Λουμάκης (ΣΠΕΦ): Στα 840 εκατ. ευρώ τα ληξιπρόθεσμα έξι μηνών προς τους παραγωγούς ΑΠΕ

Στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος των φωτοβολταϊκών, αλλά και στην ευρύτερη κατάσταση στην αγορά ενέργειας αναφέρθηκε ο πρόεδρος του ΣΠΕΦ, Στέλιος Λουμάκης σε συνέντευξή του στο Γιώργο Αυτιά στα Επίκαιρα.

Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη του κ. Λουμάκη:

Κε Λουμάκη ποια είναι η κατάσταση στα φωτοβολταϊκά σήμερα και ποιο εκτιμάτε ότι θα είναι το μέλλον τους αλλά και των ΑΠΕ γενικά στη χώρα μας;

Συνολικά για τις ΑΠΕ που λειτουργούν σήμερα στην χώρα μας, δηλαδή φωτοβολταϊκά, αιολικά, μικρά υδροηλεκτρικά, βιομάζα κλπ, στα χαρτιά δεν υφίσταται πουθενά πρόβλημα. Βρισκόμαστε δηλαδή σε μια περίοδο που οι δομικές αδυναμίες, οι στρεβλώσεις και οι αστοχίες του συστήματος στην χονδρεμπορική αγορά και τον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ του ΛΑΓΗΕ, απ’ όπου πληρώνονται οι ανανεώσιμοι παραγωγοί, έχουν λογιστικά θεραπευτεί, εννοώντας πως δεν υπάρχουν πλέον ελλείμματα.  Δεν ήταν καθόλου εύκολο ή αυτονόητο αυτό, αλλά με συστηματική, επίπονη και πάνω απ’ όλα επιστημονική δουλειά από το 2013 και μετά νομίζω καταφέραμε να πείσουμε την Πολιτεία στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που έπρεπε να νομοθετηθούν ασχέτως πολιτικών αποχρώσεων.

Διαβάζοντας τα δελτία τύπου του συνδέσμου σας ωστόσο βλέπω πως οι ανανεώσιμοι παραγωγοί είναι απλήρωτοι 6 μήνες από τον ΛΑΓΗΕ.  Τι πάει λάθος και η ταμιακή εικόνα δεν συμβαδίζει με την υγιή λογιστική που μόλις αναφέρατε;

Δυστυχώς η παροιμία πως όταν οι αριθμοί ευημερούν, οι άνθρωποι υποφέρουν φαίνεται πως δεν μας αφήνει ήσυχους... Παρόλα αυτά το ταμειακό πρόβλημα που υπάρχει στην χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν είναι πρόβλημα των ΑΠΕ, ούτε και οφείλεται σε αυτές.  Αντίθετα για πρώτη φορά ξεπροβάλλουν απειλητικά τα προβλήματα του μεγάλου ασθενή της αγοράς που δεν είναι άλλος από την ΔΕΗ και που δυστυχώς μετακυλίονται ασύμμετρα και σχεδόν αποκλειστικά σε βάρος των ΑΠΕ    

Εννοείτε μήπως τους ληξιπρόθεσμους λογαριασμούς 2,7 δις ευρώ που έχει η επιχείρηση από τους καταναλωτές απλήρωτους;

Οι απλήρωτοι λογαριασμοί έχουν νομίζω υπερπροβληθεί ως πρόβλημα της ΔΕΗ, όχι άδικα βεβαίως, αλλά νομίζω το μέτωπο αυτό έχει κατασταλεί μετά από χρόνια απραξίας και λαϊκισμών τύπου «δεν πληρώνω».  Το ρεύμα μπορεί να είναι αγαθό, πλην όμως είναι και προϊόν με σαφές και αμείλικτο κόστος παραγωγής.  Παρ’ όλα αυτά αφενός η συγκυριακά αυξημένη κερδοφορία της επιχείρησης τα τελευταία τρία χρόνια ένεκα των πολύ χαμηλών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου που την βοήθησαν να μπορέσει να εγγράψει προβλέψεις συνολικά 1,7 δις ευρώ για τα ανείσπρακτα αυτά χωρίς να παράγει λογιστικές ζημιές και αφετέρου το γενναίο πρόγραμμα ρυθμίσεων με εκπτώσεις στους λογαριασμούς ώστε να παραμένουν οι πελάτες στο εξής συνεπείς, έχουν σταθεροποιήσει την κατάσταση.  

Τότε αν η ΔΕΗ κατάφερε να διαχειριστεί όπως λέτε το πρόβλημα των ληξιπρόθεσμων γιατί δεν πληρώνονται οι ΑΠΕ;

Η ΔΕΗ όπως όλοι γνωρίζουμε είναι μια καθετοποιημένη επιχείρηση.  Στην λιανική ρεύματος απολαμβάνει μερίδιο 88%, δηλαδή περίπου μονοπωλίου.  Στην ηλεκτροπαραγωγή τα πράγματα είναι πιο ισορροπημένα αφού εκεί το μερίδιο της κυμαίνεται στο 50%, ωστόσο διατηρεί αποκλειστικότητα πρόσβασης στους λιγνίτες και τα μεγάλα υδροηλεκτρικά που έχουν και το χαμηλότερο κόστος παραγωγής.  Αντίθετα οι ιδιώτες ηλεκτροπαραγωγοί περιορίζονται στο φυσικό αέριο και τις ΑΠΕ.  Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της χώρας στην ΕΕ, τα μερίδια στην λιανική οφείλουν να εξισορροπηθούν, δηλαδή κανείς παίκτης να μην υπερβαίνει μέχρι το τέλος του 2019 το 50%.  Τούτο σημαίνει πως η ΔΕΗ πρέπει να μειώσει το μερίδιο άρα και τις λιανικές πωλήσεις της περίπου στο μισό απ’ ότι είναι σήμερα.  Σύμφωνα με την διεθνή πρακτική καθετοποιημένες επιχειρήσεις διαχωρίζονται συνήθως κάθετα, ώστε να παραχθούν πρόσθετες υγιείς σε διάρθρωση, υποδομές και οικονομικά πάλι κάθετες επιχειρήσεις, που εν συνεχεία θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους προς όφελος του καταναλωτή.  

Δυστυχώς στην χώρα μας αντίθετα με την διεθνή πρακτική επιχειρείται κάτι μάλλον αδόκιμοαπό την παρούσα Κυβέρνηση.  Σύμφωνα με όσα νομοθετήθηκαν, η ΔΕΗ είναι υποχρεωμένη να χάνει μερίδιο αγοράς ώστε να πέσει στο 50% στο τέλος του 2019 και παράλληλα κρατώντας όλες τις λιγνιτικές υποδομές, τα κόστη και τους εργαζομένους τους να πουλά στους ανταγωνιστές της μέσα από τις δημοπρασίες ΝΟΜΕ το λιγνιτικό της ρεύμα 33% κάτω του πλήρους κόστους παραγωγής του, ώστε να τους «βοηθήσει» να την ανταγωνιστούν και να της πάρουν το μισό μερίδιο αγοράς.  Στόχος της επιλογής αυτής ήταν να μην πουλήσει η ΔΕΗ περιουσιακά της στοιχεία, δηλαδή κάποιες λιγνιτικές και υδροηλεκτρικές της μονάδες.

Θέλετε να πείτε πως βαδίζουμε σε μια μη βιώσιμη ΔΕΗ με την εφαρμογή αυτής της λύσης;

Με την λύση που επέλεξε η Κυβέρνηση, δρομολογείται μια ΔΕΗ με μισό τζίρο και περίπου ολόκληρα τα κόστη της. Ο κύκλος εργασιών της ΔΕΗ ετησίως είναι 5,5 δις ευρώ και τα κόστη της προ προβλέψεων και φόρων 4,8 δις.  Οδεύουμε λοιπόν προς μια ΔΕΗ με 2,7 δις τζίρο, αλλά για την μείωση του κόστους της δεν υπάρχει ο παραμικρός σχεδιασμός για το πώς θα «προσγειωθεί» σε βιώσιμα επίπεδα. Το μόνο που η ΔΕΗ θα εξοικονομήσει από την μείωση του μεριδίου της στην λιανική, είναι το ρεύμα που αγόραζε από τρίτους παραγωγούς για το υπερβάλλον της παραγωγής της πελατολόγιο.  Υπενθυμίζουμε η ΔΕΗ έχει μερίδιο στην λιανική 88% αλλά στην παραγωγή μόνο 50%, οπότε μειουμένων των πωλήσεων της θα εξοικονομήσει κόστος για αγορές ρεύματος της τάξης του 1,2 δις ευρώ.  Άρα το προ προβλέψεων και φόρων νέο κόστος της αναμένεται να μειωθεί από τα 4,8 δις στα 3,6 δις ευρώ.  Και πάλι όμως όπως βλέπουμε θα ξεπερνά τα μικτά έσοδα της από τις πωλήσεις των 2,7 δις ευρώ που θα συρρικνωθεί.  Δηλαδή οδεύουμε προς την μετατροπή της σε εξ’ ορισμού προβληματική επιχείρηση, που μπορεί μεν να μην πουλήσει περιουσιακά της στοιχεία, η συνολική της όμως αξία νομοτελειακά θα εκμηδενιστεί και αυτό θα συμπαρασύρει και τα πάγια και τους εργαζομένους της.  Αντίθετα αν πουλούσε μέρος του πελατολογίου της ώστε να μειωθεί στην λιανική μαζί με κάποια εργοστάσια συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπινου δυναμικού που αυτά απασχολούν ως πακέτο σε ιδιώτες, θα πετύχαινε ταυτόχρονα όλους τους στόχους και επιπλέον θα εισέπραττε και χρήματα.   

Για του λόγου το αληθές οι αγορές αντιλαμβανόμενες τις λάθος επιλογές που δρομολογήθηκαν, αποτιμούν πτωτικά την συνολική χρηματιστηριακή της αξία μόλις στα 600 εκατ. ευρώ, όταν το ενεργητικό της επιχείρησης είναι 17 δις ευρώ.  Η ΔΕΗ μάλλον αρνούμενη την πραγματικότητα, προχωρεί στην επένδυση και νέας λιγνιτικής μονάδας, αυτήν της Πτολεμαϊδας 5 προϋπολογισμού 1,4 δις ευρώ, εκταμιεύοντας το προηγούμενο εξάμηνο περί τα 600 εκατ. ευρώ για τον σκοπό αυτό, στεγνώνοντας κυριολεκτικά την ρευστότητα της και φυσικά αποστερώντας χρήματα από τους προμηθευτές της όπως οι ΑΠΕ που οι υπερημερίες τους εκτοξεύτηκαν αφού δεν πληρώνονται για το ρεύμα που της πούλησαν.  Και μάλιστα όλα αυτά για να πωλεί εν συνεχεία το λιγνιτικό ρεύμα της Πτολεμαϊδας 5 κάτω του κόστους μέσα από τα ΝΟΜΕ στους ανταγωνιστές της.  Αντί λοιπόν να συμβαίνει ο παραλογισμός αυτός, θα έπρεπε οι ιδιώτες ανταγωνιστές της να αφεθούν να φτιάξουν εκείνοι με δικά τους χρήματα και δάνεια απευθείας την νέα μονάδα αυτή και έτσι η ΔΕΗ να απαλλαγεί ταυτοχρόνως και από τις προβληματικές δημοπρασίες ΝΟΜΕ.       

Μπορείτε να μας αναλύσετε σε ετήσια βάση οι λογαριασμοί ρεύματος  των καταναλωτών σε τι ύψος διαμορφώνονται περίπουκαι τι μέρος αφορά πραγματικά το ρεύμα;

Με βάση τα στοιχεία του 2016 περίπου 5 δις ευρώ αφορούν το ανταγωνιστικό σκέλος των λογαριασμών, 1 δις αφορά τέλη χρήσης δικτύου και συστήματος για την μεταφορά του ρεύματος αυτού, 850 εκατ. ευρώ τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) δηλαδή το πρόσθετο κόστος που πληρώνουμε όλοι μας ώστε τα μη διασυνδεδεμένα με την ηπειρωτική χώρα νησιά να απολαμβάνουν ίδιο και όχι ακριβότερο τιμολόγιο παρά την ακριβή πετρελαϊκή εκεί παραγωγή τους και επίσης την συνεισφορά όλων μας ώστε οι ευάλωτοι καταναλωτές του Κοινωνικού Οικιακού Τιμολογίου να έχουν ρεύμα σε προνομιακές τιμές, ΕΤΜΕΑΡ 0,95 δις ώστε να αποπληρώνεται με διακριτό τρόπο η παραγωγή των ΑΠΕ και τέλος ΕΦΚ περί τα 120 εκατ. ευρώ.  Επί της ουσίας τώρα νομίζω όλοι αντιλαμβανόμαστε πως από τα χρήματα αυτά το ανταγωνιστικό σκέλος, τα ΥΚΩ αλλά και το ΕΤΜΕΑΡ αφορούν πραγματικά το ρεύμα ενώ τα τέλη δικτύου και συστήματος την μεταφορά του.  Μάλιστα ο πρόσφατος νόμος 4414/2016 έθεσε τις βάσεις για την σταδιακή ενσωμάτωση του ΕΤΜΕΑΡ στο κόστος των Προμηθευτών (δηλαδή στο ανταγωνιστικό σκέλος των λογαριασμών), αφού τόσο η ΡΑΕ όσο και το ΣτΕ το έχουν αναγνωρίσει ως κόστος ρεύματος που πούλησαν οι Προμηθευτές στους πελάτες τους και μάλιστα στρεβλά υπερτιμημένο, αίροντας τοιουτοτρόπως μια σημαντική στρέβλωση στον τρόπο τιμολόγησης του ηλεκτρικού.  Σε αυτά τώρα τα 7,8 δις εφαρμόζεται και ΦΠΑ 13%, το οποίο δίνει 1 δις ακόμη.  Συνεπώς από τα 8,8 δις αυτά τα 6,8 είναι αμιγώς ρεύμα, ήτοι το 77% περίπου.  Χαμηλότερα ποσοστά που ακούγονται κατά καιρούς στην αγορά, είτε αναφέρονται επί της  βάσης συνυπολογισμού και των δημοτικών τελών, ΕΡΤ κλπ, που συνυπάρχουν στους λογαριασμούς, είτε λόγω της άγνοιας στο τι είναι οι ΥΚΩ και το ΕΤΜΕΑΡ δεν τα συμπεριλαμβάνουν εσφαλμένα στο ρεύμα.

Μας περιγράψατε μια αρκετά ζοφερή κατάσταση. Τι βλέπετε για τις ΑΠΕ και τα φωτοβολταϊκά μέσα σε όλο αυτό το τοπίο;

Οι ΑΠΕ οπωσδήποτε δεν μπορούν να ανεχθούν την παρακράτηση των χρημάτων που τους αναλογούν από τις πληρωμές των καταναλωτών.  Τα ληξιπρόθεσμα 6 μηνών που οφείλονται συνολικά στις ΑΠΕ έχουν φθάσει τα 840 εκατ. ευρώ.  Οπότε το επόμενο διάστημα η πίεση μας προς τον ΛΑΓΗΕ, που ως χρηματιστήριο ενέργειας αγοράζει το ρεύμα μας για να μεταπωληθεί αυτό εν συνεχεία στις εταιρείες λιανικής, της ΔΕΗ συμπεριλαμβανομένης, θα αυξηθεί.  Οι καταναλωτές παρά τα προβλήματα έχουν ανταποκριθεί ικανοποιητικά στα προγράμματα ρυθμίσεων οφειλών, οπότε δικαιολογίες δεν υπάρχουν.  Όλα αυτά που σας ανέλυσα γίνονται για να κρατηθούν τα υφιστάμενα εν λειτουργία έργα ΑΠΕ σε ελληνικά χέρια και έτσι να συνεχίσουμε να παράγουμε εμείς οι έλληνες το πράσινο ρεύμα που καταναλώνουμε.  Αλίμονο αν συμβεί διαφορετικά, οπότε τα χρήματα που πληρώνουμε ως καταναλωτές στους λογαριασμούς μας να καταλήγουν στο εξωτερικό.

Σε ότι αφορά νέες επενδύσεις τα πράγματα είναι πραγματικά δύσκολα, αφού τραπεζικός δανεισμός δεν υπάρχει, τα δε ίδια κεφάλαια μας, μέσω των ληξιπροθέσμων που μας οφείλονται εν τοις πράγμασι μας παρακρατούνται ως μαξιλάρι ρευστότητας άλλων.

(Επίκαιρα)