Σε «νάρκη», που πρέπει να απενεργοποιηθεί, εξελίσσεται η μελέτη για τον GSI – Γιατί πρέπει να εγκαταλειφθεί πριν τινάξει στον αέρα κάθε πιθανότητα υλοποίησης του project

Έχουν περάσει δυόμιση μήνες από την ανακοίνωση που έκαναν ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, σε μια περίοδο που το project Great Sea Interconnector βρισκόταν σε περιδίνηση, για ανάθεση νέας μελέτης για τον GSI, προκειμένου να υπάρξει «επικαιροποίηση των οικονομικοτεχνικών παραμέτρων» του έργου και να διευκολυνθεί έτσι η προσέλκυση επενδυτών που ήδη είχαν εκφράσει το ενδιαφέρον τους.

Στο διάστημα που μεσολάβησε, αν και δεν έχουν λείψει οι διαβεβαίωσεις για την ταχεία ανάθεσή της, όχι μόνον δεν έχει ανατεθεί η μελέτη, αλλά δεν έχει υπάρξει καν κάποια κίνηση που να δείχνει ότι πράγματι η διαδικασία έχει πάρει το δρόμο της.

Ποιός είναι ο λόγος; Πληροφορίες που δεν έχουν διαψευσθεί υποστηρίζουν ότι Ελλάδα και Κύπρος διαφωνούν για το περιεχόμενο της μελέτης, μιας και έχουν, προφανώς, διαφορετικές επιδιώξεις:

Κατά την ελληνική κυβέρνηση, η κατεύθυνση του διεθνούς οίκου που θα αναλάβει τη μελέτη πρέπει να είναι η ανάδειξη του κατά πόσο είναι ελκυστικό και βιώσιμο το έργο για τα ξένα επενδυτικά κεφάλαια ή αν χρειάζονται αλλαγές (για παράδειγμα στο ρυθμιστικό πλάνο, το ύψος του εσόδου, τις διεκολύνσεις για τοποθέτηση ξένων κεφαλαίων κ.λπ.).

Η κυπριακή πλευρά, αντίθετα, επιμένει ότι το βάρος της μελέτης θα πρέπει να πέσει στο κατά πόσο το καλώδιο είναι βιώσιμο ή όχι για τους κύπριους καταναλωτές. Επιδιώκει δηλαδή μια νέα Μελέτη Κόστους Οφέλους (CBA). Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι σε χθεσινή συνέντευξή του στο ΣΚΑΙ, ο ίδιος ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δεν αναφέρεται σε «επικαιροποίηση των οικονομικοτεχνικών παραμέτρων» όπως έλεγε η από κοινού με τον Μητσοτάκη αρχική ανακοίνωση, αλλά σε «επικαιροποίηση των μελετών», δηλαδή της μίας και μόνης σχετικής μελέτης που είναι το CBA…

Το έργο επιβαρύνεται με νέες καθυστερήσεις και αύξηση του κόστους

Η πρωτοβουλία για ανάθεση νέας μελέτης επιχείρησε, πιθανόν, να δώσει διέξοδο στον Great Sea Interconnector, ο οποίος όπως προαναφέρθηκε βρισκόταν σε περιδίνηση. Ωστόσο αντί στο διάστημα των δυόμιση μηνών να ξεκαθαρίζει το τοπίο, τα πράγματα περιπλέκονται και δυσχεραίνουν περαιτέρω. Έτσι, μεταξύ άλλων, πληθαίνουν τα αρνητικά δημοσιεύματα για το έργο, από πηγές φίλα προσκείμενες στην κυπριακή κυβέρνηση. Επίσης, πέραν του Μάκη Κεραυνού, έχουν υπάρξει αρκετές νέες δηλώσεις Κύπριων αξιωματούχων, που θέτουν ρητά θέμα βιωσιμότητας για τον GSI (τελευταίο παράδειγμα η συνέντευξη του υπουργού Ενέργειας Μιχάλη Δαμιανού την παρελθούσα Κυριακή στην Καθημερινή της Κύπρου).

Από την άλλη πλευρά, η Κομισιόν έχει δηλώσει τη σαφή της αντίθεση σε νέα μελέτη που να θέτει θέμα βιωσιμότητας, εντάσσοντας παράλληλα το έργο στις 8 κρίσιμες ευρωπαϊκές «ενεργειακές λεωφόρους» και στο ευρωπαϊκό «πακέτο» για τα δίκτυα. Μάλιστα, απαντώντας σε ερώτηση  του Κύπριου ευρωβουλευτή, Μιχάλη Χατζηπαντέλα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, ανέφερε ότι ανάλυση κόστους-οφέλους γίνεται όταν υποβάλλεται αίτηση στην Επιτροπή ώστε ένα έργο να αποκτήσει καθεστώς έργου κοινού ενδιαφέροντος, και ο GSI έχει εγκριθεί ως Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι τα οφέλη υπερτερούν του κόστους.

Σημαντική εξέλιξη αποτελεί επίσης η επίσημη ανακοίνωση της Γαλλικής Nexans (που έχει αναλάβει την κατασκευή του καλωδίου) για παράταση των χρονοδιαγραμμάτων εκτέλεσης του προγράμματος που έχει αναλάβει.

Στις εξελίξεις που «αγγίζουν» το GSI συγκαταλέγεται, τέλος, και το σκάνδαλο με το βίντεο που συντάραξε τη Μεγαλόνησο, καθώς το εμπλέκει σε ένα ιδιαίτερα σκοτεινό κύκλο γεγονότων και αναλύσεων.

Συνελόντι ειπείν, η ανακοίνωση των δύο ηγετών για τη νέα μελέτη έχει προκαλέσει ήδη στην πράξη -και συνεχίζει να προκαλεί- ζημιά στο έργο, καθώς έχουν παγώσει τα πάντα και ταυτόχρονα έχουμε αύξηση και του κόστους και του χρόνου υλοποίησης της διασύνδεσης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Κύπριοι πάγωσαν την καταβολή προς τον ΑΔΜΗΕ των 25 εκατ. ευρώ της πρώτης δόσης για την αποφασισμένη ανάκτηση , οι απαραίτητες ρυθμιστικές αποφάσεις από την Κυπριακή ΡΑΕΚ δεν προχωρούν, η Nexans έχει σταματήσει την κατασκευή του καλωδίου, ενώ οι επαφές με υποψήφιους επενδυτές δεν μπορούν να μπούν στην ουσία.

Σε νέο αδιέξοδο

Με τις διαφορετικές επιδιώξεις που έχουν Αθήνα και Λευκωσία για τη νέα μελέτη, είναι σαφές πως η κίνηση αυτή αργά ή γρήγορα «θα βρει τοίχο»:

Ελλάδα και Κομισιόν δεν δέχονται να μπει σε αμφισβήτηση η χρησιμότητα, σκοπιμότητα και βιωσιμότητα ενός έργου για το οποίο έχει αποφασιστεί η χρηματοδότησή του και έχει ενταχθεί στις μεγάλες ευρωπαϊκές πολιτικές για τα δίκτυα.

Από την άλλη πλευρά, η Κύπρος θέτει συνεχώς θέμα επανεξέτασης των όρων βιωσιμότητας της διασύνδεσης.

Όπως είναι εύκολο να συμπεράνει κανείς, είτε η μελέτη δεν θα γίνει καθόλου, είτε θα γίνει με τον τρόπο που δέχονται η Ελλάδα και η Κομισιόν. Εάν όμως η μελέτη δεν εξετάζει το θέμα της βιωσιμότητας, είναι σχεδόν βέβαιον ότι στην Κύπρο θα συνεχίζεται  (και στο εσωτερικό της κυβέρνησης), η ίδια έντονη αμφισβήτηση του έργου που οδήγησε μέχρι σήμερα στις παλινωδίες και στις καθυστερήσεις του πρότζεκτ. Επομένως, σε κάθε περίπτωση θα συνεχιστεί η διελκυστίνδα ανάμεσα στις δύο χώρες, χωρίς ορατή διέξοδο.

Αλλαγή πορείας

Ουδείς μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο να μην θέλει, στην πραγματικότητα, ούτε η Ελλάδα ούτε η Κύπρος να προχωρήσει σε επόμενο στάδιο το έργο, διότι τότε θα βρεθούν αντιμέτωπες με τον ισχυρό γεωπολιτικό κίνδυνο τον οποίο ενέχει, και ο οποίος κίνδυνος δεν έχει αμβλυνθεί ούτε κατ΄ελάχιστον από τη στιγμή που η Τουρκία παρεμπόδισε και σταμάτησε ουσιαστικά τις έρευνες βυθού στη θάλασσα της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024.  Αντίθετα η Άγκυρα έχει κάνει σαφές πως «κανένα έργο δεν γίνεται στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς την άδεια ή τη συναίνεσή της».

Εάν όμως δεν ισχύει το παραπάνω ενδεχόμενο και οι δύο κυβερνήσεις θέλουν πράγματι να γίνει κάποτε η διασύνδεση, τότε θα πρέπει η πορεία να αλλάξει:

Να απενεργοποιηθεί η νάρκη, να εγκαταλειφθεί η μελέτη, να υλοποιηθούν τα συμφωνημένα βήματα από την πλευρά της Κύπρου, να σταματήσει η αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του GSI, και να προχωρήσει η προώθηση του πρότζεκτ σε διεθνείς επενδυτές, μέσω ενός καλά οργανωμένου roadshow που θα στοχεύει να εμπλουτίσει τη μετοχική σύνθεση του φορέα υλοποίησης με εταιρικά σχήματα τα οποία θα το «θωρακίσουν» οικονομικά και ενδεχομένως γεωστρατηγικά.

Εξάλλου, όπως έχει γράψει  το energypress, οι πάντες αντιλαμβάνονται ότι δεν φταίνε τα «ξεπερασμένα δεδομένα» (σσ: η μελέτη του 2016) που δεν κάνουν ουρά οι επενδυτές έξω από την πόρτα του ΑΔΜΗΕ για το καλώδιο...