Νέο κύμα ενεργειακών επενδύσεων για την Ελλάδα φέρνει το "Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο" που διαδέχεται το Ταμείο Ανάκαμψης – Προκρίνονται δράσεις για «affordability» και «flexibility»

Στο επερχόμενο «Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο» της ΕΕ που θα καλύπτει την περίοδο 2028-2034 μετατοπίζεται το «κέντρο βάρους» για νέα δάνεια και χρηματοδοτήσεις ενεργειακών επενδύσεων μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Ο προϋπολογισμός του «Mutiannual Financial Framework (MMF) εκτιμάται κοντά στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ με το μερίδιο της Ελλάδας να προβλέπεται να φτάσει τα 49,5 δις ευρώ με βάση τις μέχρι τώρα συζητήσεις και διεργασίες που βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.

Η «λογική» της Κομισιόν, όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση του θέματος, εστιάζει στην ενοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων ώστε να διαμορφωθεί μια ισχυρή «δύναμη πυρός» που με την σειρά της θα αξιοποιηθεί στην κατεύθυνση που εν πολλοίς αποτύπωσε με την πρόσφατη ομιλία της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Στρασβούργο για την Κατάσταση της Ένωσης το 2026, ξεχωρίζοντας, μεταξύ άλλων, την ανάγκη επιτάχυνσης του εξηλεκτρισμού ως «απάντηση» στο υψηλό κόστος που προκύπτει από τις εισαγωγές των ορυκτών καυσίμων.

Αδιαμφισβήτητα, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, η ενέργεια θα βρεθεί στο επίκεντρο του νέου σχεδιασμού σε συνέχεια και των τελευταίων γεωπολιτικών εξελίξεων με ζητούμενο ωστόσο να αποτελεί η ισορροπία προς τις άλλες δαπάνες με τις χώρες του Βορρά γενικώς να προκρίνουν προσώρας τον περιορισμό του συνολικού budget, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στο κομμάτι της ενέργειας.

Σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία, τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν τα εθνικά τους σχέδια «National and Regional Partnerships plans» (NRPPs), πράγμα που αναμένεται να γίνει μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2027. Τα σχέδια θα συνταχθούν κατά αναλογία με το εθνικό σχέδιο του Ταμείου Ανάκαμψης, περιλαμβάνοντας δηλαδή τόσο επενδύσεις όσο και μεταρρυθμίσεις.

Έμφαση στην ηλεκτροκίνηση

Σε γενικές γραμμές, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, οι προτεινόμενες δράσεις και μεταρρυθμίσεις των κρατών μελών συνιστάται να συμμορφώνονται με τις τελευταίες συστάσεις της Κομισιόν (Country Specific Recommendations), πράγμα που στην περίπτωση της Ελλάδας και για το κομμάτι της ενέργειας, δίνει έμφαση στην κινητικότητα, προτρέποντας σε ένα «αποφασιστικό βήμα» για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης καθώς και στους επιμέρους τομείς των απορριμμάτων και των υδάτων.

Προσιτότητα και ευελιξία

Με άλλα λόγια, η «επιλεξιμότητα» των ενεργειακών δράσεων, πέρα από τις επιμέρους ιδιαιτερότητες από χώρα σε χώρα,  θα κριθεί στο κατά πόσο υπηρετούν το «affordability» και το «flexibility».

Στην περίπτωση της Ελλάδας, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, η Κομισιόν μέτρησε θετικά την μείωση των ΥΚΩ που εξήγγειλε προ ημερών το ΥΠΕΝ στα πλαίσια του πακέτου μέτρων για την μείωση του ενεργειακού κόστους, θέτοντας ωστόσο την ανάγκη πρόσθετων ανάλογων δράσεων, λαμβάνοντας υπόψη το μεγάλο επενδυτικό σχέδιο διασυνδέσεων του ΑΔΜΗΕ με ορίζοντα το 2030 και το 2036.

Ως προς τον έτερο πυλώνα του «flexibility» η προσοχή εστιάζει στο roll-out των έξυπνων μετρητών και στις δυνατότητες που δύναται να ανοίξουν στα περιθώρια των καταναλωτών για ευελιξία. Σε γενικές γραμμές, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, η έμφαση αναμένεται να δοθεί σε δράσεις που πολλαπλασιάζουν το απτό αποτύπωμα και αποτέλεσμα των επενδύσεων της πράσινης μετάβασης στο τελικό καταναλωτή και πολύ περισσότερο στην ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους.

Μια 3^η παράμετρος αφορά στην σταδιακή μείωση του φυσικού αερίου με τα τεχνικά κλιμάκια της Κομισιόν, σε συνέχεια και των σχετικών συστάσεων, να φέρνουν στο προσκήνιο την σημασία των υπεράκτιων αιολικών και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν στην αλλαγή του ενεργειακού μίγματος της χώρας.

Ο απολογισμός για το ΤΑΑ

Σε κάθε περίπτωση, όπως σχολιάζουν οι ίδιες πηγές, η πρόθεση της Κομισιόν ως προς την σύσταση του νέου εθνικού σχεδίου στα πλαίσια του «Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου» της ΕΕ είναι να αποτελέσει συνέχεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, διατηρώντας τα «κεκτημένα» της ταχύτερης έγκρισης και υλοποίησης των επενδύσεων, της προώθησης σειράς μεταρρυθμίσεων και εν γένει μιας νέας προσέγγισης που έφερε στη «πρώτη γραμμή» ποιοτικούς στόχους έναντι απλώς ποσοτικών που πολλές φορές βρίσκονται σε αναντιστοιχία με τις πραγματικές ανάγκες.

Επί του πρακτέου, έως το τέλος Σεπτεμβρίου αναμένεται να υποβληθούν το 9^ο και τελικό αίτημα πληρωμής επιχορηγήσεων και το 8^ο και τελικό αίτημα πληρωμής δανείων στα πλαίσια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τα αιτήματα αυτά περιλαμβάνουν συνολικά 123 ορόσημα και στόχους που αντιστοιχούν σε πόρους ύψους 6,7 δις ευρώ. Εν συνεχεία, η αρμόδια επιτροπή της Κομισιόν θα εξετάσει το αίτημα εντός διμήνου για να προχωρήσει η έγκριση από το Συμβούλιο Υπουργών και τέλος η εκταμίευση όλων των πόρων μέχρι το τέλος του χρόνου.