Επιτυχημένος και ο τρίτος γύρος για κοινή αγορά φυσικού αερίου στην ΕΕ -Σκέψεις για επέκταση σε άλλα στρατηγικά commodities

Με την ενεργειακή αγορά να βρίσκεται σε νέες συμπληγάδες, εξαιτίας της κλιμακούμενης σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, η Ευρώπη φαίνεται προς το παρόν να είναι σε σχετικά καλή θέση τουλάχιστον σε σχέση με ό,τι ήταν πριν από ένα χρόνο.

Οι αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ είναι γεμάτες στο -ιστορικά υψηλό για την εποχή- ποσοστό  του 97%. Και από ό,τι όλα δείχνουν η πρωτοβουλία για κοινή αγορά φυσικού αερίου έχει μεγάλη επιτυχία, παρά τις αρχικές επιφυλάξεις, γεγονός που δημιουργεί σκέψεις για επέκτασή της και σε άλλα στρατηγικά εμπορεύματα.

Ειδικότερα, μετά τους δύο πρώτους επιτυχημένους γύρους, ο νέος κύκλος κοινής αγοράς φυσικού αερίου κατάφερε να αντιστοιχίσει 11,86 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα συγκεντρωτικής ζήτησης με προσφορές από προμηθευτές.

Συντονισμός

Αυτός είναι ο τρίτος γύρος της πρωτοβουλίας AggregateEU, στο πλαίσιο του οποίου το μπλοκ των 27 μελών μπορεί να συγκεντρώσει τη ζήτηση, να διαπραγματευτεί με διεθνείς πωλητές και να συντονίσει τις συλλογικές αγορές.

«Αυτός ο γύρος μας έφερε ρεκόρ στη συνολική ζήτηση - 16,49 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, με βάση αιτήματα που υποβλήθηκαν από 39 ευρωπαϊκές εταιρείες», υπογράμμισε ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της ΕΕ για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία Μάρος Σέφκοβιτς.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση ο όγκος που προσέφεραν οι προμηθευτές,  ύψους 18,1 δισ. κυβικών μέτρων, ξεπέρασε τη συγκεντρωτική προσφορά των εταιρειών στην ΕΕ.

Οι δύο πρώτοι γύροι συγκέντρωσαν 27,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ζήτησης, εκ των οποίων  τα 22,9  bcm έγιναν προσφορές «από αξιόπιστους προμηθευτές».

Οι ημερομηνίες

Για τον τελευταίο γύρο, οι αγοραστές της ΕΕ είχαν προθεσμία έως τις 26 Σεπτεμβρίου για να δηλώσουν τις προσφορές τους για αγορά φυσικού αερίου. Ο διαγωνισμός έγινε στις 3 και 4 Οκτωβρίου, κατά τον οποίο οι προμηθευτές έκαναν προσφορές. Η παράδοση φυσικού αερίου έχει προγραμματιστεί μεταξύ Δεκεμβρίου 2023 και Μαρτίου 2025, σύμφωνα με την ανακοίνωση της 21ης Σεπτεμβρίου.

Ο μηχανισμός είναι ανοιχτός σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα συμβαλλόμενα μέρη της Ενεργειακής Κοινότητας. Εξαιρούνται οι ρωσικές εταιρείες.

Το επίπεδο συμμετοχής στο AggregateEU «αποδεικνύει ότι οι εταιρείες ενδιαφέρονται για από κοινού αγορά φυσικού αερίου ως ευκαιρία για τη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού και τη διαπραγμάτευση καλύτερων τιμών», υποστήριξε ο Σέφκοβιτς.

Το AggregateEU, που δημιουργήθηκε με τον Κανονισμό 2022/2576 του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 2022, αποτελεί μέρος της ευρύτερης Ενεργειακής Πλατφόρμας της ΕΕ για συντονισμένες αγορές αερίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και υδρογόνου. Η Ενεργειακή Πλατφόρμα της ΕΕ ιδρύθηκε πέρυσι ως μέρος της στρατηγικής REPowerEU για την επίτευξη ενεργειακής ανεξαρτησίας από τη Ρωσία. Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η ΕΕ κήρυξε τον επόμενο μήνα τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων από την παραδοσιακή της πηγή ενέργειας έως το 2027 και στις 18 Μαΐου 2022 ξεκίνησε το REPowerEU περιγράφοντας μέτρα για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Το πρόγραμμα

Για το 2023, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να διαθέσουν τουλάχιστον το 15% του στοχευόμενου όγκου πλήρωσης αποθήκευσης αερίου για το AggregateEU. Αυτό μεταφράζεται σε υποχρέωση σε επίπεδο ένωσης 13,5 bcm ]για τη συντονισμένη αγορά, όπως αναφέρεται στον κανονισμό του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Τα κράτη της ΕΕ που δεν διαθέτουν υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου εξακολουθούν να απαιτείται να τηρούν το ελάχιστο όριο του 15%, χρησιμοποιώντας τις χώρες που διαθέτουν τέτοιες εγκαταστάσεις.

«Συνολικά, η Ενεργειακή Πλατφόρμα της ΕΕ αποδίδει σταθερά εξαιρετικά αποτελέσματα στη συγκέντρωση της ζήτησης και στο συντονισμό της αγοράς φυσικού αερίου», αναφέρεται στην ανακοίνωση της Κομισιόν: «Οι συνολικές προσφορές προμηθευτών των τριών διαγωνισμών ανέρχονται σε περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα  και η συνολική ζήτηση που αντιστοιχεί τώρα είναι πάνω από 34 bcm.

«Αυτό δείχνει ότι η Ενεργειακή Πλατφόρμα της ΕΕ βοηθά την Ευρώπη να διαφοροποιηθεί από τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου σύμφωνα με το REPowerEU. Υπογραμμίζει επίσης ότι η χρήση του συλλογικού μας βάρους για τη διαπραγμάτευση πιο προσιτών ενεργειακών προμηθειών και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων λειτουργεί πραγματικά».

Επέκταση σε άλλα στρατηγικά εμπορεύματα

Ο Σέφκοβιτς κάλεσε την ΕΕ να εξετάσει επίσης τη δημιουργία μηχανισμών για την κοινή αγορά άλλων στρατηγικών εμπορευμάτων, όπως η καθαρή ενέργεια και οι πρώτες ύλες. «Πρέπει να βασιστούμε στην επιτυχία της Πλατφόρμας, αναγνωρίζοντας την προστιθέμενη αξία της κοινής αγοράς για την ανοιχτή στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της Ευρώπης και την πράσινη και ψηφιακή της μετάβαση», είπε στην ανακοίνωση. «Αυτό είναι το κλειδί για να διασφαλίσουμε ότι μπορούμε να ανταποκριθούμε στην αυξανόμενη ζήτηση για υδρογόνο, έναν βασικό πόρο για τη διευκόλυνση της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και ως εκ τούτου ζωτικής σημασίας για τον στόχο μας για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050».

Σημαντικά αποτελέσματα

Προ δεκαημέρου, η Κομισιόν δημοσίευσε μια έκθεση που αξιολογεί τη λειτουργία μιας σειράς έκτακτων μέτρων που εισήχθησαν πέρυσι.

Μεταξύ αυτών, έγινε ιδιαίτερη αναφορά στην Ενεργειακή Πλατφόρμα της ΕΕ – μέσω της κοινής πλατφόρμας αγορών, AggregateEU – η οποία συνέβαλε στη διαφοροποίηση της προσφοράς και στην πλήρωση της αποθήκευσης της ΕΕ ενόψει του χειμώνα 2023/2024, αλλά και στην αύξηση της διαφάνειας της αγοράς για τους αγοραστές και τους τελικούς καταναλωτές.

Μόνιμο εργαλείο

Υπενθυμίζεται ότι σε δημοσίευμά του στις αρχές Σεπτεμβρίου το πρακτορείο Reuters έγραφε ότι το προσωρινό καθεστώς πρόκειται να λήξει τον Δεκέμβριο, αλλά η Κομισιόν εισηγείται να γίνει μόνιμο ως μέρος μιας ευρύτερης ανανέωσης των κανόνων της αγοράς φυσικού αερίου της ΕΕ.

Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής που είδε το Reuters, οι εταιρείες της ΕΕ θα έχουν μόνιμα τη δυνατότητα να αγοράζουν καύσιμα από κοινού. Η συμμετοχή θα είναι εθελοντική, αλλά εάν η ΕΕ βρεθεί αντιμέτωπη με μία νέα κρίση εφοδιασμού καυσίμων, η κοινή αγορά θα καταστεί υποχρεωτική ώστε να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός των χωρών της ΕΕ για τους ίδιους σπάνιους όγκους.

«Έχει καθιερωθεί, λειτουργεί και ο αριθμός των εταιρειών αυξάνεται», είπε ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ, σχετικά με την κοινή αγορά φυσικού αερίου.

Διαπραγματευτές από τα κράτη μέλη της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να συζητήσουν το θέμα με στόχο να εγκριθεί ο νέος κανονισμός μέχρι το τέλος του έτους.