Η ενέργεια γίνεται το νέο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του ελληνικού hospitality sector

Τα τελευταία χρόνια, ο ελληνικός τουρισμός βιώνει μία περίοδο έντονου μετασχηματισμού. Για δεκαετίες, η ανταγωνιστικότητα ενός ξενοδοχείου βασιζόταν κυρίως στην τοποθεσία, την ποιότητα φιλοξενίας και την εμπειρία του επισκέπτη. Σήμερα, ένας νέος παράγοντας αποκτά στρατηγική σημασία: η ενέργεια.

Η αύξηση του ενεργειακού κόστους, οι αυστηρότερες απαιτήσεις ESG, οι δεσμεύσεις για μείωση εκπομπών CO₂ και η ανάγκη για μεγαλύτερη λειτουργική ανθεκτικότητα αλλάζουν ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και λειτουργούν οι σύγχρονες τουριστικές υποδομές. Τα ξενοδοχεία δεν αξιολογούνται πλέον μόνο με βάση τις υπηρεσίες που παρέχουν, αλλά κι από το ενεργειακό και περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.

Οι διεθνείς μελέτες δείχνουν ότι η ενεργειακή στρατηγική μετατρέπεται σταδιακά σε βασικό πυλώνα ανταγωνιστικότητας για την τουριστική βιομηχανία. Οι επιχειρήσεις που επενδύουν στην ενεργειακή τους αποδοτικότητα, σε έξυπνα συστήματα διαχείρισης ενέργειας και σε αποκεντρωμένες ενεργειακές υποδομές είναι σε θέση να επιτύχουν σημαντική μείωση του λειτουργικού τους κόστους, να εντοπίσουν κρίσιμα μοτίβα ενεργειακής κατανάλωσης και να αυξήσουν τη συνολική αξία των assets τους [1], [2].

Η Ελληνική πραγματικότητα

Πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη από το Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ) και το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΞΕΕ) με τη συμμετοχή 896 ξενοδοχειακών μονάδων όλων των κατηγοριών, αποτυπώνει με σαφήνεια το επίπεδο ενεργειακής ωριμότητας και της βιωσιμότητας στις ξενοδοχειακές μονάδες. Παρότι η βούληση, η στοχοθεσία κι η ευαισθητοποίηση είναι σε υψηλά επίπεδα σε όλες τις κατηγορίες των μονάδων, η πρόοδος είναι ανομοιογενείς, ειδικά σε ό,τι αφορά την τεχνολογική ωριμότητα.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι μόλις το 13,4% των ελληνικών ξενοδοχειακών μονάδων διαθέτουν πιστοποίηση για το περιβάλλον, την ενέργεια και την αειφορία, και λιγότερο από τις μισές ξενοδοχειακές μονάδες διαθέτουν Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης, ο κλάδος φαίνεται να βρίσκεται ακόμη σε μεταβατικό στάδιο [3].

Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν και την έντονη διαφορά μεταξύ των κατηγοριών των ξενοδοχειακών μονάδων, με τις ξενοδοχειακές μονάδες τεσσάρων και πέντε αστέρων να εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερη ωριμότητα σε λύσεις ενεργειακής αναβάθμισης και βιωσιμότητας. Ωστόσο, λιγότερο από το 10% των μονάδων διαθέτουν κεντρικό σύστημα ελέγχου, έξυπνους μετρητές ενέργειας ή εξειδικευμένα εργαλεία και μεθόδους ενεργειακής διαχείρισης.

Η εικόνα αυτή αποδεικνύει ότι η ελληνική αγορά διαθέτει τεράστιο περιθώριο ενεργειακής αναβάθμισης, ιδιαίτερα στις μεσαίες και μικρότερες μονάδες που καλούνται πλέον να ανταποκριθούν σε διεθνείς απαιτήσεις βιωσιμότητας.

Πίνακας 1 - Ενεργειακή και ESG ωριμότητα ελληνικών ξενοδοχειακών μονάδων [3]

Η ενέργεια ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες λειτουργικού κόστους

Στον κλάδο της φιλοξενίας, η ενέργεια δεν αποτελεί πλέον ένα «δευτερεύον» λειτουργικό έξοδο, αλλά έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την κερδοφορία μιας ξενοδοχειακής μονάδας. Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Hotels4Climate στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για το Κλίμα (European Climate Initiative - EUIK) μελέτησε τις σημαντικότερες καταναλώσεις ενέργειας στις ξενοδοχειακές μονάδες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα συστήματα ψύξης, θέρμανσης και αερισμού (HVAC), οι πολυτελείς υπηρεσίες και το ζεστό νερό χρήσης καταναλώνουν το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής ενέργειας μιας ξενοδοχειακής μονάδας. Παράλληλα, η εποχικότητα πολλών μονάδων δημιουργεί μια ιδιαίτερη πρόκληση καθώς τα σημαντικότερα ενεργειακά φορτία παραμένουν ενεργά ακόμη και σε περιόδους χαμηλής πληρότητας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του ενεργειακού κόστους ανά διανυκτέρευση [4].

Εικόνα 1: Τα συστήματα HVAC, οι πολυτελείς υπηρεσίες και τα συστήματα ζεστού νερού χρήσης καταναλώνουν περισσότερο από το 85% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης μιας ξενοδοχειακής μονάδας [4]

Καθίσταται λοιπόν σαφές ότι η ενεργειακή στρατηγική δεν αφορά πλέον μόνο τη βιωσιμότητα αλλά και το λειτουργικό περιθώριο, τη σταθερότητα του κόστους, την αξία των assets αλλά και τη συνολική ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης.

Από την ενεργειακή κατανάλωση στην ενεργειακή στρατηγική

Αυτή η νέα ενεργειακή πραγματικότητα οδηγεί όλο και περισσότερες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις σε μ πιο ολιστική προσέγγιση για τον τομέα της ενέργειας. Η αναβάθμιση των HVAC συστημάτων, η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, τα συστήματα διαχείρισης της ενέργειας των κτιρίων, οι αυτοματισμοί και τα ψηφιακά εργαλεία ενεργειακής παρακολούθησης δεν αποτελούν πλέον «μελλοντικές τεχνολογίες» αλλά βασικά εργαλεία λειτουργικής βελτιστοποίησης του σήμερα.

Πρόσφατες έρευνες αποδεικνύουν ότι οι ξενοδοχειακές μονάδες που επενδύουν σε τεχνολογίες κατανεμημένης παραγωγής επιτυγχάνουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Αρχικά, είναι σε θέση να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες πιο αποτελεσματικά και με μειωμένο αντίκτυπο για το περιβάλλον. Το γεγονός αυτό ενισχύει την παρουσία των μονάδων αυτών στην αγορά, προσφέροντας μια βελτιωμένη εμπειρία για τους επισκέπτες τους. Επιπλέον, η μειωμένη εξάρτηση από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας οδηγεί σε μειωμένο λειτουργικό ρίσκο και σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα [5] - [7].

Τα δεδομένα που αλλάζουν τα πάντα

Οι τεχνολογικές δυνατότητες είναι πλέον εντυπωσιακές και επιτρέπουν τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης σε σημαντικό βαθμό. Από τις μελέτες του ευρωπαϊκού προγράμματος neZEH (Nearly Zero Energy Hotels) έως τις πλέον πρόσφατες μελέτες του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και της ερευνητικής ομάδας Κτιριακού Περιβάλλοντος παρουσιάζεται ένα εντυπωσιακό ποσοστό εξοικονόμησης ενέργειας που ξεπερνά το 70%, μειώνοντας την ενεργειακή κατανάλωση από 430 kWh/m² σε λιγότερο από 120 kWh/m². Για να επιτευχθεί αυτό όμως απαιτείται να συνδυαστούν σωστά λύσεις ενεργειακής αναβάθμισης κελύφους, αποδοτικότερα συστήματα HVAC, χρήση και αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) με αυτοματισμούς και συστήματα διαχείρισης ενέργειας [8], [9].

Πίνακας 2 - Μέση εξοικονόμηση ενέργειας σε ξενοδοχειακές μονάδες μέσω κατάλληλων παρεμβάσεων [2], [10] - [12]

Η βιωσιμότητα ως παράγοντας εμπορικής αξίας

Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο που προκύπτει από πληθώρα μελετών είναι ότι πλέον η βιωσιμότητα επηρεάζει άμεσα και την εμπορική αξία των μονάδων.

Διεθνείς ταξιδιωτικοί πράκτορες, επενδυτές, πλατφόρμες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ενσωματώνουν όλο και περισσότερο τα ESG κριτήρια στις αποφάσεις τους. Μια ξενοδοχειακή μονάδα με υψηλή ενεργειακή απόδοση, μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και σύγχρονες ενεργειακές υποδομές αποκτά αυξημένη ελκυστικότητα τόσο για επενδυτές όσο και για τους ίδιους τους επισκέπτες.

Σημαντική αλλαγή παρατηρείται και στη συμπεριφορά των ίδιων των επισκεπτών, οι οποίοι πλέον αναζητούν εμπειρίες που συνδυάζουν ποιότητα, άνεση και περιβαλλοντική υπευθυνότητα. Έτσι, η βιωσιμότητα μετατρέπεται σταδιακά σε μέρος της συνολικής εμπειρίας φιλοξενίας και όχι απλώς σε στοιχείο marketing.

Το μέλλον ανήκει στις μονάδες με έξυπνα συστήματα ενέργειας

Η επόμενη δεκαετία αναμένεται να χαρακτηριστεί από την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) στη βελτιστοποίηση της ενέργειας, τη χρήση προγνωστικής συντήρησης με εργαλεία ανάλυσης δεδομένων και κατάλληλα δίκτυα αισθητήρων που δημιουργούν προηγμένες ψηφιακές πλατφόρμες.

Οι ξενοδοχειακές μονάδες του μέλλοντος δεν θα είναι απλώς καταναλωτές ενέργειας. Θα λειτουργούν ως «έξυπνα ενεργειακά οικοσυστήματα» βελτιστοποιώντας διαρκώς την κατανάλωση, το λειτουργικό κόστος και την εμπειρία του επισκέπτη.

Η Renel Energy & Power Engineering, μέσα από την εμπειρία της σε ενεργειακές υποδομές, φωτοβολταϊκά συστήματα, αποθήκευση ενέργειας, ενεργειακή αποδοτικότητα και «έξυπνα» κτίρια υψηλής ενεργειακής και περιβαλλοντικής απόδοσης, βλέπει ήδη αυτή τη μετάβαση να επιταχύνεται. Οι ανάγκες της αγοράς μετακινούνται πλέον από αποσπασματικές τεχνικές παρεμβάσεις σε ολοκληρωμένες ενεργειακές στρατηγικές που συνδυάζουν engineering, sustainability, ψηφιακή διαχείριση και μακροχρόνια λειτουργική βελτιστοποίηση.

Το ελληνικό οικοσύστημα φιλοξενίας βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι επιχειρήσεις που θα επενδύσουν έγκαιρα σε σύγχρονες ενεργειακές υποδομές και βιώσιμες τεχνολογίες θα είναι εκείνες που θα αποκτήσουν ουσιαστικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στη νέα εποχή του παγκόσμιου τουρισμού.

Αναφορές

[1] Wahyuningsih, E., & S., D. (2024). Energy Consumption Analysis and Efficiency Improvements in the Hospitality Sector: A Case Study of Hotel A in Jakarta Tanah Abang. Ranah Research, 7(1), 642-649. https://doi.org/10.38035/rrj.v7i1.1306

[2] Menegaki, A. N. (2025). Powering Down Hospitality Through a Policy-Driven, Case-Based and Scenario Approach. Energies, 18(2), 328. https://doi.org/10.3390/en18020328

[3] ΙΤΕΠ & ΞΕΕ, Βιώσιμη Φιλοξενία: Μετρήσεις και Προκλήσεις στα Ελληνικά Ξενοδοχεία, 2024

[4] Hotels4Climate (2020). Hotel Sector: How to reduce greenhouse gas emissions Experiences from Greece, Cyprus, Germany and the EU.

[5] Zhao, Y., Zeng, S., Ding, Y., Ma, L., Wang, Z., Liang, A., & Ren, H. (2024). Cost-Benefit analysis of distributed energy systems considering the monetization of indirect benefits. Sustainability, 16(2), 820. https://doi.org/10.3390/su16020820

[6] Abdullah, O., S.S., A., Khan, M. S., Manhas, S., Devprasad, K. D., & J.V., J. (2025). Smart Hotels, Green Future - Exploring the Role of Smart Technology in Reducing Environmental Impact in Hospitality Sector. 2025 International Conference on Technology Enabled Economic Changes (InTech), 647-652. https://doi.org/10.1109/intech64186.2025.11198480

‌[7] Maharjan, K., Zhang, J., Cho, H., & Chen, Y. (2023). Distributed Energy Systems: Multi-Objective Design optimization based on life cycle environmental and economic impacts. Energies, 16(21), 7312. https://doi.org/10.3390/en16217312

[8] neZEH Project, Nearly Zero Energy Hotels in Europe, European Commission Initiative.

[9] ΕΚΠΑ. (2025). Τα ξενοδοχεία μπορούν να μειώσουν την ενεργειακή κατανάλωση μέχρι και 72% - Ομάδα ερευνών κτηριακού περιβάλλοντος ΕΚΠΑ. https://hub.uoa.gr/ta-xenodocheia-boroun-na-meiosoun-tin-energeiaki-katanalosi-mechri-kai-72-omada-erevnon-kthriakou-perivallontos-ekpa/

[10] Akbulut, L., Taşdelen, K., Atılgan, A., Malinowski, M., Coşgun, A., Şenol, R., Akbulut, A., & Petryk, A. (2025). A Systematic Review of Building Energy Management Systems (BEMSs): sensors, IoT, and AI integration. Energies, 18(24), 6522. https://doi.org/10.3390/en18246522

[11] Xiang, Q., Feng, X., Jia, X., Cai, L., & Chen, R. (2019). Reducing Carbon Dioxide Emissions through Energy-saving Renovation of Existing Buildings. Aerosol and Air Quality Research, 9(12), 2732-2745. https://doi.org/10.4209/aaqr.2019.10.0503

[12] Salem, R., Bahadori-Jahromi, A., Mylona, A., Godfrey, P., & Cook, D. (2018). Comparison and Evaluation of the Potential Energy, Carbon Emissions, and Financial Impacts from the Incorporation of CHP and CCHP Systems in Existing UK Hotel Buildings. Energies, 11(5), 1219. https://doi.org/10.3390/en11051219