Κοσμάς Ζακυνθινός: Θα πνιγεί η Αθήνα στα σκουπίδια

Χιλιάδες τόνοι απορριμμάτων αναμένεται να πλημμυρίσουν το λεκανοπέδιο στους επόμενους μήνες, καθώς στις ήδη σοβαρές καθυστερήσεις υλοποίησης του περιφερειακού σχεδιασμού Αττικής, έρχονται να προστεθούν νέες αναβολές λόγω των αυτοδιοικητικών εκλογών.

Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε πρόσφατα ο Περιφερειάρχης Αττικής, Γιάννης Σγουρός, προειδοποιώντας πως ο ΧΥΤΑ της Φυλής, στον οποίο καταλήγει η μεγαλύτερη μερίδα των αστικών αποβλήτων πρόκειται να κορεσθεί μέχρι τα μέσα του 2015, χωρίς να έχουν κατασκευαστεί τα τέσσερα εργοστάσια απορριμμάτων σε Φυλή, Άνω Λιόσια, Κερατέα και Γραμματικό.

Μέχρι στιγμής, υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις στις απαλλοτριώσεις για να γίνουν οι νέες μονάδες σε Φυλή και Άνω Λιόσια, καθώς εκκρεμούν αγωγές ιδιωτών άνω των 210 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, όπως προειδοποιούν τα στελέχη των υποψήφιων αναδόχων, με τους ρυθμούς που προχωρούν τα έργα, απαιτείται τουλάχιστον μία πενταετία για να λειτουργήσουν, ενώ για να ξεκαθαρίσει το χρηματοδοτικό σκέλος αυτών των συμβάσεων μπορεί να πάρει ένα με δύο χρόνια.

Οταν δημοπρατηθούν 

Βασικός αποδέκτης των αστικών απορριμμάτων της Αττικής είναι ο ΧΥΤΑ της Φυλής ο οποίος, σύμφωνα με την Περιφέρεια Αττικής, θα ξεπεράσει τα επίπεδα υπερκορεσμού την άνοιξη του 2015 και θα πρέπει να σταματήσει να δέχεται σκουπίδια. Ενώ, στο πρόβλημα έρχεται να προστεθεί και το μεγάλο μέρος των απορριμμάτων που καταλήγει στον ΧΥΤΑ από την Πελοπόννησο.

Η λύση θα δινόταν εάν ήταν έτοιμα έως τότε τα νέα εργοστάσια επεξεργασίας απορριμμάτων που βρίσκονται σε διαδικασία δημοπράτησης εδώ και ένα χρόνο μέσω ΣΔΙΤ. Ωστόσο, οι καθυστερήσεις στους διαγωνισμούς οι οποίοι «πάγωσαν» κι ενόψει των εκλογών άλλα και η αβεβαιότητα σχετικά με την χρηματοδότησή τους, αφού πλέον μεταφέρονται στο νέο ΕΣΠΑ, δημιουργεί μείζον πρόβλημα για την διαχείριση των απορριμμάτων στην Αττική, στο οποίο αναζητείται λύση, προκειμένου να αντιμετωπιστεί.

Επιπλέον, ο διαγωνισμός του Γραμματικού που βρίσκεται σε εξέλιξη αντιμετωπίζει και την απειλή να τιναχτεί ολοκληρωτικά στον αέρα εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάνει δεκτή την εισήγηση της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που επιθεώρησαν τα έργα διαχείρισης απορριμμάτων στην Αττική, διαπιστώνοντας σωρεία παραβιάσεων της νομοθεσίας (φυσικά το κείμενο της επιτροπής μπορεί να δεχθεί ενστάσεις από ελληνικής πλευράς). Τα νέα έργα, εάν δεν προκληθούν νέα προβλήματα, θα είναι έτοιμα το 2017-2018. Πράγμα που σημαίνει ότι για τουλάχιστον τρία χρόνια θα πρέπει να βρεθεί άμεσα χώρος και τρόπος προκειμένου να διαχειρισθούν περισσότερα από 1,8 εκατ. τόνους σκουπιδιών τον χρόνο που απειλούν να πνίξουν την Αθήνα.

Επιβολή προστίμων

Με τους διαγωνισμούς αποκατάστασης 11 ΧΑΔΑ στην Αττική και στα νησιά που υλοποιεί ο ΕΔΣΝΑ αποφεύχθηκε ο κίνδυνος επιβολής προστίμων από την Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την εκ νέου παραπομπή της χώρας στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια. Μάλιστα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε το προσωρινό πόρισμα του της Επιτροπής αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Φυλή αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα προτείνοντας έτσι την πραγματοποίηση Τοξικολογικής, Επιδημιολογικής μελέτης, από ανεξάρτητους διεθνείς φορείς στον πληθυσμό του δήμου. Ωστόσο, ο προβληματισμός δεν αφορά μόνο τον μεγάλο ΧΥΤΑ της Αττικής.

Στο πλαίσιο αυτό, ο περιφερειάρχης Αττικής τονίζει πως «ό,τι δεν έγινε 25 χρόνια με ευθύνη του κεντρικού κράτους η Περιφέρεια το προχώρησε άμεσα και αποτελεσματικά μέσα σε λίγους μήνες από τότε που μας δόθηκε η αρμοδιότητα. Δίνουμε επιτέλους τέλος στο φαύλο καθεστώς που υποβάθμιζε το περιβάλλον, με λύσεις ρεαλιστικές, εφαρμόσιμες και χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση των πολιτών. Η Αττική δεν αντέχει άλλες ολιγωρίες ούτε πειραματισμούς».

Μάλιστα, ο Γ. Σγουρός κάνει λόγο για αλλαγή σελίδας στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων στην Αττική προκειμένου να αποκατασταθεί η περιβαλλοντική ισορροπία στη Δυτική Αττική, επισημαίνοντας πως στους διαγωνισμούς αποκατάστασης 11 ΧΑΔΑ, με τη χρηματοδότηση από κοινοτικά κονδύλια -προϋπολογισμού 21,8 εκατ. ευρώ- κλείνει μια ανοικτή πληγή για το περιβάλλον της Αττικής.

Χρηματοδότηση

Με εξαίρεση τη μονάδα της Κοζάνης που υπάρχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, τα υπόλοιπα έργα συναντούν μεγάλες δυσκολίες στην εξασφάλιση των απαιτούμενων κεφαλαίων από τις τράπεζες.

Στο υπουργείο Ανάπτυξης θεωρούν ότι η λύση στις Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) των σκουπιδιών μπορεί να δοθεί μέσω του ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού εργαλείο Jessica για το οποίο υπάρχουν εξασφαλισμένοι πόροι ύψους 258 εκατ. ευρώ. Ωστόσο οι εταιρείες που συμμετέχουν στους διαγωνισμούς υποστηρίζουν ότι η χρηματοδότηση αυτή έχει πλαφόν, καθώς με βάση τους κοινοτικούς κανονισμούς οι πόροι του ΕΣΠΑ και το Jessica δεν μπορούν να ξεπερνούν το 70% του κατασκευαστικού κόστους ενός έργου.

Τι άλλαξε στον ΧΥΤΑ Φυλής

Ο ΧΥΤΑ Φυλής δέχεται ετησίως 2.000.000 τόνους απορριμμάτων. Η Οργανωμένη Εγκατάσταση Διαχείρισης Απορριμμάτων Δυτικής Αττικής (ΟΕΔΑ) αναπτύσσεται σε έκταση 3.000 στρεμμάτων. Ο παλαιός Χώρος Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) ΧΥΤΑ Ι και ΧΥΤΑ ΙΙ έχουν αποκατασταθεί και δενδροφυτευτεί και το σημαντικότερο είναι ότι έχουν αντιμετωπιστεί οι πλευροδιαρροές των στραγγισμάτων στα πρανή και οι διαβρώσεις με έργα αντιπλημμυρικής προστασίας. Ωστόσο, το πιο σπουδαίο είναι η βελτίωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε σχέση με το παρελθόν. Πλέον, η κάλυψη των απορριμμάτων είναι πλήρης και οι οσμές του παρελθόντος που ήταν έντονες, σήμερα έχουν υποχωρήσει. Παλαιότερα η δυσοσμία από το βιοαέριο που αναδυόταν από τα ακάλυπτα βουνά των σκουπιδιών έφτανε μέχρι τον οικισμούς των Άνω Λιοσίων και της Πετρούπολης.

Όπως εξηγεί ο Χάρης Σοφιανός, διευθυντής της εταιρείας «ΗΛΕΚΤΩΡ Α.Ε.», η οποία εκτελεί τα νέα έργα και διαχειρίζεται λειτουργίες εντός της ΟΕΔΑ Φυλής-Λιοσίων «η σημερινή πολύ καλή εικόνα της ΟΕΔΑ Φυλής-Λιοσίων που δεν έχει καμία σχέση με το παρελθόν είναι το αποτέλεσμα κοπιώδους εργασίας και συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα τα τελευταία χρόνια και ιδιαίτερα επί της θητείας του κ. Γ. Σγουρού.

Σήμερα τα μεγάλα έργα υποδομής στο ΧΥΤΑ Φυλής έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί και περιλαμβάνουν την πύλη εισόδου, ζυγιστήρια, εγκαταστάσεις έκπλυσης τροχών οχημάτων, κτίριο διοίκησης, Μονάδα Επεξεργασίας Στραγγισμάτων, κτίριο λειοτεμαχιστή, εξωτερική και εσωτερική οδοποιία, αντιπυρική ζώνη, σύστημα ύδρευσης και πυρόσβεσης, περίφραξη, αντικεραυνική προστασία, περιμετρική δενδροφύτευση, τα εργα περιβαλλοντικής παρακολούθησης, καθώς και σύγχρονα κύτταρα διάθεσης των απορριμμάτων με πλήρεις στεγανοποιήσεις και ό,τι άλλο επιβάλλουν οι ελληνικοί και ευρωπαϊκοί κανονισμοί. Επιπροσθέτως έχει ολοκληρωθεί το σύστημα τηλεελέγχου αυτοματισμού των εγκαταστάσεων, καθώς και πολύ σημαντικά έργα για τη διαχείριση ομβρίων.

Τώρα βρισκόμαστε στη φάση εκτέλεσης των τελευταίων πρόσθετων εργασιών για την επαύξηση της χωρητικότητας του ΧΥΤΑ σε έκταση περίπου 18 στρεμμάτων. Το έργο αυτό της επαύξησης της χωρητικότητας από 9.000.000 μ3 σε 17.000.000 μ3 έδωσε παράταση του χρόνου ζωής του ΧΥΤΑ Φυλής και ανάσα για τους κατοίκους της Αττικής στη διαχείριση των απορριμμάτων που παράγουν, που όμως λήγει στις αρχές του 2015».

(Ημερησία, 03-04/05/2014)