Γιατί οι προστατευτικές ενεργειακές πολιτικές παράγουν… σάπιες ντομάτες – Ή αλλιώς τι σχέση έχουν οι ντομάτες με τις τιμές του ηλεκτρισμού

To να εξηγήσει κάποιος τη σχέση μεταξύ της σύζευξης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και του σχηματισμού των τιμών αποτελεί ένα από τα πλέον προσφιλή θέματα για κάθε «σπασίκλα της ενέργεια»: εξαιρετικά περίπλοκο και εξαιρετικά ευχάριστο. 

H αναλυτής του Montel News Priyanka Shinde, επιλέγει ένα ευφάνταστο τρόπο για να εξηγήσει τη σχέση αυτό, μιλώντας αρχικά για την τιμή της...

Η ίδια τονίζει, ότι οι ντομάτες που παράγονται στην Ισπανία για παράδειγμα είναι φθηνότερες, καθώς παράγονται τοπικά. Οι ισπανικές ντομάτες στη Σουηδία όμως έχουν υψηλότερη τιμή λόγω του κόστους μεταφοράς, χειρισμού, αποθήκευσης και διανομής.

Και τώρα φανταστείτε μια κατάσταση όπου, χάρη σε μια μεγάλη συγκομιδή, υπάρχει ένα σημαντικό πλεόνασμα. 

Οι Ισπανοί αγρότες έχουν ένα φυσικό όριο στο πόσα μπορούν να αποθηκευτούν ενώ το πλεόνασμα αφήνεται να σαπίσει. Οι καλλιεργητές θα παρακινηθούν τότε να εξάγουν περισσότερες ντομάτες για να μην πάνε χαμένες. Οι Σουηδοί καταναλωτές, από την άλλη πλευρά, θα επωφεληθούν από αυτά τα επιπλέον και φθηνότερα αγαθά.

Η κατανόηση της σύζευξης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είναι λίγο πολύ η ίδια, τονίζει η Shinde. Η ισχύς που παράγεται ανά πάσα στιγμή πρέπει να είναι ίση με την κατανάλωση για να εξισορροπηθεί το σύστημα. Η εξισορρόπηση είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της ονομαστικής συχνότητας, η οποία διασφαλίζει την ασφαλή λειτουργία και αποφεύγει τις διακοπές λειτουργίας.

Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας καθορίζει την τιμή της διαπραγματεύσιμης ισχύος, ενώ το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας διευκολύνει την παραγωγή, την κατανάλωση και τη ροή σε πραγματικό χρόνο. 

Συνεχίζονται οι προσπάθειες για να ευθυγραμμιστούν τα αποτελέσματα της αγοράς όσο το δυνατόν περισσότερο με τον τρόπο με τον οποίο ρέουν τα ηλεκτρόνια στο δίκτυο. Ένας άλλος σημαντικός σύνδεσμος μεταξύ των αγορών και του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τις περιφερειακές διαφορές τιμών. 

Εάν υπάρχει αρκετή ικανότητα μεταφοράς μεταξύ δύο περιοχών με διαφορετικούς τύπους παραγωγής, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θα είναι οι ίδιες. Όταν οι γραμμές χρησιμοποιηθούν πλήρως αλλά η ζήτηση εξακολουθεί να μην μπορεί να ικανοποιηθεί, οι τιμές θα διαφέρουν.

 Τα έσοδα από τις διαφορές τιμών μεταξύ των περιοχών της αγοράς πηγαίνουν στους ΔΣΜ, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την εξισορρόπηση του συστήματος, με τη μορφή εισοδήματος συμφόρησης. Αυτά τα έσοδα τους βοηθούν να δημιουργήσουν υποδομές για να διευκολύνουν περισσότερες ροές, δηλαδή λιγότερες σάπιες ντομάτες, τονίζει.

Οι αρνητικές τιμές

Στατιστικά στοιχεία για τις τιμές της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας την επόμενη μέρα δείχνουν ότι ορισμένες από τις σκανδιναβικές χώρες έχουν αντιμετωπίσει την υψηλότερη εμφάνιση αρνητικών τιμών τα τελευταία χρόνια. Αυτό δείχνει πλεόνασμα παραγωγής (σάπιες ντομάτες); Και αν ναι, δεν θα δίνονταν κίνητρα στους παραγωγούς σε αυτές τις περιοχές να προμηθεύουν τους γείτονές τους, όπου σημειώνονται εκρήξεις τιμών;  

Ιστορικά, η σκανδιναβική περιοχή έχει εξάγει στους ευρωπαίους γείτονές της λόγω της διαθεσιμότητας φθηνότερης υδροηλεκτρικής ενέργειας. Αυτή η τάση συνεχίζεται για χρόνια, αλλά τώρα βλέπουμε την κατεύθυνση των ροών να αντιστρέφεται βάσει εποχιακών μοτίβων. Ο λόγος για αυτό είναι οι μεγάλες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Ευρώπη συνολικά. Το 2024, η Γερμανία και οι γύρω χώρες πρόσθεσαν συνολικά 30 GW ηλιακής και 13 GW αιολικής ισχύος.

Οι λύσεις αποθήκευσης

Ως αποτέλεσμα της πράσινης έκρηξης στις γειτονικές χώρες, η σκανδιναβική υδροηλεκτρική ενέργεια έχει λειτουργήσει ως λύση αποθήκευσης για την ήπειρο. Οι απογευματινές ηλιακές αιχμές στις γειτονικές χώρες οδήγησαν σε εισαγωγές στις Σκανδιναβικές χώρες, με αποτέλεσμα τη χαμηλή κατανάλωση υδροηλεκτρικής ενέργειας.  

Το βράδυ, ωστόσο, η υδροηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιείται για να υποστηρίξει τις απογευματινές κορυφές της ζήτησης όταν η ηλιακή παραγωγή μειώνεται. Αυτό βοηθά στη διατήρηση μιας υγιούς ισορροπίας υδροηλεκτρικής ενέργειας, με ευρύτερες ευεργετικές επιπτώσεις, καθώς μέρος των κερδών πηγαίνει σε κοινωνικούς σκοπούς. 

Τα οφέλη από τη σύζευξη της αγοράς

Σε αυτό το σημείο, οι περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν το όφελος από τη σύζευξη της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως και οι σκανδιναβικοί ΔΣΜ. Ξεκίνησαν μια νέα μέθοδο υπολογισμού και κατανομής της ικανότητας διασυνοριακής μεταφοράς πριν από τρεις μήνες, που ονομάζεται σύζευξη αγοράς βάσει ροής. 

Αυτό το σύστημα ευθυγραμμίζει τις αγορές πιο στενά με τη φυσική του υποκείμενου συστήματος ισχύος. Και έχει ως αποτέλεσμα τη ροή περισσότερης ενέργειας από ζώνες χαμηλότερης τιμής σε ζώνες με υψηλότερες τιμές, ακολουθώντας την αρχή της αγοράς ότι η πλεονάζουσα ισχύς ρέει φυσικά από τις περιοχές με χαμηλή τιμή σε περιοχές με υψηλή τιμή όπου υπάρχουν διαθέσιμες διασυνδέσεις. Ωστόσο, καθώς το πλεόνασμα εξάγεται, προκαλεί αύξηση των τιμών στις περιοχές από τις οποίες αποστέλλεται η ηλεκτρική ενέργεια. Αυτό είναι αποτέλεσμα της δυναμικής προσφοράς-ζήτησης.

Στη Νορβηγία, για παράδειγμα, υπήρξε διαμάχη σχετικά με τις διασυνδέσεις, επειδή η εξαγωγή πλεονάζουσας ενέργειας αυξάνει τις εγχώριες τιμές. Η λειτουργία μιας αγοράς τόσο στενά συνδεδεμένης με το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ απλοποιεί τα στοιχεία του συστήματος, οδηγεί αναπόφευκτα σε αύξηση του κόστους κάθε χρόνο, το οποίο τελικά επιβαρύνει τους φορολογούμενους. Παρά τις ανησυχίες αυτές, οι ΔΣΜ έχουν προχωρήσει στους νέους υπολογισμούς δυναμικότητας, όπως απαιτεί η νομοθεσία της ΕΕ.

Διαφωνίες

Ωστόσο, ο νορβηγικός ΔΣΜ, Statnett, έχει επικριθεί από τη φινλανδική ρυθμιστική αρχή ενέργειας για τη μείωση της δυναμικότητας που διατίθεται στην αγορά. Η Statnett ισχυρίζεται ότι αυτό συμβαίνει για λόγους εσωτερικής ασφάλειας, αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει σε αδιαφάνεια εάν αυτή η τιμή δεν είχε αρχικά συμφωνηθεί από τους περιφερειακούς ΔΣΜ. Ακολουθώντας το παράδειγμα της Statnett, ο σουηδικός ΔΣΜ, Svenska Kraftnat, ανακοίνωσε επίσης σχέδια να κάνει το ίδιο, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε μη ικανοποιητικά αποτελέσματα στην αγορά.

Οι σάπιες ντομάτες

Οποιαδήποτε αποδυνάμωση της υποδομής για τη μετακίνηση της ενέργειας οδηγεί σε περισσότερες σάπιες ντομάτες. 

Ας μην ξεχνάμε όμως ότι μπορεί να υπάρξουν και καταστάσεις όπου θα μπορούσε να υπάρξει  έλλειμμα παραγωγής και χρειάζεται να εισάγει. Τι γίνεται τότε; Θα μπορούσε να οδηγήσει σε τακτικές αυξήσεις των τιμών ή, σε ακραίες περιπτώσεις, σε διακοπές ρεύματος. 

Εάν διαθέτουμε φυσική υποδομή, θα λειτουργήσει και προς τις δύο κατευθύνσεις όταν χρειαστεί. Εάν συμβεί η αναμενόμενη αύξηση της βιομηχανικής ζήτησης στη σκανδιναβική περιοχή τα επόμενα πέντε έως 10 χρόνια, πρέπει να αναρωτηθούμε: από πού θα προέλθει η προσφορά; Εάν η έλλειψη σύζευξης της αγοράς μειώνει τις τιμές και επιβραδύνει τις επενδύσεις στην παραγωγή και δεν υπάρχει αρκετή υποδομή για εισαγωγές από γειτονικές χώρες, θα συνεχιστεί αυτή η βιομηχανική ανάπτυξη;

Δεν ήταν πολύ καιρό πριν που η ΕΕ παρήγαγε κάθε είδους πλεονάσματα. 

Θυμάστε τις μέρες των βουνών και των λιμνών του γάλακτος; 

Η αγορά ενέργειας θα ήταν φρόνιμο να μην ακολουθήσει παρόμοια πορεία. Κανείς δεν ωφελείται από έναν βάλτο σάπιων ντοματών, καταλήγει η Priyanka Shinde.