Κυκλική οικονομία: Το ενεργειακό κόστος απειλεί την ανταγωνιστικότητα της ανακύκλωσης πλαστικών

Η Ευρώπη ζητά περισσότερη ανακύκλωση και μεγαλύτερη χρήση δευτερογενών πρώτων υλών. Ωστόσο, πίσω από τους περιβαλλοντικούς στόχους βρίσκεται μία λιγότερο προβεβλημένη πρόκληση: η ανακύκλωση πλαστικών είναι μία ιδιαίτερα ενεργοβόρα δραστηριότητα και το υψηλό ενεργειακό κόστος εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων που καλούνται να υλοποιήσουν την κυκλική οικονομία.

Η συζήτηση για τα πλαστικά στην Ευρώπη επικεντρώνεται συνήθως στους στόχους ανακύκλωσης, στο ανακυκλωμένο περιεχόμενο και στη μείωση των αποβλήτων. Πολύ λιγότερο συζητείται, όμως, το γεγονός ότι η παραγωγή και κυρίως η ανακύκλωση πλαστικών απαιτούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Η επίτευξη των φιλόδοξων ευρωπαϊκών στόχων εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα των επιχειρήσεων να χρηματοδοτήσουν τις απαραίτητες επενδύσεις, να υιοθετήσουν νέες τεχνολογίες και να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους.

Για τη βιομηχανία, το ενεργειακό κόστος εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που θα καθορίσουν αν η κυκλική οικονομία θα μπορέσει να αναπτυχθεί στην Ευρώπη ή αν μέρος της παραγωγής και της ανακύκλωσης θα μετακινηθεί σταδιακά σε χώρες με χαμηλότερο κόστος.

Η ενεργειακή κρίση άφησε μόνιμο αποτύπωμα

Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος (ΣΒΠΕ), οι γεωπολιτικές κρίσεις των τελευταίων ετών κατέδειξαν πόσο ευάλωτη παραμένει η βιομηχανία στις διακυμάνσεις του ενεργειακού κόστους.

Όπως επισημαίνει ο Σύνδεσμος, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης στη Μέση Ανατολή οι τιμές της ενέργειας και των πρώτων υλών αυξήθηκαν έως και 100%, επιβαρύνοντας σημαντικά το κόστος παραγωγής και δυσχεραίνοντας τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων.

Η εμπειρία αυτή ήρθε να προστεθεί στην πανδημία, στην ενεργειακή κρίση και στις διαταραχές των εφοδιαστικών αλυσίδων, δημιουργώντας ένα περιβάλλον συνεχούς αβεβαιότητας.

Ο πρόεδρος του ΣΒΠΕ, Παναγιώτης Γεροντόπουλος, έχει επισημάνει ότι η συνεχής προσαρμογή των επιχειρήσεων δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη στρατηγική ανάπτυξης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη διαμόρφωσης ενός σταθερού επιχειρηματικού περιβάλλοντος και τη λήψη μέτρων που θα περιορίζουν το ενεργειακό κόστος για τη μεταποίηση και την ανακύκλωση.

Η ανακύκλωση είναι ενεργοβόρα βιομηχανία

Το ζήτημα αυτό τέθηκε και κατά τη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, στις 25 Ιουνίου 2026, με αντικείμενο τη Διεθνή Συνθήκη για τα Πλαστικά.

Κατά τη συζήτηση επισημάνθηκε ότι τόσο η παραγωγή όσο και η ανακύκλωση πλαστικών αποτελούν ιδιαίτερα ενεργοβόρες δραστηριότητες, οι οποίες καλούνται ταυτόχρονα να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης και στις αυξανόμενες επενδυτικές ανάγκες του κλάδου.

Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΒΠΕ έχει ζητήσει την ένταξη των ΚΑΔ 22 (παραγωγή πλαστικών προϊόντων) και ΚΑΔ 38 (ανακύκλωση και διαχείριση αποβλήτων) στο καθεστώς αντιστάθμισης του κόστους έμμεσων εκπομπών, υποστηρίζοντας ότι το ενεργειακό κόστος επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και την ικανότητά τους να επενδύσουν σε νέες τεχνολογίες και κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα.

Η κυκλική οικονομία επιβραδύνεται στην Ευρώπη

Η συζήτηση για το ενεργειακό κόστος και την ανταγωνιστικότητα δεν αφορά μόνο την ελληνική βιομηχανία πλαστικών. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η μετάβαση της Ευρώπης προς μία πιο κυκλική οικονομία επιβραδύνεται, παρά τους φιλόδοξους περιβαλλοντικούς στόχους.

Σύμφωνα με την έκθεση «Circular Economy for Plastics 2026» της Plastics Europe, η παραγωγή κυκλικών πλαστικών στην Ευρώπη αυξήθηκε μόλις κατά 1,2% το 2024, έναντι ετήσιας αύξησης 13,6% το 2022, ενώ τα κυκλικά πλαστικά αντιστοιχούν στο 15,8% της συνολικής παραγωγής πλαστικών. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό ανακύκλωσης των συλλεγόμενων πλαστικών αποβλήτων διαμορφώθηκε στο 29,6%, με το 70,4% να εξακολουθεί να οδηγείται σε αποτέφρωση ή ταφή.

Εξίσου ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι περίπου το 19% της ζήτησης των ευρωπαϊκών μεταποιητικών επιχειρήσεων για κυκλικά πλαστικά καλύπτεται πλέον από εισαγωγές, στοιχείο που έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγικής της βάσης.

Η Ευρώπη συνδέει πλέον την κυκλική οικονομία με την ανταγωνιστικότητα

Η συζήτηση αυτή αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ανάπτυξη των αγορών ανακυκλωμένων πλαστικών προϋποθέτει ανταγωνιστικές συνθήκες παραγωγής, επαρκείς επενδύσεις και αξιόπιστες αγορές δευτερογενών πρώτων υλών. Για τον λόγο αυτό προωθεί μέτρα που αφορούν την ενίσχυση της ζήτησης ανακυκλωμένων πολυμερών, την καλύτερη παρακολούθηση των εισαγωγών και την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των κανόνων στην ενιαία αγορά.

Αντίστοιχα, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η αύξηση της χρήσης ανακυκλωμένων πλαστικών προϋποθέτει μεν φιλόδοξους στόχους αλλά και οικονομικά βιώσιμες συνθήκες για τις επιχειρήσεις, καθώς η παραγωγή δευτερογενών πρώτων υλών εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλότερο κόστος, περιορισμένη διαθεσιμότητα και αβεβαιότητα στην αγορά.

Η πρόκληση για την πράσινη μετάβαση

Η αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης και η μεγαλύτερη χρήση δευτερογενών πρώτων υλών αποτελούν βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής πολιτικής για την κυκλική οικονομία. Ωστόσο, η επίτευξη των στόχων αυτών συνδέεται πλέον όλο και περισσότερο με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η παραγωγή και η ανακύκλωση πλαστικών απαιτούν σημαντικές επενδύσεις σε εξοπλισμό, ενέργεια και νέες τεχνολογίες, την ώρα που οι επιχειρήσεις καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα αυστηρότερες κανονιστικές απαιτήσεις.

Η συζήτηση που αναπτύσσεται σήμερα στην Ευρώπη δείχνει ότι η κυκλική οικονομία των πλαστικών εξελίσσεται πλέον σε ζήτημα που υπερβαίνει την περιβαλλοντική πολιτική και συνδέεται άμεσα με τη βιομηχανική πολιτική και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Υπό αυτό το πρίσμα, το ενεργειακό κόστος παύει να αποτελεί ένα ζήτημα που αφορά αποκλειστικά τη βιομηχανία και συνδέεται πλέον με την ίδια την ικανότητα της Ευρώπης να επιτύχει τους περιβαλλοντικούς της στόχους και να διατηρήσει την παραγωγική της βάση τα επόμενα χρόνια.

(Αναδημοσίευση από το insider.gr)