευτικά αρχεία.)

Στο πλαίσιο της μελέτης, που εκπόνησε η PwC , αναδεικνύονται οι σημαντικές ευκαιρίες που δημιουργούνται για την Ελλάδα στον ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο των ψηφιακών υποδομών. Στόχος δεν είναι η άναρχη ανάπτυξη Data Centers, αλλά η ισορροπημένη και ορθολογική αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας, με γνώμονα τη βιωσιμότητα και τον περιορισμό του ενεργειακού αποτυπώματος. Η χώρα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης ως σταυροδρόμι τριών ηπείρων, της ενισχυμένης διεθνούς συνδεσιμότητας και της πρόσβασης σε αναδυόμενες αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου, μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντικό περιφερειακό κόμβο για την ανάπτυξη Κέντρων Δεδομένων και τη διακίνηση ψηφιακών υπηρεσιών. 

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η περιφερειακή ανάπτυξη του κλάδου δημιουργεί μια δυνητική αγορά έως και 5 GW στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προερχόμενη κυρίως από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, αλλά και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα εμφανίζεται ιδανικά τοποθετημένη ώστε να διεκδικήσει σημαντικό μερίδιο αυτής της αναπτυσσόμενης αγοράς, αξιοποιώντας τη γεωστρατηγική της θέση, τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές και τη διασύνδεσή της με διεθνή δίκτυα.

Ήδη καταγράφεται έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για την ανάπτυξη Data Centers στη χώρα, το οποίο ξεπερνά το 1 GW, περισσότερο από είκοσι φορές τη σημερινή εγκατεστημένη ισχύ σε λειτουργία, με περισσότερα από 25 αιτήματα σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα, εκ των οποίων περίπου το 50% έχει ήδη λάβει όρους σύνδεσης. Το μεγαλύτερο μέρος των αιτημάτων αφορά την Αττική, ενώ επενδυτικό ενδιαφέρον εντοπίζεται επίσης στη Θεσσαλονίκη, τη Δυτική Μακεδονία, τη Βοιωτία, την Κόρινθο, τη Μεγαλόπολη και την Κρήτη. Οι επενδύσεις προέρχονται από hyperscalers, παρόχους Data Centers, δημόσιους φορείς, ενεργειακές εταιρείες και επενδυτές υποδομών.

Η μελέτη εξετάζει παράλληλα τις διεθνείς τάσεις που διαμορφώνουν το νέο τοπίο των ψηφιακών υποδομών. Η παγκόσμια ζήτηση συνολικής ισχύος Data Centers αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2034, από 18 GW σε 58 GW, ως αποτέλεσμα της εκθετικής ανάπτυξης εφαρμογών Tεχνητής Nοημοσύνης και υπηρεσιών cloud, της επέκτασης των δικτύων 5G και της αυξημένης χρήσης υπηρεσιών streaming υψηλής ανάλυσης. Την ίδια στιγμή, οι βασικοί ευρωπαϊκοί κόμβοι Data Centers παρουσιάζουν πληρότητα που ξεπερνά το 90% και αντιμετωπίζουν περιορισμούς στα ενεργειακά δίκτυα και καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις, γεγονός που οδηγεί ολοένα και περισσότερες επενδύσεις προς νέες περιφερειακές αγορές, όπως αυτή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η ανάπτυξη του κλάδου των Data Centers προϋποθέτει, ωστόσο, προσεκτικό σχεδιασμό. Η μελέτη επισημαίνει τη γεωγραφική ανισοκατανομή μεταξύ περιοχών υψηλής ζήτησης, κυρίως της Αττικής, και περιοχών όπου υπάρχει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος για τη σύνδεση νέων εγκαταστάσεων. Η συνολική δυναμικότητα του ηλεκτρικού συστήματος εκτιμάται σε περίπου 1,9 GW το 2025 και αναμένεται να φτάσει τα 2,9 GW έως το 2034 βάσει ΕΣΕΚ.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα βασικά κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη οι επενδυτές για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων Data Centers είναι η συνδεσιμότητα, η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, τα οικονομικά και αδειοδοτικά κίνητρα, καθώς και η εγγύτητα σε αστικά και επιχειρηματικά κέντρα με καλή προσβασιμότητα.

Τα συμπεράσματα της μελέτης καταδεικνύουν ότι, με τον κατάλληλο σχεδιασμό πολιτικών και υποδομών και με αξιοποίηση της διεθνούς εμπειρίας, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη θέση της στον παγκόσμιο ψηφιακό χάρτη, προσελκύοντας επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας και ενισχύοντας τον ρόλο της ως περιφερειακού κόμβου ψηφιακών υπηρεσιών.

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε: «Ζούμε σε μια εποχή όπου καθημερινά παράγονται δισεκατομμύρια δεδομένα, από κινητές συσκευές, από αισθητήρες, από πληροφοριακά συστήματα. Το ερώτημα όμως είναι πόσο «δεδομένα» είναι πραγματικά τα δεδομένα μας, πού βρίσκονται, πού φυλάσσονται, πόσα χρειάζεται η Τεχνητή Νοημοσύνη και με ποιον τρόπο αυτά μεταφέρονται. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον σημείο, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων: της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής. Αυτό ακριβώς το σημείο, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι από τη Μεσόγειο διέρχονται πάρα πολλά τηλεπικοινωνιακά καλώδια, οπτικές ίνες, αποτελεί ένα σημαντικό πλεονέκτημα που μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Κυβέρνησης του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας και την ανάπτυξη της ΤΝ, εργαζόμαστε ώστε η Ελλάδα να εξελιχθεί σε έναν ισχυρό κόμβο δεδομένων και υποδομών για τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Κι αυτό το κάνουμε με συγκεκριμένες επενδύσεις: τον νέο εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλο», το AI Factory «Pharos», τον δεύτερο υπερυπολογιστή στην Κοζάνη. Πρωτοβουλίες με τις οποίες φέρνουμε κοντά κρίσιμες υποδομές υπολογιστικής ισχύος, δεδομένων και καινοτομίας, δημιουργώντας τις βάσεις για να αποτελέσουμε ένα σύγχρονο περιφερειακό hub ΤΝ και ψηφιακών υπηρεσιών».

Ο Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, τόνισε: «Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα όλες τις προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε αξιόπιστο περιφερειακό κόμβο δεδομένων και ψηφιακών υποδομών, αξιοποιώντας τη στρατηγική της θέση, τα δίκτυα συνδεσιμότητας, την πρόσβαση στην πράσινη ενέργεια και το υψηλής κατάρτισης ανθρώπινο δυναμικό της. Στο Υπουργείο Ανάπτυξης εντάσσουμε τα data centers στο συνολικό σχέδιό μας για τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας, την ενίσχυση της καινοτομίας και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της χώρας. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο, η Ελλάδα απέκτησε για πρώτη φορά σαφείς κανόνες για την αδειοδότηση και τη λειτουργία τους, ενισχύοντας την ελκυστικότητά της για σημαντικές επενδύσεις στον τομέα των ψηφιακών υποδομών. Αντιμετωπίζουμε τα data centers όχι ως απομονωμένες εγκαταστάσεις, αλλά ως ζωντανά οικοσυστήματα με ευρύτερο αποτύπωμα στην ανάπτυξη, την έρευνα και την καινοτομία, που συνδέονται ουσιαστικά με τις πόλεις, τα πανεπιστήμια και την πραγματική οικονομία. Στόχος μας είναι οι επενδύσεις αυτές να έρθουν με σχέδιο και ξεκάθαρους κανόνες, ώστε να μετατραπούν σε πραγματικό εθνικό πλεονέκτημα με ισχυρό αναπτυξιακό αποτέλεσμα».

Η παρουσίαση της μελέτης πραγματοποιήθηκε από τον Λευτέρη Κατσουλιέρη, Strategy Director, Deals & Strategy της PwC Ελλάδας.

Αμέσως μέτα ακολούθησαν δύο πάνελ. Στο πρώτο με τίτλο «Η Ελλάδα στο επίκεντρο του χάρτη των Data Centers στη Νοτιοανατολική Ευρώπη» συμμετείχαν ο Ελευθέριος Κρητικός, Γενικός Γραμματέας Βιομηχανίας, ο Ευθύμιος Μπακογιάννης, Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, ο Αλέξανδρος Μπεχράκης, Πρόεδρος της Ένωσης Data Centers, ο Ιωάννης Μάργαρης, Αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ, ο Αναστάσιος Μάνος, Διευθύνων Σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ, και ο Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στο δεύτερο πάνελ με θέμα «Συνδέοντας Ηπείρους: Υποθαλάσσια Καλώδια και Παγκόσμια Συνδεσιμότητα» συμμετείχαν ο Κωνσταντίνος Καράντζαλος, Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, ο Γιάννης Κωνσταντινίδης, Chief Officer Στρατηγικής, Μετασχηματισμού και Χονδρικής του ΟΤΕ, καθώς και ο Αλέξανδρος Σίνκας, Executive Director της TTSA. Τη συζήτηση και τα πάνελ της εκδήλωσης συντόνισε ο δημοσιογράφος της ΕΡΤ, Απόστολος Μαγγηριάδης.

Στο πρωινό του ρεπορτάζ το energypress έγραφε:

Τους βασικούς άξονες για την υποδοχή και ενσωμάτωση κέντρων δεδομένων στο ηλεκτρικό σύστημα της χώρας παρουσιάζουν σήμερα το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε εκδήλωση με τίτλο «Χωροταξικός Σχεδιασμός για σύγχρονα, βιώσιμα και ανταγωνιστικά Data Centers».

Το παρών θα δώσουν οι αρμόδιοι Υπουργοί Δημήτρης Παπαστεργίου και Σταύρος Παπασταύρου καθώς και Υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος. Η «ατζέντα» της εκδήλωσης βασίζεται σε μελέτη που εκπόνησε για λογαριασμό των δύο Υπουργείων η συμβουλευτική εταιρεία PWC, καταγράφοντας σε αυτήν τον βασικό «οδικό χάρτη» για να μετρήσουμε μια συντεταγμένη ανάπτυξη κέντρων δεδομένων στη χώρα, δεδομένου ότι τα πρώτα βήματα και έργα ήδη λαμβάνουν χώρα επί του πεδίου, με το επενδυτικό ενδιαφέρον ωστόσο να εμφανίζεται μεγαλύτερο, γεγονός που προϋποθέτει και καθιστά επιτακτική ανάγκη ένα συνολικότερο σχεδιασμό με ορίζοντα και προοπτική.

Σε αυτή την βάση, ένα από τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης αφορά στην περαιτέρω εξέταση του θέματος από την σκοπιά των επιπτώσεων (impact assessment) ως συστατικό στοιχείο μιας ολιστικής στρατηγικής που θα συνοδεύσει τον κλάδο από την αρχή μέχρι το τέλος.

Η εν λόγω ανάγκη προκύπτει από νεότερες μελέτες και επισημάνσεις ειδικών ανά τον κόσμο όπου ξεχωρίζει η σωστή «διαστασιολόγηση» του εγχειρήματος, ώστε τα data center να λειτουργήσουν ισορροπημένα με τα υπόλοιπα στοιχεία του ηλεκτρικού συστήματος είτε αυτά αφορούν την παραγωγή ενέργειας είτε αφορούν την πλευρά της κατανάλωσης.

Ειδικότερα, μια τέτοια μελέτη θα μπορούσε να προσδιορίσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τις «ανάγκες» και τα περιθώρια του ηλεκτρικού συστήματος σε μονάδες data center, καθώς και την επίπτωση που ενδέχεται να έχουν στις τιμές ενέργειας. Μια πρόσθετη παράμετρος που χρήζει περαιτέρω διευκρίνησης αφορά στην κατανομή τους στο ηλεκτρικό σύστημα με πόσα να αντιστοιχούν στο δίκτυο διανομής και πόσα στο δίκτυο μεταφοράς, καθώς και στη μεθοδολογία σύνδεσης και τροφοδοσίας, αν θα πρόκειται για behind the meter ή όχι.

Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές της αγοράς, το θέμα χρήζει περαιτέρω διερεύνησης, ιδίως σε συνθήκες που το ενεργειακό μίγμα της χώρας αλλάζει και μαζί του το συνολικό ενεργειακό οικοσύστημα με τις «στοχαστικές» ΑΠΕ να διαδραματίζουν ολοένα και περισσότερο τον πρώτο λόγο στις διαθέσιμες «μεγαβατώρες».

Υπενθυμίζεται ότι τα περιθώρια του δικτύου διανομής για νέα data center υπολογίζονται στα 300 MW, ενώ καλύτερη εικόνα υπάρχει στο σύστημα μεταφοράς με τα αιτήματα να φτάνουν σήμερα τα 1,1 GW με ένα μέρος να έχει πάρει ΟΠΣ και ένα άλλο να βρίσκεται υπό εξέταση.

Σε κάθε περίπτωση, η χωροθέτηση των data center συνιστά «πρόκληση» τόσο στη μία όσο και στην άλλη περίπτωση με τον ΑΔΜΗΕ πολύ περισσότερο να έχει προσδιορίσει συγκεκριμένα όρια ανά περιφέρεια, «αποκλείοντας» εν πολλοίς την Αττική που ήδη έχει συγκεντρώσει μεγάλο ενδιαφέρον χωρίς ωστόσο να μπορεί να το εξυπηρετήσει λόγω κορεσμού.