Ακραία ενεργειακά spreads και υψηλή ζήτηση στην Ευρώπη – Πώς η Ελλάδα «κέρδισε» το στοίχημα του Ιανουαρίου

Ο Ιανουάριος του 2026 θα καταγραφεί ως ένας από τους πιο αξιοσημείωτους χειμερινούς μήνες των τελευταίων ετών για τις ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό που αρχικά έμοιαζε με ένα σχετικά ήρεμο περιβάλλον τιμών, γρήγορα αποδείχθηκε μήνας ρεκόρ στα spreads, εκτίναξης της ζήτησης και διαρθρωτικών  μετατοπίσεων στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Και μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αποτέλεσε μια φωτεινή εξαίρεση. 

Σύμφωνα με την ανάλυση του Gabor Szatmari, ειδικού για τις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στη Montel EnAppSys, η πραγματική ιστορία του Ιανουαρίου δεν εντοπίζεται μόνο στην τιμή αναφοράς της Γερμανίας, αλλά στη διεύρυνση των διαφορών τιμών μεταξύ αγορών — στα λεγόμενα spreads — και στα θεμελιώδη μεγέθη που τα διαμόρφωσαν.

Με μια πρώτη ματιά, η Γερμανία δεν έδειχνε να εκπέμπει σήματα συναγερμού. Οι μέσες τιμές spot ήταν περίπου 4% χαμηλότερες από τον μακροχρόνιο εποχικό μέσο όρο και περίπου 4% υψηλότερες από το προθεσμιακό συμβόλαιο στα τέλη Δεκεμβρίου 2025. 

Αν και πρόκειται για νούμερα που συνήθως δεν κυριαρχούν στους τίτλους, όπως επισημαίνει ο Szatmari, η εστίαση και μόνο στη Γερμανία αποκρύπτει τις βαθύτερες περιφερειακές πιέσεις που εκδηλώθηκαν.

Πιέσεις στην Ανατολική Ευρώπη

Το καθοριστικό χαρακτηριστικό του Ιανουαρίου ήταν η συμπεριφορά των διασυνοριακών spreads — των διαφορών τιμών μεταξύ διασυνδεδεμένων αγορών ηλεκτρικής ενέργειας. Τα spreads αποκάλυψαν έντονες περιφερειακές ανισορροπίες.

Η Αυστρία κατέγραψε το υψηλότερο μηνιαίο premium έναντι της Γερμανίας από το 2023, με μόνο τον Φεβρουάριο του 2022 να το ξεπερνά σε ποσοστιαία βάση. Η Τσεχία και η Σλοβακία σημείωσαν επίσης το δεύτερο υψηλότερο premium έναντι της Γερμανίας από το 2023, ενώ το spread Πολωνίας–Γερμανίας διευρύνθηκε σε υψηλό 18 μηνών.

Η Ουγγαρία ξεχώρισε ακόμη περισσότερο. Το spread Ουγγαρίας–Γερμανίας έφθασε τα 40,32 ευρώ/MWh — το τρίτο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2023 και περίπου 30% υψηλότερο από τα μέσα Δεκεμβρίου. Στο τέλος του μήνα, η Ουγγαρία, η Ρουμανία και η Βουλγαρία ήταν οι τρεις ακριβότερες αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μια τέτοια απόκλιση υποδηλώνει πίεση στο ανατολικό τμήμα του διασυνδεδεμένου συστήματος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η σχέση Σερβίας–Ουγγαρίας. Παρά το γεγονός ότι οι εξαγωγές από τη Σερβία προς την Ουγγαρία έφθασαν σε υψηλό δυόμισι ετών (428 MW), η Σερβία διαπραγματευόταν με ιστορικά υψηλή έκπτωση περίπου 32,28 ευρώ/MWh έναντι της Ουγγαρίας. Ο συνδυασμός ισχυρών εξαγωγών και βαθιάς διαφοράς τιμής υποδηλώνει σύνθετες διασυνοριακές τοποθετήσεις και πιθανώς πιο συντηρητική τιμολόγηση από μη ενωσιακούς προμηθευτές που αλληλεπιδρούν με τις αγορές της ΕΕ.

Η «έκπληξη» από την Ελλάδα 

Σύμφωνα με τον αναλυτή του Montel, μέσα στο κλίμα αυτό η Ελλάδα αποτέλεσε μία ευχάριστη έκπληξη προς την αντίθετη κατεύθυνση. Παραδοσιακά ακριβή αγορά τον χειμώνα, η Ελλάδα εκκαθάρισε τον Ιανουάριο του 2026 σε τιμή 1,41 ευρώ/MWh χαμηλότερη από τη Γερμανία. Τα προηγούμενα χρόνια συχνά διαπραγματευόταν περίπου 21 ευρώ/MWh υψηλότερα από τη Γερμανία τον χειμώνα. Η μεταβολή αυτή παραπέμπει σε διαρθρωτική αλλαγή και όχι σε συγκυριακή διακύμανση.

Το ισχυρό σοκ της ζήτησης

Πολλές χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης κατέγραψαν ρεκόρ ή σχεδόν ρεκόρ κατανάλωσης για τον Ιανουάριο σε σύγκριση με τον μέσο όρο 2023–2025. Η Αυστρία, η Τσεχία και η Ρουμανία σημείωσαν ζήτηση περίπου 8% υψηλότερη από τον πρόσφατο μέσο όρο, ενώ η Ουγγαρία κατέγραψε άνοδο 14%.

Ένας από τους παράγοντες ήταν οι έντονες χιονοπτώσεις. Το χιόνι που κάλυψε τα φωτοβολταϊκά στις στέγες περιόρισε σημαντικά την αποκεντρωμένη παραγωγή. Νοικοκυριά και επιχειρήσεις που συνήθως καλύπτουν μέρος της κατανάλωσής τους με ιδιοπαραγωγή αναγκάστηκαν να στραφούν στο δίκτυο.

Συνολικά, Αυστρία, Τσεχία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Γερμανία και Ιταλία χρειάστηκαν περίπου 9 GW επιπλέον ισχύος σε σχέση με τον μέσο Ιανουάριο των προηγούμενων ετών — ένα σημαντικό πρόσθετο φορτίο, αντίστοιχο με την κατανάλωση μιας μεσαίου μεγέθους ευρωπαϊκής χώρας.

Άνοδος εισαγωγών και κάμψη των ΑΠΕ

Για αρκετές χώρες, οι εισαγωγές ήταν απαραίτητες. Οι καθαρές εισαγωγές της Ουγγαρίας έφθασαν στο δεύτερο υψηλότερο επίπεδο τριετίας, ενώ η Αυστρία κατέγραψε υψηλό τριετίας στα 2,5 GW.

Την ίδια στιγμή, η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές υποχώρησε:

• Η ηλιακή παραγωγή στην Αυστρία μειώθηκε περίπου 55% σε ετήσια βάση.
• Η υδροηλεκτρική παραγωγή μειώθηκε κατά περίπου 30% σε ορισμένες περιοχές.
• Η αιολική παραγωγή στην Πολωνία ήταν μειωμένη κατά 27% σε σύγκριση με τον Ιανουάριο του 2025.
• Το έλλειμμα καλύφθηκε από θερμική παραγωγή.

Στις Αυστρία, Τσεχία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Γερμανία και Ιταλία, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο ήταν περίπου 13,5 GW υψηλότερη από τον μέσο Ιανουάριο της προηγούμενης τριετίας. Όπως επισημαίνει ο Szatmari, η πρόσθετη αυτή κατανάλωση αερίου ισοδυναμεί με την προσθήκη μιας αγοράς μεγέθους Ιταλίας σε όρους ζήτησης αερίου.

Δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι αγορές φυσικού αερίου αντέδρασαν με νευρικότητα.

Συμφόρηση και διασυνοριακές πιέσεις

Οι υψηλές διασυνοριακές ροές δοκίμασαν το σύστημα σύζευξης αγορών βάσει ροών (flow-based market coupling), ιδίως προς την Ανατολική Ευρώπη, διευρύνοντας περαιτέρω τα spreads.

Η Πολωνία, η Σλοβακία, η Ουγγαρία και η Ρουμανία κατέγραψαν ρεκόρ μηνιαίων εξαγωγών προς την Ουκρανία, ύψους 1,2 GW. Το ουκρανικό ενεργειακό σύστημα εξακολουθεί να βρίσκεται υπό έντονη πίεση μετά την απώλεια έως και 30 GW ισχύος το 2025 λόγω ρωσικών επιθέσεων.

Ελλάδα: Από καθαρός εισαγωγέας σε εξαγωγέα

Η Ελλάδα αποτέλεσε φωτεινή εξαίρεση. Τον Ιανουάριο του 2023 εισήγαγε περίπου 1,4 GW και εκκαθάριζε σε τιμές περίπου 74 ευρώ/MWh υψηλότερες από τη Γερμανία. Τον Ιανουάριο του 2026, η εγχώρια παραγωγή διπλασιάστηκε στα 5,6 GW, εκ των οποίων περίπου τα μισά προήλθαν από ηλιακή, αιολική και υδροηλεκτρική ενέργεια.

Αντί για εισαγωγέας, η Ελλάδα έγινε καθαρός εξαγωγέας περίπου 1,5 GW προς Ιταλία, Βουλγαρία και Βόρεια Μακεδονία, κλείνοντας τον μήνα ελαφρώς κάτω από τη γερμανική τιμή. «Υπάρχει ένα σαφές success story» τονίζει ο Gabor Szatmari και προσθέτει ότι «Είναι μια απτή νίκη για την ενεργειακή μετάβαση και για τους καταναλωτές στην Ελλάδα».

Ένα σύστημα σε λεπτή ισορροπία

Ο Ιανουάριος του 2026 ανέδειξε πόσο οριακά ισορροπημένο έχει γίνει το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας.

Μικρές μεταβολές στην παραγωγή ΑΠΕ, στις καιρικές συνθήκες ή στις διασυνοριακές ροές οδηγούν πλέον σε μεγάλες διακυμάνσεις τιμών. Όπως τονίζει ο Szatmari, τα spreads δεν αποτελούν πλέον μια εξειδικευμένη πτυχή της αγοράς. Είναι βασικός δείκτης της κατάστασης του συστήματος, αποκαλύπτοντας πού οι υποδομές, η παραγωγή και η ζήτηση βρίσκονται εκτός συγχρονισμού.

Ο Ιανουάριος του 2026 δεν θα μείνει στην ιστορία για μία και μοναδική εντυπωσιακή αιχμή τιμών. Θα μείνει ως ο μήνας που τα spreads έστειλαν το πιο καθαρό μήνυμα για το πού βρίσκεται και προς τα πού κατευθύνεται η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.