Σπάσιμο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε ζώνες – Η εναλλακτική που «βλέπουν» οι τεχνοκράτες της DG Energy έναντι της οριακής τιμολόγησης

Τις μικρές έως ανύπαρκτες πιθανότητες, από την μία, να υπάρξουν ριζικές αλλαγές στην «αρχιτεκτονική» της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και, αφετέρου, την επανεξέταση μέτρων που βρίσκονται από καιρό στο τραπέζι (με την ποιοτική διαφορά να αφορά ότι πλέον αποκτούν και πολιτική διάσταση πέρα από την αμιγώς τεχνοκρατική), αποτυπώνει η συζήτηση για τις «γραμμές άμυνας» της ΕΕ για το ενεργειακό κόστος ενόψει της Συνόδου Κορυφής.

Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση του θέματος, ο λόγος γίνεται για την αναθεώρηση των ζωνών προσφορών (bidding zone review) σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χωρίς βέβαια η όλη συζήτηση να περιορίζεται μόνο σε αυτό το μέτρο, ωστόσο, αντικατοπτρίζει την προσέγγιση της Κομισιόν και των συν αυτής επιτελείων που επιχειρούν να «συντάξουν μια πειστική απάντηση» στην πρόκληση του ενεργειακού κόστους, αξιοποιώντας τα υφιστάμενα «εργαλεία» και χωρίς να απομακρυνθούν ποιοτικά από την υφιστάμενη φυσιογνωμία της αγοράς και τις «ιερές αγελάδες» της Οριακής Τιμολόγησης και του Συστήματος Εμπορίας Ρύπων Δικαιωμάτων CO2.

Υπενθυμίζεται ότι η «άσκηση» περί αναθεώρησης των ζωνών προσφορών έχει ξεκινήσει από τους ACER και ENTSO-E εδώ και 2-3 χρόνια με την κατεύθυνση να δίδεται από τους κόλπους της Κομισιόν, βαίνοντας πλέον σε τροχιά ολοκλήρωσης. Σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία, αν δεν επιτευχθεί ομοφωνία μεταξύ των κρατών μελών, καλείται η Κομισιόν να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε αλλαγές ή όχι, πράγμα που μένει να αποδειχθεί στην πράξη.

Το ενδιαφέρον και συνάμα καινούργιο της υπόθεσης, που με την σειρά του συνιστά μια σημαντική ποιοτική διαφορά, όπως σχολιάζουν παράγοντες της αγοράς με γνώση του θέματος, έγκειται στην προσέγγιση της Κομισιόν που πλέον έχει φτάσει να «ακούει» το μέτρο σε αντίθεση με το πρόσφατο παρελθόν που δεν περιλαμβανόταν καν στην «ατζέντα» υπό το βάρος των αντιδράσεων από ορισμένα κράτη μέλη όπως η Γερμανία. «Το θέμα μπαίνει στο τραπέζι πλέον και πολιτικά, όχι μόνο ανάμεσα σε τεχνοκράτες. Αυτό σίγουρα συνιστά μια αλλαγή, μια ποιοτική αλλαγή», σχολιάζουν οι ίδιες πηγές, «φωτίζοντας» έτσι την πρόοδο της σχετικής συζήτησης.

Σε αυτή την βάση, όπως αναφέρουν οι ίδιες πληροφορίες, η αναθεώρηση των ζωνών προσφορών αποτελεί πλέον θέμα συζήτησης ανάμεσα στο επιτελείο του Επιτρόπου Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν με τους τεχνοκράτες της Κομισιόν, ως ένα από τα εν δυνάμει μέτρα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την εξομάλυνση των τιμών ενέργειας στην Ευρώπη.

Υπό συζήτηση τα οφέλη από το «bidding zone review»

Αξίζει να σημειωθεί, όπως επεξηγούν οι ίδιες πηγές, ότι η αποτελεσματικότητα του μέτρου σε μια τέτοια κατεύθυνση είναι «debatable» με ορισμένους ειδικούς να αναγνωρίζουν σημαντικά πλεονεκτήματα και άλλους να περιορίζουν το τελικό όφελος σε «καλύτερα σήματα για τις νέες επενδύσεις».

Σε κάθε περίπτωση, η περαιτέρω κατάτμηση των ζωνών προσφορών δύναται να διευκολύνει τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα στα κράτη-μέλη της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, γεγονός που θα επιφέρει (θεωρητικά τουλάχιστον) με την σειρά του την «διάχυση» της φθηνής πράσινης ενέργειας ευρύτερα στην ευρωπαϊκή επικράτεια στη βάση της θεμελιώδους αρχής του target model για την ροή της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από την φθηνότερη ζώνη προς την ακριβότερη.

Επιπρόσθετα, όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, η τιμολόγηση θα γίνεται σε περισσότερο τοπικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη ένα ενεργειακό μίγμα που σε άλλες περιοχές ενδέχεται να κυριαρχείται από ΑΠΕ με ότι αυτό συνεπάγεται για την τελική τιμή και σε άλλες περιοχές από ακριβότερες συμβατικές μονάδες με το «όφελος» να προκύπτει στον περιορισμό της επίδρασης των συμβατικών μονάδων στην διαμόρφωση της μίας τελικής τιμής, όταν δεν θα υπάρχει μια τέτοια.

Με άλλα λόγια, όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, σε συνθήκες «zone splitting» «η υψηλή τιμή θα απομονωνόταν στις περιοχές που είναι η μονάδα φυσικού αερίου και δεν θα διαχεόταν στο σύνολο της αγοράς» ή διαφορετικά, οι χαμηλές τιμές των  ΑΠΕ θα αντανακλούνταν με καλύτερους όρους στα «ταμπλό» των Χρηματιστήριων Ενέργειας. Προφανώς, το θέμα χρήζει περαιτέρω διερεύνησης και επεξήγησης στην τεχνική του διάσταση με τα παραπάνω να συνιστούν την «γενική ιδέα» στη βάση της οποίας εξετάζεται, άλλωστε, για να συμπεριληφθεί στις λύσεις που αναζητά η Κομισιόν για την εξισορρόπηση του ενεργειακού κόστους.

Πιλοτικά παραδείγματα σε Σκωτία και Ηνωμένο Βασίλειο

Σημειώνεται ότι έχει επιχειρηθεί να εφαρμοστεί πιλοτικά σε Σκωτία και Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς ωστόσο, αποτελέσματα, προσκρούοντας στα προβλήματα που δημιουργεί η αναπροσαρμογή της οριακής τιμής στα χαμηλά επίπεδα των ΑΠΕ, στερώντας έτσι το «μαξιλαράκι» για την υποστήριξη των πρόσθετων επενδύσεων τόσο σε ΑΠΕ όσο και σε λοιπές ενεργειακές υποδομές.

Είναι διαφορετικό η αγορά να «κλείνει» στις υψηλότερες προσφορές των συμβατικών μονάδων, «χαρίζοντας» την ανάλογη αποζημίωση σε όλους τους παραγωγούς που προσέφεραν σε εκείνο slot ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας προς κάλυψη της ζήτησης και διαφορετικό αν «κλείσει» στο χαμηλό κόστος των ΑΠΕ.

Σε κάθε περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, το θέμα βρίσκεται υπό συζήτηση με την ειδοποιό διαφορά ότι η εν λόγω συζήτηση επί του «bidding zone review» γίνεται από την σκοπιά της προσπάθειας να μειωθεί το ενεργειακό κόστος σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις στην αγορά ενέργειας με προσανατολισμό και στόχευση να μετρηθούν περαιτέρω βήματα στην προώθηση της ενεργειακής μετάβασης και την ανάπτυξη των ΑΠΕ ως το μόνο γνήσιο «εργαλείο» στην φαρέτρα της ΕΕ για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.

Ενδεικτικά, το προσχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «οι πρόσφατες αυξήσεις στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων δείχνουν ότι η ενεργειακή μετάβαση παραμένει η πιο αποτελεσματική στρατηγική», τονίζοντας έτσι την ανάγκη επιτάχυνσης της στροφής προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Τι είναι οι ζώνες προσφορών και γιατί χρήζουν αναθεώρησης;

Ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) αναφέρει ότι «μια ζώνη προσφορών είναι η μεγαλύτερη γεωγραφική περιοχή στα πλαίσια της οποίας οι προσφορές αγοράς και πώλησης από τους συμμετέχοντες στην αγορά μπορούν να αντιστοιχηθούν χωρίς να χρειάζεται να απαιτείται κατανομή διαζωνικής δυναμικότητας (cross-zonal capacity). Σήμερα, οι ζώνες προσφορών στην Ευρώπη καθορίζονται κυρίως με βάση τα εθνικά σύνορα».  

Αναφέρει ακόμη ότι «Ο κανονισμός για την ηλεκτρική ενέργεια ορίζει ότι η διαμόρφωση των ζωνών προσφοράς στην ΕΕ θα πρέπει να στοχεύει στη μεγιστοποίηση της οικονομικής αποδοτικότητας και των ευκαιριών για διαζωνικό εμπόριο, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια εφοδιασμού. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι απαραίτητο να προχωρήσει αναθεώρηση των υφιστάμενων ζωνών προσφορών, ώστε να εντοπιστούν δομικές συμφορήσεις στο δίκτυο και να συμπεριληφθεί ανάλυση των επιμέρους μοντέλων διαμόρφωσης στις ζώνες προσφορών.

Η καλύτερη διαμόρφωση των ζωνών προσφορών μπορεί να επιφέρει διάφορα οφέλη, όπως:

• Αυξημένες ευκαιρίες για διαζωνικό εμπόριο,
• Πιο αποδοτικές επενδύσεις στο δίκτυο, και
• Οικονομικά αποδοτική ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών»