Τρεις οι «δρόμοι» για την εμπορική πολιτική μιας standalone μπαταρίας στην αγορά – «Υποανάκτηση» στις μεγάλης διάρκειας μπαταρίες μετά τον 3ο χρόνο

Τις επιλογές εμπορικής πολιτικής που μπορεί να ακολουθήσει ένας κάτοχος Σταθμού Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΣΑΗΕ) ανέδειξε, μεταξύ άλλων, ο καθηγητής του ΑΠΘ Παντελής Μπίσκας, μιλώντας την περασμένη Πέμπτη στο «Next-Gen_PV & ESS Tech for Grid Stability Summit 2025» που διοργάνωσε η Huawei.

Ειδικότερα, όπως ανέλυσε ο ίδιος, υπάρχουν τρία διαφορετικά μοντέλα με το καθένα από αυτά να παρουσιάζει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Το πρώτο μοντέλο εδράζεται στο σταθερό ποσοστό επί των εσόδων, πράγμα που σημαίνει ότι τα δύο βασικά μέρη κάτοχος ΣΑΗΕ και ΦοΣΕ συμφωνούν σε ένα σταθερό ποσοστό επί των εσόδων σε ετήσια βάση (€/ΜW/έτος) υπέρ του κατόχου.

Το εν λόγω μοντέλο παρουσιάζει ως πλεονέκτημα την απομείωση του ρίσκου για τον κάτοχο με αυξημένο όφελος, διατηρώντας ωστόσο σημαντικό μειονέκτημα στη διασφάλιση χρηματοδότησης από την τράπεζα μιας και η τελευταία, όπως αναφέρθηκε, επιθυμεί σταθερές ροές, ήτοι σταθερό ποσό εσόδων, πράγμα που δεν διασφαλίζεται με το ποσοστό επί των εσόδων.

Προφανώς, όπως προαναφέρθηκε, το όφελος για τον κάτοχο του ΣΑΗΕ είναι εν δυνάμει μεγαλύτερο εν συγκρίσει με τα υπόλοιπα δύο μοντέλα, καθώς τα έσοδα του «συμβαδίζουν» με την απόδοση της μπαταρίας, εισπράττοντας ποσοστό επί των εσόδων.

Σταθερή και μεταβλητή τιμή κατωφλίου

Η δεύτερη επιλογή αφορά την τιμή κατωφλίου (floor price) με το εν λόγω μοντέλο να τυγχάνει μεγαλύτερης αποδοχής από τις τράπεζες μιας και δομείται στη βάση ενός σταθερού ποσού εσόδων στην διάρκεια ζωής μιας μπαταρίας.

Αναλυτικότερα, όπως ανέλυσε ο κ. Μπίσκας, το εν λόγω μοντέλο δύναται να διακρίνεται σε σταθερή τιμή κατωφλίου, όπου ο κάτοχος του ΣΑΗΕ απολαμβάνει μια ελάχιστη τιμή εσόδων με τα όποια πρόσθετα έσοδα να επιμερίζονται ανάμεσα στον κάτοχο και τον ΦοΣΕ και σε μεταβαλλόμενη τιμή κατωφλίου, πράγμα που με την σειρά του συνοδεύεται και από μεταβαλλόμενο επιμερισμό των εσόδων πέραν του ελάχιστου εγγυημένου εσόδου που έχει συμφωνηθεί.

Στην πρώτη περίπτωση, ο κάτοχος του ΣΑΗΕ εισπράττει ένα ελάχιστο ποσό εσόδων από την λειτουργία της μπαταρίας με το υπόλοιπο να διαμοιράζεται στη βάση μιας συμφωνίας επιμερισμού με τον ΦοΣΕ ως προς την αναλογία που θα ισχύσει.

Μια παραλλαγή του εν λόγω σχήματος «απαντά» στην περίπτωση της μεταβλητής τιμής κατωφλίου, όπου η ροή των εσόδων είναι πιο εμπορθοβαρής, δηλαδή η τιμή κατωφλίου εκκινεί από υψηλότερα επίπεδα κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας για να οριστεί σε χαμηλότερα επίπεδα μεταγενέστερα.

Το εν λόγω μοντέλο προτιμάται από τις τράπεζες καθώς διασφαλίζει την αυξημένη ροή εσόδων κατά τα πρώτα χρόνια, «προλαμβάνοντας» και απομειώνοντας τυχόν ρίσκα που θα προκύψουν στην πορεία, δεδομένου ότι η αγορά αλλάζει συν τω χρόνω, φέρνοντας νέες προκλήσεις στο προσκήνιο.

Πολλαπλά floor prices και μεταβαλλόμενο επιμερισμό εσόδων

Μια 3^η επιλογή δομείται στη βάση των πολλαπλών τιμών κατωφλίου με διαφορετικά επίπεδα επιμερισμού των εσόδων πάνω κάθε τιμή κατωφλίου. Συγκεκριμένα, το εν λόγω μοντέλο προσδιορίζει την τιμή κατωφλίου σε πολλαπλά επίπεδα, συναρτώντας αναλόγως τον επιμερισμό των εσόδων πέρα από τα έσοδα που προκύπτουν στη βάση της τιμής κατωφλίου.

Επί παραδείγματι,  ένα ενδεικτικό σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει τιμές κατωφλίου που ξεκινούν από τις 50.000€/MW/έτος και συνεχίζουν στις 80.000€/MW/έτος, 100.000€/MW/έτος και 150.000€/MW/έτος, με τον επιμερισμό των πρόσθετων εσόδων να προσαρμόζεται αναλόγως, ξεκινώντας με 50-50% στην περίπτωση τιμής κατωφλίου στις 50.000€/MW/έτος και να αναπροσαρμόζεται σε 40-60% στις 80.000€/MW/έτος, 70-30 στις 100.000€/MW/έτος και 80-20% στις 150.000€/MW/έτος, πάντα υπέρ του ΦοΣΕ και για τα έσοδα που υπερβαίνουν την τιμή κατωφλίου.

Γίνεται κατανοητό ότι η αναπροσαρμογή υπέρ του ΦοΣΕ γίνεται στη βάση της αντιστάθμισης του αυξημένου ρίσκου να «εγγυηθεί» μια υψηλότερη τιμή κατωφλίου στον κάτοχο του ΣΑΗΕ. Με άλλα λόγια, ο επιμερισμός των πρόσθετων εσόδων είναι μεταβαλλόμενος ανά τιμή κατωφλίου στην εμπορική πολιτική.

«Κλειδί» η χρήση της μπαταρίας

Χρειάζεται να σημειωθεί ότι τα τελικά «νούμερα» των εσόδων βρίσκονται σε άμεση συνάρτηση με τον κύκλο φορτίσεων και εκφορτίσεων μιας μπαταρίας δηλαδή της χρήσης της μπαταρίας, πράγμα που αποφασίζεται και ορίζεται στα πλαίσια της σύμβασης ανάμεσα στον ΦοΣΕ και τον κάτοχο του ΣΑΗΕ.

Ως γνωστόν, όπως έχει επισημάνει και σε άλλες ανάλογες παρουσιάσεις, τα έσοδα των μπαταριών αναμένεται να είναι αυξημένα κατά τα πρώτα έτη λειτουργίας του σταθμού με τα νούμερα να υποχωρούν στη συνέχεια λόγω της υψηλότερης διείσδυσης των μπαταριών και επομένως του μεγαλύτερου επιμερισμού των εσόδων, ιδίως στο κομμάτι της αγοράς εξισορρόπησης, όπου η σχετική πίτα είναι λίγο έως πολύ συγκεκριμένη.

Το «χαμένο» πλεονέκτημα

Αξίζει να σημειωθεί, όπως τόνισε ο ίδιος, επικαλούμενος τα στοιχεία της σχετικής ανάλυσης και προσομοίωσης επί των εσόδων της μπαταρίας σε βάθος χρόνου, ότι οι μεγάλης διάρκειας μπαταρίες χάνουν το πλεονέκτημα της διάρκειας μετά τον 2^ο και 3^ο χρόνο μπαταρίας στην περίπτωση της αγοράς εξισορρόπησης, καθώς, απολαμβάνουν μικρότερα έσοδα που δεν αντιστοιχούν στο CAPEX που έχουν επιβαρυνθεί εν συγκρίσει με τις μικρότερης διάρκειας μπαταρίες.

Η εν λόγω συνθήκη συνιστά μια λογική «συνέπεια» της εξέλιξης της αγοράς με τις μεγάλης διάρκειας μπαταρίες, να φτάνουν στο σημείο να μπορούν να εκμεταλλευτούν στο έπακρο το δυναμικό τους λόγω του πλήθους των μονάδων αποθήκευσης που θα λειτουργούν στο σύστημα. Η «αναντιστοιχία» εντοπίζεται στο μικρότερο προσδοκώμενο έσοδο σε σχέση με το CAPEX της μπαταρίας.