Skip to main content
Menu
English edition Live Blog Weekly Issues

Ο συμβιβασμός μεταξύ Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Gazprom: Νομικές παράμετροι και σημασία για την ελληνική αγορά φυσικού αερίου

Η παροχή ουσιωδών δεσμεύσεων της Gazprom προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την αποφυγή αντιανταγωνιστικών πρακτικών στις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, οδήγησε όλως προσφάτως στην επίτευξη συμβιβασμού μεταξύ των δύο μερών. Το εν λόγω γεγονός αναμένεται να επηρεάσει θετικά τις σχέσεις μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας στον τομέα του φυσικού αερίου, καθότι η Gazprom αποτελεί κυρίαρχο προμηθευτή φυσικού αερίου στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Τον Απρίλιο 2015 η Επιτροπή είχε αποστείλει κείμενο γνωστοποίησης αιτιάσεων (StatementofObjections) προς την Gazprom, επισημαίνοντας ότι η τελευταία παραβιάζει τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού εντός της ενεργειακής αγοράς των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, θέτοντας εδαφικούς περιορισμούς στις συμφωνίες προμήθειας εντός των αγορών αυτών. Αν και κατά το παρελθόν η Gazprom είχε διατυπώσει τον ισχυρισμό ότι δεν υπείχε υποχρέωση συμμόρφωσης με την ενωσιακή αντιμονοπωλιακή νομοθεσία, δεσμεύθηκε τώρα ότι θα συμβάλλει ενεργά στην ενοποίηση των αγορών φυσικού αερίου τωνχωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, διευκολύνοντας την ομαλή ροή του σε ανταγωνιστικές τιμές. Επιπλέον δεσμεύθηκε ότι θα άρει όλες τις υφιστάμενες συμβατικές ρήτρες που περιορίζουν τη δυνατότητα των ως άνω χωρών για μεταπώληση του φυσικού αερίου που αγόρασαν εκτός της χώρας ή καθιστούν αυτή οικονομικά ασύμφορη και ιδίως την μέχρι σήμερα από την Gazprom επιβαλλόμενη ρήτρα αναφορικά με την αξίωση ποσοστού επί του κέρδους της μεταπώλησης. Επιπλέον, δεσμεύθηκε ότι η διαμόρφωση των τιμών του αερίου στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης θα βασίζεται εφεξής σε ανταγωνιστικά κριτήρια και ότι η τιμολόγηση που θα υιοθετεί δεν θα συνιστά κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης που κατέχει στην αγορά προμήθειας φυσικού αερίου. Τέλος, δέχθηκε να μην εγείρει  αξίωση αποζημίωσηςαπό τη Βουλγαρία για το ακυρωθέν έργο του SouthStream, όχι όμως και για τον αγωγό Yamal της Πολωνίας, λόγω της διακυβερνητικής συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Πολωνίας.

Η Επιτροπή κάλεσε ήδη όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τις δεσμεύσεις της ρωσικής εταιρείας εντός επτά εβδομάδων από τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε., οι οποίες θα ληφθούν υπ’ όψιν ώστε να κρίνει τελικώς αν οι παρασχεθείσες δεσμεύσεις αποδεικνύονται ικανοποιητικές.

Σε θετική περίπτωση, η συμφωνία μπορεί να καταστεί νομικώς υποχρεωτική για την Gazprom, σύμφωνα με το άρθρο 9 του Κανονισμού ΕΚ 1/2003 για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, που προβλέπονται στα άρθρα 101 και 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ. Το γεγονός αυτό, κρίνεται ιδιαίτερα σημαντικό, καθ’ ότι η Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει κατά της Gazprom πρόστιμο ύψους έως και 10% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της, για κάθε παραβίαση των δεσμεύσεών της, χωρίς να υποχρεούται να αποδείξει περαιτέρω την ad hoc παραβίαση ενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού.

Προκειμένου τέλος, να καταστεί εφικτός ο έλεγχος στις διακυβερνητικές συμφωνίες μεταξύ των χωρών της ΕΕ και των τρίτων χωρών στον τομέα της ενέργειας, η Επιτροπή έχει ήδη αποστείλει από το Δεκέμβριο του 2016 πρόταση προς το Συμβούλιο της ΕΕ, έτσι ώστε οι συμφωνίες αυτές να ελέγχονται από αυτήν πριν την υπογραφή τους. Η πρόταση αυτή έγινε αποδεκτή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 2 Μαρτίου 2017 και εκκρεμεί η τελική αποδοχή της εκ μέρους του Συμβουλίου. Τυχόν αποδοχή της πρότασης αυτής θα ενισχύσει το ρόλο της Επιτροπής στον ουσιαστικό έλεγχο της τήρησης των αρχών του ελεύθερου ανταγωνισμού εντός του ευρωπαϊκού ενεργειακού χώρου, καθώς θα εισαχθεί η νομική δυνατότητά της να θέσει περιορισμούς στις διακρατικές συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών.

Παρά τις σημαντικές προαναφερθείσες παραχωρήσεις της Gazprom, η επίτευξη του συμβιβασμού αναμένεται να έχει σημαντικά οφέλη γι’ αυτήν καθώς διαφαίνεται η πιθανότητα έγκρισης από την Επιτροπή της υλοποίησης του αγωγού NordStream2.Ο αγωγός αυτός προβλέπεται να μεταφέρει φυσικό αέριο από τη Ρωσία με κατάληξη στην Γερμανία, παρακάμπτοντας την Ουκρανία, γεγονός που δύναται να καταστήσει την τιμή του αερίου περισσότερο ανταγωνιστική. Μέχρι πρόσφατα η Επιτροπή εξέφραζε την άποψη ότιτυχόν περαιτέρω ενίσχυση της θέσης της Gazpromμε την υλοποίηση του αγωγού, δύναται να οδηγήσει σε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης της εντός του Ευρωπαϊκού χώρου. Ως αντιστάθμισμα, ωστόσο, η Gazprom, έχει παράσχει δεσμεύσεις ότιθα παραχωρήσει μέρος του ελέγχου της σε ορισμένες αγορές της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες θίγονται και κυρίως της Βουλγαρίας, της Ουκρανίας, της Σλοβακίας και της Πολωνίας, γεγονός που συνδέεται με την ευρύτερη στόχευση της Επιτροπής προς διασφάλισηπλειόνων οδεύσεων του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά και προς διατήρηση του υγιούς ανταγωνισμού εντός αυτής.

Οι εν λόγω εξελίξεις προφανώς και επηρεάζουν και την ελληνική αγορά φυσικού αερίου αυξάνοντας τις πιθανότητες πιο εντατικής παρουσίας της Gazprom στη χώρα μας, η οποία παρουσιάζει, όχι τόσο λόγω του όγκου της σχετικής εγχώριας αγοράς αλλά λόγω της σημαντικότατης γεωπολιτικής της θέσης, εξέχουσα σημασία. 

-------------------------

Επιμέλεια: «Μεταξάς & Συνεργάτες – Δικηγόροι & Νομικοί Σύμβουλοι» (www.metaxaslaw.gr)



ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

-A +A

Σχετικά άρθρα