Ανήσυχος στην Άγκυρα...

Η πρόσφατη φήμη του ρωσικού καθεστώτος, το καθιστά πρόθυμο να αναζητήσει και να αγαπήσει κάθε ευκαιρία για επίδειξη στη διεθνή αρένα. Ο Ρώσος πρόεδρος δεν μπορούσε παρά να νιώθει ταπεινωμένος από την υποτιμητική στάση των άλλων ηγετών της G20 και οποιαδήποτε επίδειξη επιτυχημένης επαφής με έναν ξένο ηγέτη, τον βοηθά να ανακάμψει από την ψυχρολουσία της Βρισβάνης.

Το ταξίδι στην Τουρκία εξυπηρετεί αυτόν τον σκοπό και το status αυτής της χώρας ως μέλος του ΝΑΤΟ και υποψήφια για την προεδρία της G20, ενισχύουν το αποτέλεσμα. Η Τουρκία δεν είναι Σερβία, η οποία διασκέδασε τον Ρώσο καλεσμένο με μια άνευ προηγουμένου στρατιωτική παρέλαση που λειτούργησε ως μια κακώς συγκεκαλυμμένη προσπάθεια του Βελιγραδίου να πιέσει τις Βρυξέλλες (κοίτα, έχουμε έναν εναλλακτικό σύμμαχο εάν δεν μας αποδεχθείτε στην ΕΕ με τους όρους μας). Και δεν είναι η Κίνα, την οποία οι Ρώσοι διαπραγματευτές συνεχίζουν να παρακαλούν για μετρητά για να χρηματοδοτήσουν τα υπέρ-κοστοβόρα project μεταφοράς αερίου, και συναντούν ευγενική άρνηση.

Η Τουρκία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ρωσίας μετά τη Γερμανία και έχει κάποια προσοδοφόρα deals. Για παράδειγμα, ο Putin μπορεί να προσπαθήσει να διαπραγματευτεί το «επενδυτικό» status για το μονοπώλιο της Rosatom, η οποία κατασκευάζει τον πρώτο σταθμό πυρηνικής ενέργειας στην Τουρκία. ΤΟ status θα επιτρέψει στον ανάδοχο να απολαύσει ένα ήπιο φορολογικό καθεστώς. Ως αντάλλαγμα, οι Τούρκοι φέρεται να ετοιμάζονται να ζητήσουν μια μεγάλη έκπτωση στην τιμή του φυσικού αερίου που αγοράζουν από την Gazprom.

Εάν δεν δοθεί κάποια έκπτωση ωστόσο, αυτό θα κάνει την Άγκυρα να εγκαταλείψει τον μεγάλο στρατηγικό στόχο να γίνει ένας απαραίτητος προμηθευτής φυσικού αερίου στην Ευρώπη και ένας μεγάλος ανταγωνιστής της Gazprom.

Η Τουρκία φιλοξενεί ένα project που ονομάζεται ΤΑΝΑΡ, ο Trans-Anatolian Αγωγός, ο οποίος πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία το 2018. Η αρχική του χωρητικότητα θα είναι 16 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως: έξι δισ. για τους Τούρκους καταναλωτές και άλλα 10 δισ. για την Ευρώπη. Σε ένα επόμενο στάδιο, η ετήσια αποδοτικότητα θα αυξηθεί στα 31 δισ. κυβικά μέτρα. Σε ό,τι αφορά την προμήθεια, ο αγωγός θα λαμβάνει φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν και στα ελληνικά σύνορα θα συνδέεται με τον ΤΑΡ και θα φθάνει την Αλβανία και την Ιταλία.

Αν και η ικανότητα της νέας γραμμής δεν είναι αρκετή για να αντικαταστήσει πλήρως τη ροή αερίου από τη Ρωσία στη Νότια Ευρώπη, θα είναι η ραχοκοκαλιά για ένα μεγαλύτερο έργο υποδομών στο μέλλον, που ονομάστηκε “Ο Νότιος διάδρομος αερίου” από την ΕΕ. Στην πραγματικότητα, είναι μια αντικατάσταση του project για τον αγωγό Nabucco.

Σε μια βολική τοποθεσία στο σταυροδρόμι αυτών των πιθανών γραμμών τροφοδοσίας του Διαδρόμου, η Τουρκία φιλοδοξεί να αυξήσει τη σημασία της στην ΕΕ, συγκεντρώνοντας αέριο από διάφορες πηγές και παραδίδοντάς το στους Ευρωπαίους. Στις αρχές Νοεμβρίου, ο Τούρκος πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan διαβεβαίωσε τον Τουρκμένο ομόλογό του, Gurbanguly Berdimuhamedov ότι η χώρα του θα κάνει ό,τι μπορεί για να μεταφέρει αέριο από το Τουρκμενιστάν μέσω του ΤΑΝΑΡ. Στο τέλος αυτών των συνομιλιών, η Turkmengaz και η τουρκική Ayagaz υπέγραψαν ένα πλαίσιο-συμφωνία για τη συνεργασία στην αγορά και πώληση φυσικού αερίου.

Αυτό είναι ακριβώς που προσπαθεί να αποτρέψει η Μόσχα για χρόνια. Η Ρωσία φοβόταν αυτού του είδους τη συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών της Καασπίας και την πρόθεσή τους να χτίσουν έναν αγωγό κατά μήκος της θάλασσα, και κάποιες φορές, απειλούσε το Τουρκμενιστάν με στρατιωτική επίθεση εάν δεν εγκαταλείψει τα σχέδια. (η απειλή εκφράστηκε από πολιτικό αναλυτή που συνδέεται με την ιδεολογική έδρα του Κρεμλίνου).

Επιπλέον, η Τουρκία θέλει να αυξήσει την προμήθεια αερίου στην Ευρώπη, αγοράζοντας ιρανικό αέριο μέσω ενός υφιστάμενου διασυνοριακού  δεσμού τον οποίο διευρύνουν οι Ιρανοί και αποδέχονται τη ροή αερίου από το Ιρακινό Κουρδιστάν.  Οι Κούρδοι εκτιμούν -και η κυβέρνηση στη Βαγδάτη πιστεύει ότι η εκτίμηση είναι σωστή- ότι μπορούν να εξάγουν ετησίως μέχρι και 30 δισ. κυβικά μέτρα.

Όλες αυτές οι εισροές συνδυασμένες, συνιστούν μια πραγματική απειλή στο project του South Stream της Gazprom, το οποίο στοχεύει στις ίδιες αγορές στην Ευρώπη και έχει ήδη απορροφήσει δισ. δολαρίων από τον προϋπολογισμό του ρωσικού μονοπωλίου στο αέριο (η κατασκευή του αγωγού εντός της Ρωσίας, ξεκίνησε πολύ πριν η ΕΕ χορηγήσει άδεια για την επέκτασή του στη Βουλγαρία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες). “Φιλικοί εργολάβοι της Gazprom αποκομίζουν κέρδη από τον South Stream, αλλά όλο το project δεν έχει νόημα εάν στην τελική ευθεία δεν μπορεί να μεταφέρει αέριο στην Ευρώπη διαμέσου της Μαύρης Θάλασσας.

Είναι ασφαλές να περιμένουμε ότι το τουρκικό ταξίδι του Vladimir Putin δεν θα έχει καμία επίδραση σε αυτές τις στρατηγικές προθέσεις της Άγκυρας σε σχέση με τις δραστηριότητες μεταφοράς αερίου. Εάν ο Alexey Miller είπε στον πρόεδρο κάτι διαφορετικό, ο Putin θα βρεθεί μπροστά σε μια δυσάρεστη έκπληξη.

(Carnegie, capital.gr, 3/12/2014)