Χρειάζεται ένα restart στην ενέργεια, στο πλαίσιο ενός Μεγάλου Σχεδίου

Το ενεργειακό ζήτημα στην Ελλάδα και παγκοσμίως κυριαρχεί. Με την εξέλιξη που έχει ο πλανήτης μας, η ενέργεια είναι απαραίτητη σε μέγιστο βαθμό για την επιβίωσή μας. Στην χώρα μας, όπως στις περισσότερες εκφάνσεις της ζωής μας έτσι και στα θέματα ενέργειας οι περισσότερες δράσεις διέπονται από «γιουρούσια». Ίσως κληρονομήσαμε την νοοτροπία αυτή από την επανάσταση του ’21.

Σήμερα η Ελλάδα, χωρίς να έχω εκμηδενιστικές τάσεις, έχει μείνει πίσω αρκετά σε σχέση με τις χώρες με ανεπτυγμένη οικονομία.

Διευκρινίζω ακόμη, ότι σίγουρα έχουν  γίνει αρκετά από την ημέρα απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας το 1999, όμως κάτι λείπει, κάτι σημαντικό. Αυτό το σημαντικό θα το ονόμαζα το Μεγάλο Σχέδιο. Ουσιαστικά πιστεύω ότι χρειάζεται ένα restart. Φυσικά αφού κάνουμε πρώτα ως χώρα την αυτοκριτική μας.

Μετά από 20 χρόνια σταδιακής απελευθέρωσης της ενέργειας έχουμε πλέον αποκτήσει εμπειρίες, όπως βέβαια και όλες οι χώρες που εφάρμοσαν την απελευθέρωση της ενέργειας με λιγότερο καταστροφικά αποτελέσματα για τον πλανήτη. Ας ενώσουμε τις εμπειρίες μας με εκείνες άλλων χωρών χωρίς να ψάχνουμε για να ανακαλύψουμε το ζεστό νερό. Με αυτόν τον τρόπο, θα κερδίσουμε χρόνο και χρήμα με αποτέλεσμα να μειώσουμε την απόσταση από τις προηγμένες ενεργειακά χώρες.

Καιρός λοιπόν να λειτουργήσουμε σαν μεγάλα παιδιά και εννοώ σοβαρά παιδιά. Παρακάτω παραθέτω κάποιες σκέψεις και προτάσεις.

Το Μεγάλο Σχέδιο λοιπόν θα πρέπει:

• Να βασίζεται στη μέθοδο και σε μια μεγάλη συμφωνία όσων εμπλέκονται στο σύστημα ζωής της χώρας μας: πολιτών, κατοίκων, επιστημόνων, επενδυτών, πολιτικών, τραπεζών, Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμμάχων, κ.λπ.
• Να λειτουργήσει συντονισμένα -σαν ένα ρολόι- με τελικό σκοπό να επιτευχθούν οι στόχοι που θα συμφωνηθούν.
• Να έχει ανάδραση για αυτοέλεγχο

Το Στρατηγείο Ενέργειας

Για το Μεγάλο Σχέδιο θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα Στρατηγείο Ενέργειας όπου θα συμμετέχει η αφρόκρεμα των ειδικών. Το Στρατηγείο θα προτείνει στόχους, κανόνες, στρατηγικές και η πολιτική ηγεσία θα θεσμοθετεί.

Σημειώνω ότι δεν θα πρέπει να βάζουμε στόχους ως χώρα επειδή το θέλει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η χώρα μας θα πρέπει να πρωτοπορεί και να βάζει τους δικούς της στόχους. Στο σημείο αυτό απαιτείται, εκ των ων ουκ άνευ,  η συμφωνία των κομμάτων και αρκετών φορέων που εμπλέκονται στο θέμα. Η χώρα είναι μία και ανήκει σε όλους, το περιβάλλον, και κατ’ επέκταση το σήμερα και το μέλλον, δεν μπορούν να χαθούν.

Οι στόχοι, εφόσον ετοιμαστούν ξεκάθαρα από το Στρατηγείο Ενέργειας και θεσμοθετηθούν, μπορούν να δοθούν στο οικονομικό και επιχειρηματικό σύστημα μαζί με τους κανόνες προς υλοποίηση και τις κατάλληλες στρατηγικές.

Το Στρατηγείο Ενέργειας, σε συνεργασία με τη ΡΑΕ, θα μπορεί να βοηθά με προτάσεις στην τροποποίηση της στρατηγικής επίτευξης των στόχων όταν αλλάζουν οι συνθήκες. Οι αρχικοί στόχοι ωστόσο θα παραμένουν αυστηρά σταθεροί. (Μόνον έτσι υπάρχει ελπίδα το Μεγάλο Σχέδιο να επιτύχει)

Εργαλεία Στρατηγικής

Αναφέρω μερικά από τα εργαλεία στρατηγικής για την υλοποίηση των στόχων:

• Αλλαγή στον τρόπο σκέψης περί τα ενεργειακά. Τέρμα οι αγκυλώσεις και τα δόγματα. Ζούμε στην εποχή της ενεργειακής μετάλλαξης. Τέρμα στην περιβαλλοντολογική ασυδοσία, στα ρυπογόνα καύσιμα. Περνούμε στην εποχή της χαμηλής ρύπανσης και κυρίως στις ΑΠΕ. Χρειάζεται ο πολίτης να είναι ενήμερος. Πρέπει  όλοι να καταλάβουν ότι το πάτημα του διακόπτη που φέρνει το φως στο σκοτάδι κρύβει πίσω του γνώση, θυσίες, κόστη, συμβιβασμούς, σεβασμό στο περιβάλλον.
• Για να επιτευχθεί η αλλαγή του τρόπου σκέψης απαιτούνται τεράστιες καμπάνιες του κράτους ώστε ο ανενημέρωτος πολίτης που θεωρείται εγωιστικά αντιδραστικός να ενημερωθεί σωστά και να γίνει σύμμαχος για το Μεγάλο Σχέδιο στο ενεργειακό. Δεν υπάρχουν κακοί πολίτες, υπάρχουν ανενημέρωτοι πολίτες ή πλημμελώς ενημερωμένοι. Την κατάσταση αυτή εκμεταλλεύονται οι λαϊκιστές, οι ξερόλες, οι αυτοανακηρυσσόμενοι καθηγητές περί τα ενεργειακά και τα περιβαλλοντικά, οι «οικολογίζοντες» και οι συμφεροντολόγοι, οι οποίοι βρίσκουν έδαφος στην ελλιπή πληροφόρηση του πολίτη. Ας σκεφτούν οι ξερόλες «περί τα ενεργειακά» τί κακό κάνουν στην χώρα μας. Ας σκεφτούν το τεράστιο δυναμικό πράσινης ενέργειας που χάνεται γιατί η κακή πληροφόρηση εμποδίζει επενδύσεις σε πράσινη ενέργεια που θα προσέφεραν στις επόμενες γενιές αυτονομία και οικονομική ανάπτυξη.

Το Τραπεζικό Σύστημα

Άλλο θέμα που αφορά στην υλοποίηση του Μεγάλου Σχεδίου είναι το Τραπεζικό Σύστημα. Αυτό πρέπει να γίνει πιο ευέλικτο και μοντέρνο με λιγότερη γραφειοκρατία, ώστε τα επενδυτικά κεφάλαια που απαιτούνται να προωθούνται πιο γρήγορα με ευνοϊκούς όρους.

Το χρηματο-οικονομικό κόστος στις ενεργειακές επενδύσεις που είναι εντάσεως κεφαλαίου, όντας καθοριστικό, πρέπει να χαμηλώσει. Θα πρέπει οι Τράπεζες να βρουν περισσότερα εργαλεία σε βοήθεια της χρηματοδότησης των ενεργειακών έργων.

Το ίδιο αφορά και τους προμηθευτές ανεμογεννητριών, φωτοβολταϊκών πάνελ και κάθε είδους εξοπλισμό που αφορά στην βιομηχανία παραγωγής ενέργειας. Όλοι θα πρέπει να μοιραστούν το ρίσκο και την ευθύνη, όχι μόνον ο τελικός επενδυτής.

Ο επενδυτής χρηματοδοτεί επί πολλά χρόνια την αβεβαιότητα που λέγεται αδειοδοτικός χρόνος (6 με 8 χρόνια). Κατόπιν οι τράπεζες, όταν πάρουν τη σκυτάλη για τη χρηματοδότηση, πρώτον, δεν θα πρέπει να καθυστερούν και, δεύτερον, θα πρέπει να φροντίζουν για φτηνό χρήμα και σταθερά κόστη. Οι ενεργειακές επενδύσεις έχουν μεγάλο tenor.

Θεσμικοί φορείς

Τέλος, κύριο ρόλο σε όλα τα ενεργειακά θέματα έχει η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας(ΡΑΕ). Η ΡΑΕ θα πρέπει να είναι αρωγός και όχι μπαμπούλας. Φυσικά θα πρέπει να έχει εποπτικά όργανα τήρησης των κανόνων που έχουν συμφωνηθεί και θεσμοθετηθεί.

Η ΡΑΕ θα πρέπει να μείνει ανεξάρτητη, όπως αρμόζει σε ένα μοντέρνο και προοδευτικό κράτος, αλλά χρειάζεται να εμπλουτιστεί με γνώση, επιστημονική, αλλά και γνώση της οικονομικής πραγματικότητας. Διαφορετικά θα παραμείνει ένα γραφειοκρατικό όργανο που δεν θα μπορεί να βοηθήσει στην μεγάλη προσπάθεια. Επίσης θα πρέπει να μεριμνήσει για την ακριβή αποτύπωση ενός ενεργειακού χάρτη για ένα κανονιστικό πλαίσιο πλήρως συμφωνημένο και θεσμοθετημένο. Οι αποφάσεις της ΡΑΕ θα πρέπει να είναι άμεσες, ώστε να μη δημιουργούνται καθυστερήσεις. Τα όργανα αποφάσεων της ΡΑΕ θα πρέπει να έχουν μεγάλη εμπειρία και διοικητικές ικανότητες και να αμοίβονται σωστά ώστε να επιτελούν ανεξάρτητα και στο ακέραιο την αποστολή τους.

Επενδυτές

Οι επενδυτικές εταιρείες στην ενέργεια θα πρέπει να φροντίζουν ώστε οι επενδύσεις να γίνονται κυρίως με σοβαρές μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και, κατ’ αναλογία του μεγέθους, να βοηθούν με διάφορους τρόπους δήμους και κατοίκους.

Φυσικά, όταν είναι ώριμη μία επένδυση, θα πρέπει να ενημερώνεται η τοπική κοινωνία σε βάθος. θα πρέπει οι πολίτες να βοηθούν με τις παρατηρήσεις τους και τις ιδέες τους για την αριστοποίηση του έργου.

Το κάθε ενεργειακό έργο για να έχει επιτυχία θα πρέπει να περνάει όλες τις διαδικασίες ενημέρωσης και συζήτησης σε κάθε περιοχή που θ’ αφήνει το αποτύπωμά του. Ουσιαστικά το κάθε έργο πρέπει να λειτουργεί αρμονικά με το περιβάλλον και τους κατοίκους κάθε περιοχής. Τότε μόνον το έργο θα είναι επιτυχημένο.

Οι επιχειρήσεις να ξέρουν ότι έχουν μεγάλη ευθύνη στο να τηρούν όλες τις διαδικασίες, άτυπες ή υποχρεωτικές. Το κέρδος μόνον δεν είναι αυτοσκοπός. Όταν ένα έργο είναι επιτυχημένο τηρώντας κανόνες, τυπικούς αλλά και άτυπους, τότε το κέρδος θα έρθει και για τους επενδυτές, οι οποίοι από την πλευρά τους παίρνουν σοβαρά ρίσκα.

Εν κατακλείδι

Όσα λίγα -λόγω χώρου- ανέφερα παραπάνω για το ενεργειακό ζήτημα θα μπορούσαν σαν επικεφαλίδες να φαίνονται, απλά όμως στη χώρα μας τα κάνουμε όλα δύσκολα.

Μεθοδικότητα, λοιπόν, επιμονή, αφοσίωση στο θέμα και σύνεση. Επιτέλους ας αφήσουμε τα «γιουρούσια» που οδηγούν στο προσωρινό και ας ανασυνταχθούμε ως χώρα μπροστά στους στόχους.

Το ενεργειακό ζήτημα δεν είναι μόδα, αφορά στο σήμερα και στο μέλλον. Πρέπει να τρέξουμε με μεγάλες ταχύτητες, διαφορετικά την όμορφη χώρα μας την περιμένει το περιθώριο.

Restart, λοιπόν, σε ό,τι αφορά στην ενέργεια στο πλαίσιο ενός Μεγάλου Σχεδίου.

--------------------

*Ο κ. Πάνος Νίκου, είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Volterra

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για το 2020