Κριτήρια «Made in Europe» για τη χρηματοδότηση έργων υδρογόνου προωθούν οι Βρυξέλλες – Οι επόμενοι διαγωνισμοί και οι φιλόδοξοι στόχοι του 2030

Την εισαγωγή «ρητών κριτηρίων» προκειμένου να ευνοήσει τη χρήση ευρωπαϊκού εξοπλισμού σε έργα πράσινου υδρογόνου που λαμβάνουν επιδοτήσεις στο πλαίσιο του συστήματος δημοπρασιών Hydrogen Bank του μπλοκ προωθούν οι Βρυξέλλες, σε μια προσπάθεια να διασκεδάσουν τις ανησυχίες του κλάδου αναφορικά με τις φθηνές κινεζικές εισαγωγές.

Κατά τη διάρκεια μιας ομιλίας στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Αϊντχόβεν στην Ολλανδία, ο Ευρωπαίος Επίτροπος για τη Δράση για το Κλίμα, Wopke Hoekstra, εξέφρασε δεσμεύτηκε ότι θα διασφαλίσει ότι «η επόμενη δημοπρασία [πράσινου υδρογόνου] θα είναι διαφορετική». 

«Θα έχουμε ρητά κριτήρια για την κατασκευή ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού ηλεκτρολύτη», τόνισε χαρακτηριστικά,

Υπενθυμίζεται εντός του μήνα έχει προγραμματιστεί ο επόμενος γύρος χρηματοδότησης για έργα πράσινου υδρογόνου, καθώς οι Βρυξέλλες προσπαθούν να ξεκινήσουν μια τοπική βιομηχανία για την παραγωγή του καυσίμου.

Εν τω μεταξύ, η ΕΕ σκληραίνει τη στάση της για άλλες πράσινες τεχνολογίες από την Κίνα, επιβάλλοντας δασμούς στα ηλεκτρικά οχήματα που, όπως λέει, επωφελούνται από υπερβολικές επιδοτήσεις.

Κινεζικός ανταγωνισμός

Οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές ηλεκτρόλυσης, μηχανών που χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια για να διασπούν το νερό για την παραγωγή υδρογόνου, έχουν προειδοποιήσει ότι δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τους φθηνότερους Κινέζους παραγωγούς.

Θέλουν η ΕΕ να τους προστατεύσει προσθέτοντας κριτήρια που θα ευνοούσαν τις τοπικές επιχειρήσεις στο χρηματοδοτικό της πρόγραμμα Hydrogen Bank, κι αυτό είναι κάτι πάνω στο οποίο η Κομισιόν εργάζεται  αυτή τη στιγμή.

«Εάν η ευρωπαϊκή ασφάλεια στον κυβερνοχώρο και η ασφάλεια εν γένει δεν είναι εγγυημένες, εάν τα δεδομένα των ανθρώπων μας και των εταιρειών μας δεν είναι εγγυημένα, οι εταιρείες δεν μπορούν να λάβουν υποστήριξη», είπε ο Hoekstra, προσθέτοντας ότι ενώ η Ευρώπη έχει καλή παρουσία στην κατασκευή ηλεκτρολύτη, η Κίνα υπερπρομηθεύει την αγορά σε χαμηλότερες τιμές.

Υπογράμμισε, επίσης, ότι τα προγραμματισμένα κριτήρια επιδότησης υδρογόνου, αν και δεν είναι ακόμη οριστικά, θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν απαιτήσεις για εργασίες που πρέπει να γίνουν εντός της Ευρώπης ή να θέσουν ένα όριο στην εξάρτηση των έργων από χώρες εκτός ΕΕ.

Οι κανόνες κυβερνοασφάλειας θα έχουν ως στόχο να διασφαλίσουν ότι τα ευρωπαϊκά δεδομένα «δεν θα καταλήξουν στα χέρια κυβερνήσεων εκτός της (Ευρωπαϊκής) Ένωσης», πρόσθεσε σε κοινή συνέντευξη στο Reuters και το Politico.

Η ΕΕ χορήγησε 720 εκατομμύρια ευρώ σε επτά έργα υδρογόνου της ΕΕ τον Απρίλιο. Εκείνη την εποχή, πηγές του κλάδου είχαν πει στο Reuters ότι οι χαμηλές τιμές από ορισμένα επιτυχημένα έργα έδειχναν ότι θα χρησιμοποιούσαν φθηνότερο κινεζικό εξοπλισμό.

Έγγραφο της Επιτροπής, το οποίο είδε το Reuters, έδειξε περίπου το ένα τέταρτο των έργων που υποβάλλουν προσφορές για τη χρηματοδότηση που σχεδιάζεται να προμηθεύονται τους ηλεκτρολύτες τους εκτός ΕΕ. Σχεδόν άλλο ένα τρίτο σχεδιάστηκε να χρησιμοποιήσει έναν συνδυασμό εξοπλισμού κατασκευασμένου στην  ΕΕ και σε χώρες εκτός.

Ο ευρωπαίος Επίτροπος είπε ότι η ΕΕ δεν στοχεύει να διακόψει τους δεσμούς με την Κίνα, αλλά θα λάβει μέτρα όπου κρίνει ότι ο ανταγωνισμός είναι αθέμιτος.

Απαντώντας στις ανησυχίες του λόμπι

Η κίνηση φαίνεται να είναι μια αντίδραση στις πιέσεις του λόμπι των ευρωπαίων κατασκευαστών ηλεκτρολυτών.

Σε επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον Ιούλιο, 20 εταιρείες — συμπεριλαμβανομένων των Nel, Thyssenkrupp Nucera, Siemens, McPhy, Topsoe και Sunfire — προειδοποίησαν για πιθανή εξάρτηση από κινεζικές συσκευές ηλεκτρόλυσης, οι οποίες λέγεται ότι είναι μεταξύ ενός τρίτου και ενός τέταρτο του κόστους των δυτικών μηχανών.

Οι ευρωπαίοι κατασκευαστές ηλεκτρολύσεων προέτρεψαν για άλλη μια φορά την ΕΕ να θεσπίσει εμπορικούς κανόνες για να αποτρέψει τους Κινέζους αντιπάλους να πλημμυρίσουν την αγορά με φθηνά μηχανήματα — υποστηρίζοντας ότι η βιομηχανία κινδυνεύει να καταρρεύσει με τον ίδιο τρόπο που κατέρρευσε ο ευρωπαϊκός κλάδος παραγωγής ηλιακής ενέργειας τη δεκαετία του 2010 μετά από εισροή ηλιακών συλλεκτών χαμηλού κόστους από την Κίνα.

Φιλόδοξοι στόχοι

Η ΕΕ έχει ποντάρει αρκετά στο πράσινο υδρογόνο ως μέσο για την απαλλαγή της οικονομίας από τις εκπομπές άνθρακα, αλλά υπάρχει αμφιβολία για το κατά πόσο μπορούν να επιτευχθούν οι φιλόδοξοι στόχοι των Βρυξελλών.

Το πράσινο υδρογόνο παράγεται από το νερό μέσω ηλεκτρόλυσης, τροφοδοτείται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και θεωρείται ως η επιλογή με τις χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα για την αξιοποίηση του υδρογόνου ως πηγή ενέργειας. Στο σχέδιο REPowerEU που κυκλοφόρησε το 2022 ως στρατηγική για την εξάλειψη των ρωσικών εισαγωγών ενέργειας και την επιτάχυνση των προσπαθειών απαλλαγής από τις εκπομπές άνθρακα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε ως στόχο την παραγωγή 10 εκατομμυρίων τόνων πράσινου υδρογόνου ετησίως έως το 2030, ενώ εισάγει επιπλέον 10 εκατομμύρια τόνους ανά ώρα.

Αυτός ήταν διπλάσιος από τους στόχους που είχαν τεθεί δύο χρόνια νωρίτερα στη στρατηγική της ΕΕ για το υδρογόνο.

Όπως γράφει το intellinews, η ικανότητα παραγωγής πράσινου υδρογόνου στην Ευρώπη πέρυσι ήταν μόλις 31.600 τόνοι, σύμφωνα με τη Στατιστική Επιθεώρηση της Παγκόσμιας Ενέργειας του Ινστιτούτου Ενέργειας. Αυτό συμπληρώθηκε από 44.100 τόνους μπλε υδρογόνου, που παρήχθη από φυσικό αέριο μέσω αναμόρφωσης μεθανίου, με χρήση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCS) για τη δέσμευση των εκπομπών που προκύπτουν.

Και δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι η ΕΕ δεν θα επιτύχει τους στόχους της για το 2030 για το υδρογόνο. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποίησε μάλιστα, τον περασμένο Ιούλιο ότι οι στόχοι χρειάζονταν «έλεγχο πραγματικότητας». 

«Τέσσερα χρόνια μετά τη δημοσίευση της στρατηγικής για το υδρογόνο, ζητάμε έλεγχο της πραγματικότητας», είπε στους δημοσιογράφους ο Στεφ Μπλοκ, μέλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που συμμετείχε στην εκπόνηση της έκθεσης για το υδρογόνο. «Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες από τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία, η ΕΕ είναι απίθανο να πετύχει τους στόχους μέχρι το 2030», είπε.

Η έκθεση περιέγραψε τους στόχους ως «καθοδηγούμενους από πολιτική βούληση αντί να βασίζονται σε ισχυρές αναλύσεις». Αυτοί οι στόχοι ήταν «υπερβολικά φιλόδοξοι» και «η επίτευξή τους είχε μια ανώμαλη αρχή».

«Πρώτον, οι διαφορετικές φιλοδοξίες των κρατών μελών δεν ήταν πάντα ευθυγραμμισμένες με τους στόχους», ανέφερε η έκθεση. «Δεύτερον, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία, η Επιτροπή απέτυχε να διασφαλίσει ότι όλα τα μέρη κινούνταν προς την ίδια κατεύθυνση».

Οι ελεγκτές τόνισαν ότι η δημιουργία μιας βιομηχανίας υδρογόνου στην ΕΕ «απαιτεί τεράστιες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, αλλά η Επιτροπή δεν έχει πλήρη επισκόπηση των αναγκών ή της διαθέσιμης δημόσιας χρηματοδότησης».

Οι πλειστηριασμοί

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Απρίλιο η Κομισιόν αποφάσισε να χορηγήσει σχεδόν 720 εκατ. ευρώ σε επτά έργα ανανεώσιμου υδρογόνου στην Ευρώπη, τα οποία επιλέχθηκαν μέσω της πρώτης ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Υδρογόνου. Τα κονδύλια για τον εν λόγω πλειστηριασμό προέρχονται από τα έσοδα του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ. Οι επιτυχόντες προσφέροντες θα παράγουν ανανεώσιμο υδρογόνο στην Ευρώπη και θα λάβουν επιδότηση για τη γεφύρωση της διαφοράς τιμής μεταξύ του κόστους παραγωγής τους και της αγοραίας τιμής του υδρογόνου, η οποία επί του παρόντος καθοδηγείται από παραγωγούς μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το ανανεώσιμο υδρογόνο που παράγουν θα χρησιμοποιηθεί σε τομείς όπως ο χάλυβας, τα χημικά προϊόντα, οι θαλάσσιες μεταφορές και τα λιπάσματα.

Τα 7 επιλεγέντα έργα ήταν οι νικητές μιας δημοπρασίας με υπερκάλυψη, η οποία προσέλκυσε συνολικά 132 προσφορές. Από κοινού, οι επιτυχόντες προσφέροντες σχεδιάζουν να παράγουν 1.58 εκατομμύρια τόνους ανανεώσιμου υδρογόνου σε διάστημα δέκα ετών, αποφεύγοντας πάνω από 10 εκατομμύρια τόνους εκπομπών CO2. Τα επιλεγέντα έργα βρίσκονται σε 4 ευρωπαϊκές χώρες, Φινλανδία, Ισπανία, Πορτογαλία και Σουηδία. Υπέβαλαν προσφορές μεταξύ 0.37 και 0,48 ευρώ ανά χιλιόγραμμο παραγόμενου ανανεώσιμου υδρογόνου και πληρούσαν επίσης τις άλλες απαιτήσεις προσόντων. Η επιδότηση που θα λάβουν τα 7 έργα κυμαίνεται από 8 εκατ. ευρώ έως 245 εκατ. ευρώ.

Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου

Το 2022, η Επιτροπή ίδρυσε την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου για τη δημιουργία επενδυτικής ασφάλειας και επιχειρηματικών ευκαιριών για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια παραγωγή υδρογόνου από ανανεώσιμες πηγές. Δεν έχει σχεδιαστεί για να είναι φυσικό ίδρυμα, αλλά είναι ένα χρηματοδοτικό μέσο , ​​το οποίο διευθύνεται εσωτερικά από τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ο κύριος στόχος της διευκόλυνσης είναι να ξεκλειδώσει τις ιδιωτικές επενδύσεις σε αλυσίδες αξίας υδρογόνου, τόσο εντός της ΕΕ όσο και παγκοσμίως, συνδέοντας την προσφορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη ζήτηση της ΕΕ και αντιμετωπίζοντας τις αρχικές επενδυτικές προκλήσεις.