Άρθρο Κ. Νικολάου: Έρευνες Υδρογονανθράκων στην Ελλάδα και οι Διεκδικήσεις της Λιβύης

Με αφορμή την ελληνική ανακοίνωση για την έναρξη διεθνούς διαγωνισμού για υποβολή προσφορών για άδειες εξερεύνησης και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε περιοχές νότια της Κρήτης, που δημοσιεύθηκε στο τεύχος (2025/3335/C) της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), της 12ης Ιουνίου 2025  και οι δύο κυβερνήσεις της Λιβύης, δηλαδή η Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Τρίπολης αλλά και η Κυβέρνηση του Εθνικού Στρατού της Βεγγάζης του στρατάρχη Χαφτάρ, προέβησαν σε επίσημες διαμαρτυρίες και ‘’διαβήματα’’ για δήθεν μονομερείς ενέργειες της Ελλάδας σε περιοχές οι οποίες δεν έχουν οροθετηθεί και μεγάλο μέρος των οποίων διεκδικείται από την Λιβύη.   

Στον χάρτη -1 παρουσιάζεται ο επίσημος χάρτης της Ελλάδας όπως δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της ΕΕ.

Χάρτης-1: Επίσημος χάρτης της Ελλάδας για τις περιοχές του διαγωνισμού  νότια της Κρήτης

Στον χάρτη παρουσιάζονται οι νέες περιοχές του διαγωνισμού νότια της Κρήτης, αλλά και οι ήδη εκχωρημένες στην Exxon-Mobil περιοχές δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης. Το νότια όρια των εκχωρημένων και των προς παραχώρηση περιοχών συμπίπτουν με την γραμμή της μέσης απόστασης μεταξύ των ακτογραμμών της Κρήτης  και των αντίκρυ ακτών της Λιβύης όπως ακριβώς προβλέπεται το άρθρο 121 της συνθήκης για το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982) και τον Ν. 4001/2011 της Ελλάδας.

Η Λιβύη (με την καθοδήγηση της Τουρκίας) αμφισβητεί αυτές τις προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας και θεωρεί ότι η Κρήτη έχει μειωμένη επήρεια σε ΑΟΖ και ζητά προηγούμενες διαπραγματεύσεις οριοθέτησης με την Ελλάδα. Δεν έκανε όμως το ίδιο όταν υπόγραφε το γνωστό Τουρκολυβικό μνημόνιο το 2019 με την Τουρκία αγνοώντας το άρθρο 121 του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας το οποίο υπέγραψε, αλλά και την ύπαρξη της ίδιας της Κρήτης (Χάρτης-2)   

Χάρτης-2: Τουρκο-λυβικό Σύμφωνο (Α-Β) και Έλληνο-αιγυπτιακό Μνημόνιο (A-B-C-D-E) (από την ‘’Καθημερινή’’)

Φυσικά οι χάρτες των παραχωρήσεων για έρευνες υδρογονανθράκων της Ελλάδας δηλώνουν ξεκάθαρα που βρίσκονται τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ της Χώρας, βασισμένα στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, από τα οποία  δεν μπορεί να παρεκκλίνει.

Θέλω όμως να υπενθυμίσω ότι οι διεκδικήσεις της Λιβύης δεν είναι ‘’σημερινές’’. Ανατρέχοντας πίσω στο 2004-2005 [κυβέρνηση Μουαμάρ Καντάφι (1977-2011)], όταν η τότε ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΑΕ δραστηριοποιείτο στην Λιβύη (ήμουν τεχνικός διευθυντής) και έπεσε στην αντίληψη μας χάρτης παραχωρήσεων της Λιβύης με αριθμημένα ‘’οικόπεδα’’ – Blocks, τα οποία κάλυπταν ακόμα και την νήσο Γαύδο και έφταναν μέχρι και τις ακτές των Ματάλων ! (Χάρτης-3). Για το γεγονός ενημερώθηκε εγγράφως τον Ιούλιο του 2005 ο τότε υφυπουργός  Εξωτερικών.

Χάρτης -3: χάρτης παραχωρήσεων της Λιβύης το 2004

(η κόκκινη γραμμή είναι ενδεικτικά η μέση απόσταση)

Από το 2005 παρήλθαν 20 χρόνια, πέρασαν αρκετοί υπουργοί και υφυπουργοί Εξωτερικών στην Ελλάδα και παρά τις προσπάθειες και τις διαπραγματεύσεις το πρόβλημα παραμένει. Όπως φαίνεται οι διαχρονικές διεκδικήσεις της Λιβύης δεν ξεχάστηκαν και βρίσκονται στο προσκήνιο, τώρα και με την έμπρακτη υποστήριξη της Τουρκίας, η οποία βασίζει το ‘’δόγμα της γαλάζιας πατρίδας’’ και στο Τουρκολυβικό μνημόνιο. 

Η Ελλάδα δεν έχει άλλες επιλογές παρά να παραμείνει προσηλωμένη στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και στην επί του πεδίου εφαρμογή του που δεν είναι άλλη από τις έρευνες υδρογονανθράκων. Είναι κρίμα να υπάρχουν μικροπολιτικές αντιπαραθέσεις για μείζονα εθνικά θέματα εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Στην Λιβύη, όπως εξήγησα, και οι δύο αντιμαχόμενες κυβερνήσεις και της ‘’Τρίπολης’’ και της ‘’Βεγγάζης’’ ακολουθούν την ίδια πολιτική που χάραξε ο Καντάφι της ενιαίας Λιβύης. Εμείς;

___________

*Ο Δρ Κωνσταντίνος Νικολάου Γεωλόγος Πετρελαίων – Ενεργειακός Οικονομολόγος