LNG: Όνειρο ή πραγματικότητα για την Παραδουνάβια περιοχή;

Στις 26 Μαΐου 2016 διεξήχθη στις Βρυξέλλες στα γραφεία της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ουγγαρίας στην Ε.Ε. σεμινάριο με τίτλο «LNG: όνειρο ή πραγματικότητα για την Παραδουνάβια περιοχή» με τη συμμετοχή εκπροσώπων ενεργειακών εταιρειών της Κροατίας, της Ουγγαρίας αλλά και των ΗΠΑ καθώς και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στο επίκεντρο της συζήτησης ήταν οι προοπτικές υλοποίησης του επί πολλά έτη σχεδιαζόμενου τερματικού σταθμού LNG στην Κροατία και συγκεκριμένα στο νησί KRK. Η ιδέα δημιουργίας ενός τερματικού σταθμού LNG στο KRK υπάρχει εδώ και 20 χρόνια. Το KRK υποτίθεται ότι θα φιλοξενούσε στο έδαφός του έναν ολοκληρωμένο τερματικό σταθμό εισαγωγής LNG, κόστους άνω των 700 εκατ. ΕΥΡΩ, το οποίο θα διαχειριζόταν και θα υποστήριζε ευρωπαϊκή κοινοπραξία από τις εταιρείες OMV της Αυστρίας, E.ON και RWE της Γερμανίας και TOTAL της Γαλλίας, οι οποίες ήταν ενθουσιασμένες τότε για το έργο και τις προοπτικές του.

Μέχρι στιγμής ωστόσο το έργο δεν έχει υλοποιηθεί, όπως και αρκετά σχέδια για κατασκευή τερματικών LNG στην Ευρώπη, κυρίως εξαιτίας της μέχρι πρότινος υψηλής τιμής διαπραγμάτευσης των συμβολαίων LNG, τόσο των μακροχρόνιων όσο και αυτών στην αγορά spot, αλλά και της χαμηλής ζήτησης. Ένας επιπλέον ανασχετικός παράγοντας είναι η «κλειστή» γεωγραφία της Κεντρικής Ευρώπης, καθώς τα περισσότερα κράτη έχουν δίοδο σε θάλασσα είτε προς Βορράν στη Βαλτική και Βόρεια Θάλασσα είτε προς Νότον στην Αδριατική και τη Μεσόγειο, όπερ σημαίνει ότι απαιτείται η κατασκευή πολλών διασυνδετήριων αγωγών μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, με άμεσο αποτέλεσμα την αύξηση των τελών διέλευσης και το υψηλό κόστος διαμετακόμισης του φυσικού αερίου.

Σε ό,τι αφορά την Κροατία, ο MLADEN ANTUNOVIC, Διευθύνων Σύμβουλος της κρατικής εταιρείας LNG HRVATSKA, εξέφρασε, μιλώντας στο σεμινάριο, την αισιοδοξία ότι ενδέχεται να είναι έτοιμος ένας πλωτός τερματικός σταθμός LNG στο νησί KRK μέχρι το 2018, με στόχο την εξυπηρέτηση και προμήθεια με φυσικό αέριο της ευρύτερης περιοχής. Οι χαμηλές τιμές διαπραγμάτευσης του LNG δίνουν «ένα παράθυρο ευκαιρίας» για την πραγματική υλοποίηση του έργου, υποστήριξε ο ANTUNOVIC.

Ο ANTUNOVIC ανακοίνωσε ότι η LNG HRVATSKA αναζητεί μία πλωτή μονάδα αποθήκευσης και αεριοποίησης υπό ενοικίαση,  ακολουθώντας τις υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μία τέτοια μονάδα μπορεί να ξεκινήσει τη λειτουργία της το 2018, σημειώνοντας ότι η LNG HRVATSKA επιδιώκει τη σύναψη ενός αρχικού πενταετούς συμβολαίου με μεγάλη εφοπλιστική εταιρεία με τη δυνατότητα επέκτασής του για άλλα πέντε χρόνια. Σχετικές επαφές με εφοπλιστές έχουν ήδη γίνει, ενώ η διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού αναμένεται προς το τέλος του τρέχοντος έτους, με την ελπίδα η τελική επενδυτική απόφαση να ληφθεί στις αρχές 2017.

Απαραίτητες για τη λειτουργία του τερματικού είναι οι αναγκαίες ποσότητες LNG. Προς τούτο, η LNG HRVATSKA επιδιώκει την υπογραφή Μνημονίων Κατανόησης, τα οποία όμως θα περιλαμβάνουν και δεσμευτικές ρήτρες, για ποσότητες περίπου 5 δις κ.μ./ έτος μέχρι το 2024 και μετά 2 δις κ.μ./ έτος για την περίοδο 2025- 2040, αν και ο ANTUNOVIC προέβλεψε ότι αυτές οι ποσότητες τελικά μπορεί να είναι μικρότερες. Δεν διευκρίνισε ωστόσο από ποιες πηγές προμήθειας και από ποιες χώρες θα προέλθουν αυτές οι ποσότητες LNG.

Η σοβούσα οικονομική κρίση, η αυτό- συγκράτηση των μεγάλων ενεργειακών εταιρειών για πραγματοποίηση μεγάλων επενδύσεων και η σχετική μείωση της ζήτησης οδηγούν την Κροατία στην εγκατάσταση μιας πλωτής μονάδας αποθήκευσης και αεριοποίησης (FSRU), εκτιμώμενου κόστους υπενοικίασης 40- 50 εκατ. $/ έτος, αντί για την εξ αρχής κατασκευή ενός ολοκληρωμένου τερματικού σταθμού στο έδαφος του νησιού KRK.

Μεγάλη περίσκεψη εκφράστηκε ωστόσο στο σεμινάριο σχετικά με τη δυσκολία μεταφοράς του φυσικού αερίου από την Κροατία στην Ουγγαρία. Ο διευθυντής LNG στη γαλλική εταιρεία ENGIE, WILLEM COPPOOLSE, δήλωσε ότι το κόστος διαμετακόμισης του φυσικού αερίου μεταξύ Κροατίας και Ουγγαρίας είναι απαγορευτικό και ότι τα εργοστάσια παραγωγής χημικών λιπασμάτων κλείνουν το ένα μετά το άλλο από ανταγωνιστικά εργοστάσια σε Αλγερία και Αίγυπτο, που χρησιμοποιούν πολύ φθηνότερο φυσικό αέριο. Κροατία και Ουγγαρία διαφωνούν για την επέκταση και αναβάθμιση της μεταφορικής ικανότητας φυσικού αερίου μεταξύ τους, ενώ από πολλούς προτείνεται οι δύο χώρες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο μηδενικών τελών διέλευσης μεταξύ τους.

Από πλευράς Ουγγαρίας, ο GYORGY HARMATI, CEO της κρατικής εταιρείας ηλεκτρισμού MVM επεσήμανε ότι η MVM εξετάζει και άλλες πηγές προμήθειας φυσικού αερίου ή LNG από τα υποθαλάσσια κοιτάσματα της Μαύρης Θάλασσας, το Νότιο Διάδρομο ή την Ανατολική Μεσόγειο, εκφράζοντας έτσι μία έμμεση διστακτικότητα ως προς το σχέδιο του KRΚ.
Στην ίδια εκδήλωση στις Βρυξέλλες, ένας αξιωματούχος της Ε.Ε. από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι επενδύοντας σε 8 έργα υποδομών LNG στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου και του KRK, μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση έως και 1 δισ. ΕΥΡΩ/ έτος, σε συνδυασμό με το αντίστοιχο σχέδιο υπενοικίασης πλωτού τερματικού LNG από τη Λιθουανία για την έναρξη εισαγωγών, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, επιχείρημα το οποίο έχει διατυπώσει και ο υπουργός ενέργειας της Λιθουανίας ROKAS MASIULIS στις 2 Ιουνίου.

 Από όλα αυτά τα σχέδια πάντως, το γεγονός είναι ότι πραγματικότητα έχει γίνει μόνο ο τερματικός σταθμός LNG της Πολωνίας στη Βαλτική, στο λιμάνι SWINOUJSCIE, η λειτουργία του οποίου ξεκίνησε φέτος, με κόστος κατασκευής 642 εκατ. $ και εκτιμώμενη δυναμικότητα σε πλήρη λειτουργία 5 δις κ.μ./ έτος μέχρι το 2018. Η λειτουργία του ωστόσο  δεν έχει επηρεάσει, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου της Πολωνίας, της οποίας η εξάρτηση από τη Ρωσία αγγίζει το 100%. 

* Μαρίκα Καραγιάννη,
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης