Σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας και μείωση εκπομπών από την εγχώρια βιομηχανία – 4 προτάσεις για μείωση του ενεργειακού κόστους από τον ΣΕΒ

Πληθώρα προκλήσεων αντιμετωπίζει η ελληνική βιομηχανία, στην πορεία προς την πράσινη μετάβαση. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν το ενεργειακό κόστος, η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, αλλά και η έλλειψη επενδυτικών κινήτρων, συνολικά σε επίπεδο ΕΕ, σε σχέση με αυτά που προωθούν οι ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το special report του ΣΕΒ, «Η βιομηχανία σήμερα και στο μέλλον», τα παραπάνω δημιουργούν συνθήκες για μαζική φυγή επιχειρήσεων -κυρίως ενεργοβόρων- από την Ευρώπη, ενέχοντας τον κίνδυνο ενός νέου κύματος αποβιομηχανοποίησης.

Στην κατεύθυνση αποφυγής αυτής της τάσης, απαιτείται ενίσχυση των επενδύσεων σε πράσινες ή ψηφιακές τεχνολογίες και στην παραγωγή κρίσιμων πρώτων υλών για την απεξάρτηση από τρίτες χώρες.

Περιβαλλοντικό αποτύπωμα και κατανάλωση ενέργειας

Η ελληνική βιομηχανία στηρίζει την ευρωπαϊκή φιλοδοξία για κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050, επενδύει στις ΑΠΕ και τη μείωση των εκπομπών άνθρακα, και βελτιώνει την αποτελεσματικότητα αξιοποίησης των πόρων, όπως αναφέρει ο ΣΕΒ.

Ειδικότερα, στην πορεία μετάβασης της χώρας σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας, σημαντικό μέρος αυτών προέρχεται από μονάδες ΑΠΕ, τις οποίες έχουν εγκαταστήσει εγχώριοι βιομηχανικοί και ενεργειακοί όμιλοι.

Επιπλέον, σημειώνεται ότι η συμμετοχή του κλάδου στην κατανάλωση ενέργειας είναι χαμηλότερη σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, απαρτίζοντας μόλις το 17% των αναλωθέντων πόρων. 

Όσον αφορά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η εγχώρια βιομηχανία έχει μειώσει κατά 43% τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου τα τελευταία 10 χρόνια, καταγράφοντας την 6η μεγαλύτερη μείωση στην ΕΕ. Έτσι, σήμερα εκπέμπει το 47,5% του συνόλου, από 59% το 2010, θέτοντας στόχο για περαιτέρω μείωση στο μέλλον.

Ωστόσο, ο Σύνδεσμος τονίζει πως, στην προσπάθεια αυτή, το κράτος θα χρειαστεί να στηρίξει περισσότερο τις επιχειρήσεις, αίροντας τις αδυναμίες του ρυθμιστικού πλαισίου στην αδειοδότηση και την χωροταξία. Συγκεκριμένα, επισημαίνεται ότι παρά τις επιμέρους βελτιώσεις, παραμένουν οι σημαντικές καθυστερήσεις για την παροχή περιβαλλοντικών αδειών, εκκρεμότητες στα χωροταξικά σχέδια ενώ και οι προβλέψεις του κλιματικού νόμου αναμένεται να αυξήσουν σημαντικά τον φόρτο των αρχών αδειοδότησης. 

Το υψηλό ενεργειακό κόστος, τροχοπέδη στην ανταγωνιστικότητα

Μεταξύ των κυριότερων ζητημάτων που αντιμετωπίζει ο κλάδος, δεσπόζουν οι τιμές ενέργειας, όπου παρά τη σημαντική μείωσή τους, σε σχέση με το καλοκαίρι του 2022, εξακολουθούν να είναι υψηλές.

Εντός ΕΕ, η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται ανάμεσα στις χώρες με το υψηλότερο ενεργειακό κόστος. Ενδεικτικά, τον Αύγουστο του 2023 η τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα ήταν 109,33 €/MWh, όταν στη Γερμανία ήταν 94,41 €/MWh, τη Γαλλία 90,96 €/MWh, την Ισπανία 96,09 €/MWh και την Πορτογαλία 97,91 €/MWh. 

Κατά συνέπεια, ο ΣΕΒ επισημαίνει ότι, βασική επιδίωξη σε ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο πρέπει να είναι η διασφάλιση ανταγωνιστικού κόστους ενέργειας, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα πρόβλεψης της εξέλιξης των τιμών και την παραγωγή και διάθεση «πράσινης» ενέργειας.  

Συγκεκριμένα, ξεχωρίζουν 4 προκλήσεις για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων: 

1. Η εφαρμογή μηχανισμών και εργαλείων για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους σε περιόδους κρίσης.
2. Η ενίσχυση και επέκταση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και των νέων διασυνδέσεων, μέσω των οποίων θα μπορέσει η Ελλάδα να καταστεί ενεργειακός κόμβος στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. 
3. Η δημιουργία επαρκών ενεργειακών δικτύων, για την αξιοποίηση των ΑΠΕ στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία.
4. Η χρηματοδότηση επενδύσεων πράσινης μετάβασης σε νέες τεχνολογίες, όπως είναι η δέσμευση και αποθήκευση CO2.

Η «πράσινη» βιομηχανική πολιτική της Ευρώπης

Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει ως ξεχωριστή πρόκληση τη χάραξη βιομηχανικής πολιτικής από την ΕΕ, κυρίως μέσω του «Green Deal Industrial Plan» που παρουσιάστηκε νωρίτερα φέτος.  Κύρια επιδίωξή του σχεδίου αποτέλεσε η μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες σε στρατηγικούς τομείς και κρίσιμες πρώτες στην τεχνολογία και την πράσινη μετάβαση.

Ο ΣΕΒ υπογραμμίζει ότι, σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον, είναι ανάγκη η εσπευσμένη δράση από την Ευρώπη, προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ειδικά ανταγωνιζόμενη τη στρατηγική των ΗΠΑ και άλλων κρατών. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ο νόμος Inflation Reduction Act (IRA), που ψηφίστηκε το 2022 και θεσπίζει ένα σημαντικό πακέτο ενισχύσεων για προσέλκυση πράσινων επενδύσεων στις ΗΠΑ. 

Συμπερασματικά, οι προτάσεις του Συνδέσμου εστιάζουν στην ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, μέσω προγραμμάτων ενθάρρυνσης των επενδύσεων μεσαίας και μεγάλης κλίμακας και φορολογικών κινήτρων. Επιπλέον, στην αποτελεσματική αδειοδότηση και την προσαρμογή της αγοράς ενέργειας, ώστε οι επιχειρήσεις να έχουν πρόσβαση σε «πράσινη» ενέργεια, σε λογικό κόστος.