Σαραντόπουλος (Ήρων): Ο Κάθετος Διάδρομος δεν αρκεί – Χωρίς αποθήκευση φυσικού αερίου η Ελλάδα μένει εκτεθειμένη

Την ανάγκη να συμπληρωθεί η στρατηγική ανάπτυξης του φυσικού αερίου με κρίσιμες υποδομές αποθήκευσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια και να καταστεί βιώσιμος ο ρόλος της Ελλάδας στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, ανέδειξε ο κ. Δημήτρης Σαραντόπουλος, Διευθυντής Εμπορίας Φυσικού Αερίου της ΗΡΩΝ στο πλαίσιο του 7ου Power & Gas Forum που διοργανώνει στις 6 και 7 Απριλίου το energypress.gr στην Αθήνα. Ο κ. Σαραντόπουλος έθεσε στο εστίασε στην μετάβαση της ευρωπαϊκής αγοράς προς το LNG, στις γεωπολιτικές πιέσεις που επηρεάζουν την επάρκεια και κυρίως στο δομικό κενό της ελληνικής αγοράς, δηλαδή την απουσία υπόγειας αποθήκευσης φυσικού αερίου.

Νέα αρχιτεκτονική με LNG και αυξημένη αβεβαιότητα

Στο πρώτο σκέλος της τοποθέτησής του, ο κ. Σαραντόπουλος περιέγραψε το νέο ενεργειακό περιβάλλον που διαμορφώνεται στην Ευρώπη μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι το υγροποιημένο φυσικό αέριο και ειδικά το αμερικανικό LNG αποκτούν πλέον κεντρικό ρόλο στο ενεργειακό μείγμα.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «μιλάμε για μια νέα αρχιτεκτονική στην Ευρώπη… το υγροποιημένο φυσικό αέριο και το αμερικάνικο LNG θα είναι βασικός και θεμέλιος λίθος της νέας ενεργειακής στρατηγικής». Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρώπη καλείται να καλύψει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου που έως σήμερα προέρχονταν από τη Ρωσία, γεγονός που εντείνει τον ανταγωνισμό για προμήθειες και αναδιατάσσει τις ροές, σε μια αγορά που συνολικά προσεγγίζει τα 400 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως.

Την ίδια στιγμή, όπως σημείωσε, οι γεωπολιτικές εξελίξεις εντείνουν την αβεβαιότητα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 22% του παγκόσμιου εμπορίου LNG, στοιχείο που υπογραμμίζει τον αυξημένο κίνδυνο διαταραχών στον εφοδιασμό ενώ από το ίδιο σημείο διέρχεται και περίπου το 27% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο ίδιος στάθηκε και στη διάκριση μεταξύ υψηλών τιμών και πραγματικής έλλειψης φυσικού αερίου, επισημαίνοντας ότι το δεύτερο αποτελεί σαφώς σοβαρότερο σενάριο για την αγορά και την οικονομία.

Ο Κάθετος Διάδρομος και η ανάγκη εμπορικής ωρίμανσης

Ο κ. Σαραντόπουλος αναφέρθηκε στον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου, τονίζοντας ότι πρόκειται για μια στρατηγικής σημασίας υποδομή για την Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η οποία μπορεί να ενισχύσει τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και να λειτουργήσει ως πύλη εισόδου LNG προς βορειότερες αγορές.

Ωστόσο, όπως ξεκαθάρισε, η μέχρι σήμερα λειτουργία του διαδρόμου δεν είναι επαρκής, επισημαίνοντας ότι «δεν είναι τυχαίο ότι είναι άγονες όλες οι δημοπρασίες που γίνονται σε αυτό το διάδρομο». Με βάση αυτή την παρατήρηση, έθεσε ως βασική προτεραιότητα τη βελτίωση των εμπορικών όρων λειτουργίας του.

Συγκεκριμένα, υπογράμμισε την ανάγκη μετάβασης από τα σημερινά βραχυπρόθεσμα προϊόντα σε πιο μακροπρόθεσμες λύσεις, σημειώνοντας ότι πρέπει να δοθούν και μακροχρόνια προϊόντα, να φύγουμε από τα προϊόντα μηνιαίας διάρκειας και να μιλήσουμε για τριμηνιαία, εξαμηνιαία και ετήσια. Όπως εξήγησε, η δυνατότητα προγραμματισμού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την εμπορική αξιοποίηση του διαδρόμου, καθώς καμία εταιρεία δεν μπορεί να κάνει προγραμματισμό σε μηνιαία βάση, αλλά σε ετήσια βάση.

Παράλληλα, ο ίδιος τόνισε ότι ο στόχος δεν είναι απλώς η αύξηση των ποσοτήτων, αλλά η διασφάλιση ανταγωνιστικού κόστους για την αγορά, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά ότι «το σημαντικό δεν είναι να φέρουμε αέριο για το αέριο, είναι να φέρουμε φτηνό αέριο». Σε αυτό το πλαίσιο, το αμερικανικό LNG μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, εφόσον συνδυαστεί με κατάλληλες υποδομές και ένα πιο ώριμο εμπορικό πλαίσιο.

Η αποθήκευση ως κρίσιμος κρίκος για την ασφάλεια εφοδιασμού

Στο πλαίσιο της συζήτησης για τις υποδομές που απαιτούνται προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της αγοράς φυσικού αερίου, ο κ. Σαραντόπουλος στάθηκε με ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα της αποθήκευσης, αναδεικνύοντάς το ως το βασικότερο κενό της ελληνικής αγοράς. Όπως ανέφερε, σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες που διαθέτουν σημαντικές αποθηκευτικές δυνατότητες, η Ελλάδα παραμένει πλήρως εξαρτημένη από υποδομές του εξωτερικού, την ώρα που σε ευρωπαϊκό επίπεδο η αποθηκευτική ικανότητα αντιστοιχεί περίπου στο 20% της ετήσιας κατανάλωσης φυσικού αερίου ανά χώρα.

Στο σημείο αυτό, ο ίδιος υπογράμμισε τον κίνδυνο που δημιουργεί αυτή η έλλειψη, σημειώνοντας ότι «στην περίπτωση που μια κρίση φύγει από το επίπεδο υψηλών τιμών και αγγίξει το security of supply, τότε υπάρχει πραγματικό πρόβλημα». Η αποθήκευση, όπως εξήγησε, δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά βασικό εργαλείο σταθερότητας, καθώς επιτρέπει τη διαχείριση της εποχικότητας και τη διασφάλιση επάρκειας σε περιόδους διαταραχών.

Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε την ανάγκη αξιοποίησης της υπόγειας αποθήκης φυσικού αερίου στη Νότια Καβάλα, η οποία μπορεί να αποτελέσει την πρώτη τέτοια υποδομή στη χώρα και να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το LNG και τον Κάθετο Διάδρομο. Όπως σημείωσε, η δυνατότητα αποθήκευσης φυσικού αερίου για χρονικά διαστήματα έως και αρκετών μηνών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα της αγοράς, σε αντίθεση με τα LNG terminals που απαιτούν άμεση διοχέτευση ενώ η συγκεκριμένη εγκατάσταση μπορεί να αποθηκεύει ετησίως 7–9 φορτία LNG, δηλαδή περίπου 7–10 TWh φυσικού αερίου.

Κλείνοντας, ο κ. Σαραντόπουλος επανέλαβε ότι η ανάπτυξη υποδομών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ουσιαστική ένταξη της Ελλάδας στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική. Όπως σημείωσε, ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο, αλλά η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται από τον συνδυασμό του με υποδομές αποθήκευσης και ένα πιο ώριμο εμπορικό πλαίσιο.

Υπό αυτές τις συνθήκες αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού συστήματος και η διασφάλιση της επάρκειας αναδεικνύονται σε καθοριστικούς παράγοντες για τη λειτουργία της αγοράς και την προστασία των τελικών καταναλωτών.