Παναγιώτης Παπασταματίου: Το σταυροδρόμι της πολιτικής της Αιολικής Ενέργειας - Η Πολιτεία καλείται να πάρει θέση

Η πολιτική για τις Α.Π.Ε. και ειδικότερα για την αιολική ενέργεια στη χώρα μας, βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η Πολιτεία καλείται να πάρει αποφάσεις που θα προσδιορίσουν σε σημαντικό βαθμό αν η ανάπτυξη θα παραμείνει δέσμια των βαρών του παρελθόντος ή αν θα απελευθερωθούν οι δυνάμεις της κοινωνίας και της αγοράς. Η αιολική ενέργεια δεν είναι πλέον μια περιθωριακή αγορά αλλά μια σημαντική επιχειρηματική δραστηριότητα που ως τέτοια δημιουργεί συγκρούσεις. Τα προβλήματα είναι μπροστά μας και η Πολιτεία δεν μπορεί να απέχει. Πρέπει να πάρει θέση.

1. Θέματα τιμολόγησης και χρηματοδότησης

Η αιολική ενέργεια είναι φτηνή και δεν επιβαρύνει τον καταναλωτή στο πλαίσιο της ενιαίας κλιματικής πολιτικής. Για να είναι σαφές αυτό, πρέπει να λειτουργήσει πλήρως ο ανταγωνισμός καυσίμων και οι τιμές να αντανακλούν το πραγματικό κόστος παραγωγής. Έτσι θα επιτευχθεί διαφανής και αξιόπιστη αποτίμηση της θετικής ή αρνητικής επίπτωσης των τεχνολογιών Α.Π.Ε. στις τιμές της χονδρεμπορικής και της λιανικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Θα πάψει ο μύθος της δήθεν ακριβής αιολικής ενέργειας. Το ζήτημα αυτό συνδέεται εξίσου με την αποδοχή των επενδύσεων και με την βιωσιμότητα των μηχανισμών στήριξης. Συνοπτικά:

• απαιτείται διαφανής λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς χωρίς στρεβλώσεις και αποτίμηση του συνολικού κόστους παραγωγής,

• σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, ο υπολογισμός της πραγματικής επίπτωσης των Α.Π.Ε. πρέπει να γίνεται με σύγκριση των εγγυημένων τιμών με το συνολικό και όχι μόνο το μεταβλητό κόστος παραγωγής, όπως γίνεται σήμερα με αποτέλεσμα οι Α.Π.Ε. να «χρεώνονται» βάρη που δεν τους αναλογούν,

• πρέπει να διασφαλιστεί ότι ο λογαριασμός του λεγόμενου Τέλους Α.Π.Ε. δεν διοχετεύεται σε άλλες κατευθύνσεις πλην των Α.Π.Ε.. Σε περίπτωση που η πολιτεία επιθυμεί να ενισχύσει επιχειρήσεις που δεν αξιοποιούν Α.Π.Ε. αυτό πρέπει να γίνεται μέσω άλλου ανεξάρτητου μηχανισμού,

• χρειάζεται αποσαφήνιση και πρακτική εφαρμογή των νέων διατάξεων του ν.3851/2010 που αφορούν την τιμολόγηση της ενέργειας που παράγεται από Α.Π.Ε.,

• σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα απαιτείται η διασφάλιση επαρκούς και μακροχρόνιας χρηματοδότησης για τους μηχανισμούς στήριξης με μείωση του ρυθμιστικού ρίσκου.

2. Θεσμικά θέματα εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ευρωπαϊκής νομοθεσίας και τιμολόγησης Α.Π.Ε.. Απαιτείται:

• πλήρης και ενιαία εφαρμογή των αρχών ισότιμης πρόσβασης τρίτων στα δίκτυα. Διαφάνεια στο κόστος και τις χρεώσεις ελέγχου μελετών, εκτέλεσης έργων και παραλαβής έργων σύνδεσης από τον Κύριο του Συστήματος (ΔΕΗ),

• πλήρης εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για προτεραιότητα των Α.Π.Ε. στην πρόσβαση στα δίκτυα έναντι συμβατικών σταθμών και στην κατανομή του φορτίου έναντι άλλων μορφών ενέργειας,

• ολοκλήρωση της διαδικασίας ενσωμάτωσης της Οδηγίας 2009/28 για τις Α.Π.Ε..

3. Τεχνικά – τεχνολογικά εμπόδια και εμπόδια υποδομών.

Τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν είναι:

• μη ευέλικτο συμβατικό σύστημα ηλεκτροπαραγωγής που δεν είναι ικανό να υποστηρίξει την μεγάλη διείσδυση Α.Π.Ε.. Χρειάζεται αυστηροποίηση των προδιαγραφών για την εγκατάσταση νέων συμβατικών σταθμών που θα πρέπει να εξασφαλίζουν την μέγιστη δυνατή ευελιξία,

• κορεσμός δικτύων μεταφοράς και ανεπαρκές δίκτυο διανομής χωρίς επαρκή αξιοποίηση νέων τεχνολογιών πληροφορικής και αυτόματου ελέγχου,

• απουσία συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας όπως αντλησιοταμίευσης,

• καθυστερήσεις στην ανάπτυξη (κυρίως λόγω αδειοδοτικής γραφειοκρατίας και αντιδράσεων) των μεγάλων εγχώριων και διεθνών διασυνδέσεων –εντός και εκτός της χώρας- ώστε να επιτευχθεί ικανοποιητικός βαθμός ολοκλήρωσης του ελληνικού συστήματος στο ευρωπαϊκό.

4. Θέματα αδειοδότησης και χρήσεων γης. Παρά τις πρόνοιες της νομοθεσίας υπάρχει πάντα δυστοκία στην αποτελεσματική εφαρμογή της. Συνοπτικά τα προβλήματα είναι:

• η σύγχυση αρμοδιοτήτων που έχει προκληθεί με την εφαρμογή του Προγράμματος Καλλικράτης,

• η περιπτωσιολογική ερμηνεία των επιμέρους νομοθεσιών (δασική, αγροτική, πολεοδομική κλπ.) που εμπλέκουν τις Α.Π.Ε., από τις αρμόδιες υπηρεσίες χωρίς συντονισμό με την Υπηρεσία Α.Π.Ε.. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι επιτρεπτές επεμβάσεις σε αναδασωτέες εκτάσεις,

• η ύπαρξη υποκείμενων σχεδίων χρήσης γης ή αποφάσεων ή απλά μη εγκεκριμένων μελετών διαχείρισης και κήρυξης προστατευόμενων περιοχών που δεν εναρμονίζονται με το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των ΑΠΕ (ΕΧΠ-ΑΠΕ) και συνεχίζουν να προκαλούν προβλήματα παρά τις ρητές διατάξεις του ν.3851/2010,

• η μη τυποποίηση της περιβαλλοντικής διαδικασίας και των σχετικών όρων ανά τεχνολογία,

• η μη εναρμόνιση της αρχαιολογικής νομοθεσίας με το ΕΧΠ-ΑΠΕ,

• γενικότερα θέματα απουσίας δασολογίου και κτηματολογίου, η έλλειψη των οποίων δεν μπορεί να προβάλλεται ως άλλοθι για την ανάπτυξη των ΑΠΕ.

5. Μικρές ανεμογεννήτριες

Οι μικρές ανεμογεννήτριες είναι ένα πεδίο που μπορεί να συμβάλει πολλαπλασιαστικά στην διάχυση της ανάπτυξης και της ιδέας της αιολικής ενέργειας. Το βήμα που έκανε ο ν.3851/2010 διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα των εγκαταστάσεων, πρέπει να συμπληρωθεί με την αντιμετώπιση πλήθους ζητημάτων προκειμένου να ενεργοποιηθεί ο νόμος. Πρέπει λοιπόν να υπάρξουν λύσεις στα:

• θέματα σύνδεσης στο δίκτυο (διαδικασίες, απαιτήσεις, κανονισμοί),

• θέματα χρήσεων γης κατά την εγκατάσταση σε αγροτικές περιοχές,

• θέματα κτηριοδομικού κανονισμού για την εγκατάσταση σε κτίρια.

6. Ενημέρωση – Αποδοχή.

Εξακολουθούν να υφίστανται:

• η έλλειψη ενημέρωσης των τοπικών κοινωνιών και η συνεπακόλουθη μειωμένη αποδοχή των επενδύσεων ΑΠΕ και των επενδύσεων σε δίκτυα και υποδομές,

• η έλλειψη ενημέρωσης των εκλεγμένων αρχόντων τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης,

• η μη εξειδίκευση των διατάξεων του ν. 3851/2010 για την ενίσχυση των οικιακών καταναλωτών από τα έργα ΑΠΕ,

• η μειωμένη ενημέρωση και η ανεπαρκής διάχυση της πληροφορίας και της πολιτικής στα περιφερειακά και τοπικά όργανα διοίκησης.

Όλα αυτά είναι προβλήματα με απλές και αυτονόητες λύσεις. Απαιτείται δουλειά, λίγα λόγια και κοινή λογική.

--------------------------------------

Ο Παναγιώτης Γ. Παπασταματίου είναι πρόεδρος του ΔΣ της ΕΛΕΤΑΕΝ