Μανιάτης: Ενεργειακή δημοκρατία με αξιοποίηση των ΑΠΕ

Στο μοντέλο της «ενεργειακής δημοκρατίας» το οποίο η Ελλάδα επιδιώκει να εφαρμόσει, θέτοντας στο επίκεντρο τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, ο υπουργός ΠΕΚΑ, Γιάννης Μανιάτης, στην ομιλία του στην Ολομέλεια της Βουλής κατά την ψήφιση του Νομοσχεδίου για τις ΑΠΕ.

«Εξορθολογίζουμε το ενεργειακό μείγμα, θέτοντας τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στο επίκεντρο της πολιτικής μας», σημείωσε ο υπουργός ΠΕΚΑ, επισημαίνοντας ότι «η  ενεργειακή δημοκρατία που σχεδιάζει και υλοποιεί το ΥΠΕΚΑ δεν αποτελεί μια παλαιού κρατικομονοπωλιακού τύπου προσέγγιση των ΑΠΕ, η οποία να αφορά μόνο το δημόσιο και το κράτος».

Αντίθετα, όπως επεσήμανε ο κ. Μανιάτης, «σχετίζεται με μια σύγχρονη προοδευτική προσέγγιση που αφορά το σύνολο της κοινωνίας και των δομών της και επιτρέπει σε κάθε πολίτη να μπορεί να επενδύει και να έχει πρόσβαση σε φθηνή παραγωγή από ΑΠΕ».

Ο υπουργός τόνισε παράλληλα την ανάγκη η ανάπτυξη των ΑΠΕ να είναι στοχευμένη.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον ίδιο, η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα πρέπει «να παρακολουθείται στενά, προκειμένου να έχει συμμάχους το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, καθώς αυτό που κυρίως, τελικά, ενδιαφέρει είναι το συνολικό ενεργειακό κόστος».

Ο κ. Μανιάτης τόνισε εξάλλου:

«Η αξιοποίηση των ΑΠΕ δε γίνεται μόνο για ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας, αλλά και με όρους οικονομικότητας των επενδύσεων. Η ταχύτατη μείωση του κόστους εγκατάστασής τους τις καθιστά ευθέως ανταγωνιστικές με τις συμβατικές μορφές ηλεκτροπαραγωγής, πολύ δε περισσότερο με τις πετρελαϊκές μονάδες που χρησιμοποιούνται στα νησιά για ηλεκτροπαραγωγή, όπου η κατανάλωση καυσίμου στις μονάδες αυτές ξεπερνά κάθε χρόνο σε κόστος τα 600 εκατομμύρια ευρώ.

Το νομοσχέδιο που συζητούμε, δίδει τη δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταικών σταθμών και σταθμών μικρών ανεμογεννητριών από αυτοπαραγωγούς, εισάγοντας την έννοια του ενεργειακού συμψηφισμού.

Ταυτόχρονα, το νομοσχέδιο προβλέπει την κατάρτιση Ειδικού Προγράμματος Ανάπτυξης μικρών Ανεμογεννητριών, προκειμένου να επιτευχθεί η ορθολογική ανάπτυξη τους.  Μεριμνούμε για τον επιμερισμό του ειδικού τέλους 1% από πώληση ενέργειας ΑΠΕ, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα πιο ευέλικτο, απλοποιημένο, αποτελεσματικό και δίκαιο σύστημα πληρωμής των σχετικών ποσών στους δικαιούχους - οικιακούς καταναλωτές.

Γι’ αυτό και στο νομοσχέδιο που συζητάμε, καθίσταται σαφής, ως εθνική προτεραιότητα, η επιλογή μας για περαιτέρω, στοχευμένη και ποσοτικοποιημένη διείσδυση των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα. Η διείσδυση αυτή θα επιταχυνθεί και από τη δρομολογημένη ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική Ελλάδα».

Όσον αφορά τα υπόλοιπα ζητήματα του νομοσχεδίου, ο κ. Μανιάτης ανέφερε αναλυτικότερα:

«Με τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου εισάγουμε στην ελληνική νομοθεσία και μια σημαντική καινοτομία, τη διακοψιμότητα.

Για πρώτη φορά, θεσπίζουμε τη δυνατότητα σύναψης συμβάσεων διακοπτόμενου φορτίου μεταξύ του Διαχειριστή του Συστήματος, ΑΔΜΗΕ Α.Ε. και των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο τη διασφάλιση της ασφάλειας και της ευστάθειας του ηλεκτρικού συστήματος. Η χρήση της Υπηρεσίας Διακοπτόμενου Φορτίου είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται από πολλούς Ευρωπαίους Διαχειριστές, για την αντιμετώπιση κρίσεων στη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ενέργειας.

Η συμμετοχή των καταναλωτών αναμένεται να είναι σε εθελοντική βάση, έναντι οικονομικού αντισταθμίσματος που θα κυμαίνεται ανάλογα με την προσφερόμενη προς διακοπή ισχύ, το χρόνο προειδοποίησης και τη διάρκεια της διακοπής. Οι πόροι για το οικονομικό αντιστάθμισμα θα προέρχονται από το Μεταβατικό Τέλος Ασφάλειας Εφοδιασμού, το οποίο θα επιβαρύνει όλη την παραγωγή ενέργειας στο Διασυνδεδεμένο Σύστημα και το Δίκτυο. Αυτό αποτελεί μια σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με τον αντίστοιχο τρόπο εφαρμογής του στην Ευρώπη, όπου το Τέλος αυτό επιβαρύνει τους καταναλωτές.

Το ΥΠΕΚΑ, λαμβάνοντας υπόψη τη δυσχερή οικονομική κατάσταση και την εμφάνιση φαινομένων ενεργειακής φτώχειας, με το προτεινόμενο σχέδιο νόμου αποφασίζει τη μη περαιτέρω επιβάρυνση των καταναλωτών.

Ενσωματώνουμε, επίσης, την έννοια των Προστατευόμενων Πελατών Φυσικού Αερίου, στους οποίους ο ΔΕΣΦΑ υποχρεούται να προβεί σε αναγκαστική αεριοποίηση των απαιτούμενων ποσοτήτων φυσικού αερίου, προκειμένου να εξασφαλιστεί η αδιάλειπτη τροφοδοσία τους.

Είναι σαφές, ότι η ασφάλεια εφοδιασμού και τροφοδοσίας της χώρας αποτελεί σημαντική συνιστώσα της πολιτικής του Υπουργείου, προκειμένου να αποτρέψει ενδεχόμενα ενεργειακών κρίσεων. Η αδιάλειπτη τροφοδοσία της χώρας με ηλεκτρισμό και φυσικό αέριο, η ενεργειακή ασφάλεια και η ευστάθεια των συστημάτων ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, αποτελεί άμεση προτεραιότητά μας, η οποία δρομολογείται με το παρόν σχέδιο νόμου.

Κυρίες και κύριοι,

Ο σχεδιασμός πολιτικών του Υπουργείου Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, εντάσσεται σε ένα πλαίσιο ολιστικής αντιμετώπισης των αλληλεπιδράσεων μεταξύ οικονομίας, περιβάλλοντος και κοινωνίας.

Η εξοικονόμηση ενέργειας αποτελεί το μεγαλύτερο, ανεκμετάλλευτο ενεργειακό κοίτασμα της χώρας. Μιας χώρας που είναι η πιο σπάταλη ενεργειακά χώρα της Ευρώπης. Με σκοπό τη μεγαλύτερη δυνατή διείσδυση μέτρων ενεργειακής απόδοσης, υλοποιούμε σειρά έργων με διαφορετικούς δικαιούχους και φορείς υλοποίησης, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 2 δις ευρώ.

Στέκομαι στο Πρόγραμμα Εξοικονόμηση Κατ’ Οίκον, προκειμένου να αποτυπωθεί η προσπάθειά μας των τελευταίων 2,5 ετών για στήριξη της πραγματικής οικονομίας, δημιουργία θέσεων εργασίας και εξοικονόμηση ενέργειας. Το Πρόγραμμα «Εξοικονόμηση Κατ΄ Οίκον» είναι σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, το σημαντικότερο εργαλείο ενεργειακής αναβάθμισης των υφιστάμενων κατοικιών, με άμεσο όφελος στους πολίτες, αλλά και την απασχόληση.

Δίνει πνοή στην οικοδομή, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και παρέχει σημαντική ένεση ρευστότητας στην πραγματική οικονομία.

Ο συνολικός αριθμός των ωφελούμενων ανέρχεται πλέον σε 40.000 νοικοκυριά, συνολικού επιλέξιμου προϋπολογισμού 410.000.000€, ενώ δημιουργούνται περισσότερες από 3.000 νέες θέσεις εργασίας ετησίως και αθροιστικά τουλάχιστον 12.000 μέχρι την ολοκλήρωσή του.

Για τους ωφελούμενους προκύπτει ότι πέτυχαν μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κατά μέσο όρο 40%.

Πρόσφατα οι πόροι του Προγράμματος» αυξήθηκαν κατά 155 εκατ. ευρώ, ώστε να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση (περίπου 1.000 αιτήσεις το μήνα). 

Επιδιώκουμε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η λειτουργία το προγράμματος σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας και ιδιαίτερα στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, Δυτ. Μακεδονίας και Ανατολ. Μακεδονίας και Θράκης, όπου είχαν εξαντληθεί οι σχετικοί προϋπολογισμοί.

Το συνολικό κεφάλαιο μόχλευσης αναμένεται να ξεπεράσει τα 800 εκατ. Ευρώ, για την ικανοποίηση περίπου 65.000 έργων.

Η διαδικασία έρευνας και αξιοποίησης υδρογονανθράκων προχωράει σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα στην Ελλάδα.

Προχωρούμε σταθερά στην υλοποίηση όλων των στόχων της εθνικής ενεργειακής πολιτικής που έχουμε χαράξει. Σε συνθήκες αβεβαιότητας για την ευρύτερη περιοχή μας, καθιστούμε την Ελλάδα προπύργιο ενεργειακής ασφάλειας για ολόκληρη την Ευρώπη.

Την προηγούμενη εβδομάδα υπογράψαμε Κοινή διακήρυξη για συνεργασία στον τομέα της Ενέργειας μεταξύ των Υπουργών Ενέργειας του Ισραήλ και της Ελλάδας, στο οποίο γίνεται ρητή αναφορά στις οδούς μεταφοράς των κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου. Η διακήρυξη διευρύνει την συνεργασία σε θέματα ερευνών για ορυκτό πλούτο και υδρογονάνθρακες, ιδιαίτερα φυσικού αερίου, με έμφαση στις εναλλακτικές οδούς μεταφοράς του, και αποτελεί προέκταση του πρόσφατου τριμερούς μνημονίου Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου. Στα πλαίσια αυτά, πέραν της ηλεκτρικής διασύνδεσης που έχει ήδη δρομολογηθεί, έχει επίσης ενταχθεί στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα Ενέργειας Κοινού Ενδιαφέροντος, ο υποθαλάσσιος αγωγός φυσικού αερίου Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας, προϋπολογισμού 4,7 δις €. Ένας αγωγός δυναμικότητας 8 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, που κάνει το σχέδιο οικονομικά βιώσιμο.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τοποθετεί την Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη των Ενεργειακών Επενδύσεων, συμβάλλοντας στο όραμα για Ανάπτυξη και Ενεργειακή Δημοκρατία.

Πρόκειται για μία συμφωνία που κινεί γρανάζια προόδου, κοινωνικής ειρήνης και συνοχής – όπως το νομοσχέδιο που σας καλώ να ψηφίσετε σήμερα. 

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Στο Κεφάλαιο Β του νομοσχεδίου ρυθμίζονται, μεταξύ άλλων, μεταλλευτικά και λατομικά θέματα.

Έχω επανειλημμένα εκφράσει την εκτίμησή μου ότι η χώρα μας είναι από τις πλουσιότερες κοιτασματολογικές περιφέρειες της Ευρώπης, με συνολικά αποθέματα ορυκτού πλούτου αξίας δεκάδων δις ευρώ. Ενδεικτικό του υψηλού επιπέδου που έχει φτάσει η χώρα είναι οι 600 περίπου επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον κλάδο, οι περίπου 20.000 άμεσα εργαζόμενοι και οι περίπου 80.000 έμμεσα εργαζόμενοι.

Το 2011 δημοσιεύσαμε το νέο Κανονισμό Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών (ΚΜΛΕ), που αποτελεί ένα από τα πιο σύγχρονα εργαλεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για την ασφαλή και ορθολογική διενέργεια των σχετικών εργασιών.

Είμαστε μια από τις πέντε (5) πρώτες ευρωπαϊκές χώρες που από το 2012 διατυπώσαμε τους βασικούς άξονες της Εθνικής Μεταλλευτικής Πολιτικής. Καταγράφουμε και αξιολογούμε πάνω από 120 δημόσιους Μεταλλευτικούς Χώρους, με σκοπό την πλήρη αξιοποίησή τους.

Δρομολογούμε το Μεταλλευτικό Κτηματολόγιο. Μέχρι το τέλος τους έτους αναμένεται η δημοσιοποίηση του νέου Λατομικού Νομοσχεδίου.

Δημιουργούμε τις συνθήκες ενδυνάμωσης του κλάδου, αλλά και τις προϋποθέσεις μιας κοινωνικά δίκαιης κατανομής των αυξημένων εθνικών εσόδων, από τα μισθώματα μεταλλείων. Θεσπίζουμε σοβαρά αντισταθμιστικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.

Με την καθιέρωση τελών από ιδιωτικά μεταλλεία, συνδέεται άμεσα η επιτυχής εξόρυξη μεταλλευμάτων με την είσπραξη προκαθορισμένων και συγκεκριμένων ποσών υπέρ του Δημοσίου, επιπλέον των φορολογικών, ασφαλιστικών  και λοιπών εσόδων. Τόσο η απόδοση ποσοστού στους αντίστοιχους Δήμους από τα εισπραττόμενα μισθώματα δημόσιων μεταλλείων, όσο και τα τέλη υπέρ του Δημοσίου από τα ιδιωτικά μεταλλεία, ισχύουν από 1/1/2013 και η είσπραξή τους θα γίνει αναδρομικά.

Εισάγουμε ρυθμίσεις οι οποίες επιταχύνουν τον καθορισμό λατομικών περιοχών, δράση ύψιστης σημασίας για την υλοποίηση της ανάγκης για ισόρροπη χωροταξική κατανομή των εξορυκτικών δραστηριοτήτων.

Κυρίες και κύριοι,

Η παγκόσμια οικονομική κρίση αμφισβήτησε τον κυρίαρχο νεοκλασικό τρόπο σκέψης.  Αμφισβήτησε την ικανότητα αυτορρύθμισης της αγοράς και τη δυσπιστία σε κάθε μορφή κρατικό παρεμβατισμό της σχολής του Milton Friedman. Αμφισβήτησε τα υποδείγματα γενικής ισορροπίας, αμφισβήτησε το δήθεν ορθολογικό μοντέλο περί κρίσεων και λήψης αποφάσεων, το οποίο μάλιστα στοιχειοθετήθηκε και επιστημονικά από πλήθος ρευμάτων οικονομικής σκέψης, μεταξύ άλλων και από τη συμπεριφορική οικονομική του Νομπελίστα Οικονομίας Daniel Kahneman.

Η οικονομική κρίση αμφισβήτησε στην πράξη τη δυνατότητα του παγκόσμιου καπιταλισμού να δημιουργεί επαρκείς θέσεις εργασίας και να δημιουργεί προϋποθέσεις κοινωνικής συνοχής. Η κοινωνία μας το βιώνει άλλωστε, όσο καμιά άλλη χώρα στον κόσμο αυτή τη στιγμή.

Η κρίση αποτελεί μια ευκαιρία για αυτοκριτική για το οικονομικό μοντέλο που ακολουθήσαμε, αλλά και για την ανάδειξη ενός νέου μοντέλου βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Ενός μοντέλου που ενσωματώνει όλες τις δημιουργικές δυνάμεις του τόπου, ενός μοντέλου που εκμεταλλεύεται τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του τόπου μας.

Η διέξοδος από την κρίση απαιτεί μια σύγχρονη προοδευτική προσέγγιση, χωρίς ταμπού και ιδεοληψίες, ικανή να αφουγκράζεται και να παρεμβαίνει στις σύγχρονες προκλήσεις.

Δεν μας εκφράζουν οι πολώσεις, ούτε οι πολιτικά στείρες αντιπαραθέσεις.

Η σύγχρονη Ελλάδα απαιτεί σύγχρονα μυαλά. Βρισκόμαστε σε μια εποχή εθνικής ανασυγκρότησης, όπου θα πρέπει να αποφασίσουμε τι ανάπτυξη θέλουμε, να αποκτήσουμε μια νέα εθνική αυτογνωσία και μια νέα πατριωτική περηφάνια.

Η κλιματική αλλαγή είναι μια μεγάλη σύγχρονη πρόκληση της ανθρωπότητας.  Ανέδειξε την αναγκαιότητα για έγκαιρη δράση προκειμένου να αποτραπούν σοβαρές επιπτώσεις στην ακεραιότητα των οικοσυστημάτων, τους υδατικούς πόρους, τη δημόσια υγεία, την προσφορά τροφής σε εκατομμύρια λοιμοκτονούντες συνανθρώπους μας στον τρίτο και τέταρτο κόσμο, τη βιομηχανία, τις γεωργικές καλλιέργειες, τις μεταφορές και τις υποδομές.

Η κλιματική αλλαγή επανέφερε στο προσκήνιο το μεγάλο θέμα της αλληλεγγύης των γενεών, θέμα που έφερε σε δημόσια αντιπαράθεση σύγχρονους Οικονομολόγους όπως ο Nicholas Stern και ο William Nordhaus σε σχέση με το κοινωνικό προεξοφλητικό επιτόκιο, έναν συντελεστή που δείχνει το σχετικό βάρος που δίνει η κοινωνία στο μέλλον σε σχέση με το παρόν.

Η αξιοπρέπεια του πολίτη και η ανθρώπινη αλληλεγγύη πρέπει να επανέλθουν στο προσκήνιο και στη συνείδηση όλων μας.

Έχουμε λάβει σαφώς το μήνυμα της κρίσης.  Πρόσφατα με πρωτοβουλία μας ψηφίστηκε η ίδρυση Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενεών, που θα χρηματοδοτηθεί από τα έσοδα εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων και θα στηρίξει τις επόμενες δεκαετίες τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας.

Η έξοδος από την κρίση όμως δε εξαρτάται μόνο από τους δημοσιονομικούς αριθμούς, αλλά κυρίως από το ηθικό φορτίο που αναλαμβάνει να σηκώσει ο καθένας μας. Οι νόμοι πρέπει να αξιολογούνται και με αυτό το κριτήριο. 

Είχα την τιμή πριν 2,5 χρόνια να υπογράψω την Υπουργική Απόφαση για Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο στις χαμηλού εισοδήματος κοινωνικές ομάδες.  Ένα μέτρο, που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα για πρώτη φορά σε σχέση με ολόκληρη την Ευρώπη. Σήμερα,  πάνω από 430.000 φτωχά νοικοκυριά της χώρας έχουν έκπτωση έως και 40% στο ηλεκτρικό ρεύμα.

Είναι ξεκάθαρο για μας ότι, η κοινωνική συνοχή είναι απόλυτη προτεραιότητα προκειμένου να ορθοποδήσει ο τόπος.

Στο πλαίσιο αυτό, στο Άρθρο 17 του νομοσχεδίου, τροποποιούμε προηγούμενη ρύθμιση, προκειμένου «η Προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας με ειδικό τιμολόγιο σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με κοινωφελείς σκοπούς (προνοιακές υποδομές στήριξης ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων, κοινωνικά συσσίτια κλπ.), να αποτελεί υπηρεσία κοινής ωφέλειας με σκοπό την υποστήριξη των εν λόγω φορέων κοινωφελούς χαρακτήρα που στηρίζουν Ευάλωτους Πελάτες και ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες».

Με απλά λόγια θα δώσουμε έκπτωση έως και 70% στο τιμολόγιο ηλεκτρικού ρεύματος σε όλα τα Κοινωνικά, Δημοτικά και Εκκλησιαστικά Συσσίτια, σε όλα τα Δημοτικά και Κοινωνικά Παντοπωλεία και Φαρμακεία, σε όλες τις σύγχρονες κοινωνικές δομές ανθρώπινης αλληλεγγύης.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Σαφείς κατευθύνσεις του ΥΠΕΚΑ είναι η αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του τόπου μας, η αποκεντρωμένη και βιώσιμη ανάπτυξη, η επέκταση της ενεργειακής δημοκρατίας, η αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας».