Άρθρο Στ. Ψωμά: Η σκοτεινή πλευρά του αερίου

Διθυραμβικές συμφωνίες για το αμερικανικό LNG, εξορύξεις για αέριο στις ελληνικές θάλασσες, νέα FSRUs και σχέδια για νέους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο φυσικό αέριο. Βλέποντας όλα αυτά θα πίστευε κανείς ότι το αέριο είναι το μέλλον και η χώρα μας ελπίζει να αποκομίσει τα μέγιστα από τη χρήση και εκμετάλλευσή του. Μια στιγμή όμως. Ζούμε στο 2026, όχι στη δεκαετία του ’90. Και ζούμε σε μια περίοδο που ο πόλεμος στον Κόλπο και το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ μας υπενθύμισε με τον πιο επώδυνο τρόπο πόσο ριψοκίνδυνο είναι να εξαρτάσαι από το αέριο και πόσο ευμετάβλητες είναι οι τιμές της ενέργειας από μια τέτοιου είδους εξάρτηση.

Μόλις τέσσερα χρόνια πριν, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία μας έστελνε παρόμοιο μήνυμα. Ως αποτέλεσμα της κρίσης που προκάλεσε αυτή η εισβολή, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε την αποδέσμευση από το ρωσικό αέριο, ένα τομέα που η χώρα μας δεν επέδειξε και τη μέγιστη επιμέλεια. Στο θέμα της ενεργειακής ασφάλειας κάποιοι προτείνουν απλώς την αλλαγή προμηθευτή. Και υποκύπτοντας στο bulling του Τραμπ, η ΕΕ δεσμεύτηκε να αγοράσει αμερικανικό LNG που όλοι γνωρίζουν ότι δεν μπορεί να απορροφήσει η ευρωπαϊκή αγορά. Κάποιοι κλείνουν πονηρά το μάτι λέγοντας πως οι υποσχέσεις αυτές θα μείνουν στα χαρτιά και θα ακυρωθούν στην πράξη στη μετά Τραμπ εποχή.

Άλλοι πάλι ονειρεύονται την εξόρυξη αερίου στις θαλάσσιες περιοχές που περιβάλλουν τη χώρα μας, αποφεύγοντας να απαντήσουν σε κρίσιμα ερωτήματα του τι θα κάνουμε αυτό το αέριο (αν και εφόσον βρεθεί). Προσποιούνται ότι η καύση του αερίου είναι συμβατή με τις κλιματικές πολιτικές και επιμένουν στο πλαστό επιχείρημα ότι το αέριο είναι καύσιμο-γέφυρα και πως μένουν (μακροχρόνια) πιστοί στην απανθρακοποίηση της οικονομίας και σε μια πράσινη ενεργειακή μετάβαση.

Οι νέοι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο είναι εν τη γενέσει τους θνησιγενείς, αφού με βάση το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα θα καλύπτουν, ήδη από το 2030 μικρό μόνο μέρος των εγχώριων αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια. Με τόσους σταθμούς και με μικρό συντελεστή χρησιμοποίησης ανά σταθμό, όλες οι επενδύσεις είναι καταδικασμένες σε χρεοκοπία (ή θα επιδοτηθούν γενναία επιβαρύνοντας τους καταναλωτές). Ως απάντηση ακούγεται το επιχείρημα ότι οι σταθμοί αυτοί θα εξυπηρετούν κυρίως την εξαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε γειτονικές χώρες. Λες και οι γειτονικές χώρες ζουν σε γυάλα και δεν ακολουθούν κι αυτές αντίστοιχες κλιματικές πολιτικές με τις δικές μας. Χώρια που κάποιες από αυτές (π.χ. Βουλγαρία) βρίσκονται πιο μπροστά από εμάς σε εναλλακτικές τεχνολογίες όπως η αποθήκευση. Και είναι αστείο να ισχυριζόμαστε ότι εμείς θα είμαστε συνεπείς στους κλιματικούς μας στόχους εξάγοντας το πρόβλημα σε τρίτους.

Επιπλέον, το κόστος των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο είναι πια σημαντικά ακριβότερο από το αντίστοιχο των φωτοβολταϊκών και των αιολικών ακόμη και αν συνυπολογίσουμε το επιπλέον κόστος της αποθήκευσης.

Αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά. Τα προσπερνάμε όμως με περισσή ευκολία. Εκείνο που δεν είναι ευρύτερα γνωστό και κάποιοι αποφεύγουν να το θέσουν σε δημόσια συζήτηση (ήδη από τη δεκαετία του ’90) είναι η πραγματική συμβολή του αερίου στην αποσταθεροποίηση του κλίματος. Δεδομένου ότι στόχος είναι η συνολική μείωση όλων των θερμοκηπιακών αερίων και όχι μόνο του CO₂, θα πρέπει να δούμε τη συνολική συμβολή του ορυκτού αερίου στην αποσταθεροποίηση του κλίματος, λαμβάνοντας υπόψη και τις διαρροές μεθανίου (CH₄) που συνεπάγεται η μεταφορά και χρήση του.

Είτε το αέριο μεταφέρεται με αγωγούς, είτε πρόκειται για LNG, οι ισοδύναμες εκπομπές CO_2eq είναι περίπου διπλάσιες από τις εκπομπές CO₂ που συνήθως υπολογίζουμε και οι οποίες προέρχονται αποκλειστικά από την καύση αερίου. Είναι λοιπόν σαφές πως η ανάπτυξη υποδομών αερίου είναι ασύμβατη με τον στόχο μιας κλιματικά ουδέτερης οικονομίας.

Οι υπολογισμοί αυτοί υποστηρίζονται από δεκάδες μελέτες που καταδεικνύουν ότι στο δωμάτιο υπάρχει ένας ελέφαντας, οι διαφεύγουσες εκπομπές μεθανίου από την παραγωγή, μεταφορά και καύση του αερίου. Και αυτή η σκοτεινή πλευρά του αερίου είναι εκτός δημοσίου διαλόγου. Ως πότε;

Στέλιος Ψωμάς, Σύμβουλος Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών

To άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2026 που εξέδωσε για 15η συνεχή χρονιά η ομάδα του energypress.