ΣΕΠΑΝ: Όχι στην καύση σύμμεικτων απορριμμάτων για ενεργειακή αξιοποίηση - Σοβαρή υστέρηση και εμπόδια στην Ελλάδα για την ανακύκλωση

Η πρόοδος της Ελλάδας στην ανακύκλωση παραμένει απογοητευτικά αργή και γεμάτη εμπόδια, σύμφωνα με όσα παρουσίασε η πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών και Επιχειρήσεων Ανακύκλωσης και Ενεργειακής Αξιοποίησης (ΣΕΠΑΝ), Λένα Μπέλση, σε ενημέρωση προς δημοσιογράφους.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής της ήταν ότι η χώρα χρειάζεται επειγόντως να περάσει από τη θεωρία στην πράξη σε ό,τι αφορά την Κυκλική Οικονομία, με γενναίες παρεμβάσεις σε επίπεδο πολιτικής, ελέγχων και υποδομών.

«Η Πολιτεία πρέπει να δει την ανακύκλωση ως στρατηγική προτεραιότητα και όχι ως παράπλευρη δραστηριότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά η κα Μπέλση, σημειώνοντας ότι ο ΣΕΠΑΝ διαθέτει συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες προτάσεις, που βασίζονται σε ευρωπαϊκές πρακτικές.

8 στα 10 απορρίμματα καταλήγουν ακόμη σε ταφή

Στην Ελλάδα, το ποσοστό ταφής απορριμμάτων παραμένει στο 79%, ενώ η ανακύκλωση μόλις που αγγίζει το 17% — επίπεδα που φέρνουν τη χώρα στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης.

Η πρόεδρος του ΣΕΠΑΝ χαρακτήρισε το χαμηλό τέλος ταφής βασική στρέβλωση του συστήματος: σήμερα ανέρχεται σε μόλις 35 ευρώ ανά τόνο (και θα αυξηθεί στα 40 ευρώ το 2026), ενώ σε χώρες όπως η Γαλλία φτάνει τα 120-130 ευρώ, καθιστώντας την ταφή πρακτικά ασύμφορη.

Στην Ελλάδα, αντίθετα, η ταφή παραμένει η φθηνότερη επιλογή. «Το τέλος ταφής είναι το σημαντικότερο αντικίνητρο που δεν λειτουργεί», ανέφερε η κα Μπέλση, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς ουσιαστικό κόστος ταφής, καμία πολιτική ανακύκλωσης δεν μπορεί να πετύχει.

Η Αττική πίσω σε έργα και σχεδιασμό

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην Αττική, όπου καθυστερεί η υλοποίηση των νέων έργων διαχείρισης αποβλήτων. Ο ΣΕΠΑΝ ζητά την επανεκκίνηση των διαγωνισμών και τη μετατροπή των υφιστάμενων μονάδων επεξεργασίας (ΜΕΑ) σε μονάδες ανάκτησης υλικών (ΜΑΑ).

Η οργάνωση επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των ΠΕΣΔΑ και η αργή περιβαλλοντική αδειοδότηση έχουν μπλοκάρει την πρόοδο, ενώ ταυτόχρονα παραμένουν ανεπαρκείς οι υποδομές για διαλογή στην πηγή και για διαχείριση βιοαποβλήτων.

Δήμοι εκτός ανακύκλωσης – ελλιπής εποπτεία

Ένα ακόμη χρόνιο πρόβλημα είναι ότι οι δήμοι δεν συμμετέχουν ουσιαστικά στα συστήματα ανακύκλωσης, τα οποία λειτουργούν κυρίως μέσω των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) και των Κέντρων Διαλογής (ΚΔΑΥ), χωρίς σαφή επιμερισμό ευθυνών.

Ο ΣΕΠΑΝ ζητά να αποσαφηνιστούν οι ρόλοι μεταξύ κυβέρνησης, ΟΤΑ και ΕΟΑΝ, να ενισχυθούν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και να στελεχωθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες — ειδικά ο ΕΟΑΝ και το ΥΠΕΝ.

Η απουσία ουσιαστικών ελέγχων και η εισφοροδιαφυγή, που σύμφωνα με τον Σύνδεσμο φτάνει τα 20 εκατ. ευρώ ετησίως, αποδυναμώνουν την αποτελεσματικότητα του συστήματος, ενώ οι εισφορές των υπόχρεων παραγωγών παραμένουν πολύ χαμηλές σε σχέση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Καθυστέρηση και στο σύστημα DRS

Το σύστημα εγγυοδοσίας (Deposit Return System), που προβλέπει επιστροφή χρημάτων για πλαστικές και αλουμινένιες συσκευασίες, φαίνεται να καθυστερεί εκ νέου και να μετατίθεται για μετά το Πάσχα του 2026.

Ο ΣΕΠΑΝ επιμένει ότι το DRS αποτελεί εργαλείο «game changer» για την ανακύκλωση, καθώς όπου εφαρμόστηκε, τα ποσοστά συλλογής ξεπερνούν το 90%. Ζητά, επομένως, άμεση εφαρμογή και αποφυγή περαιτέρω καθυστερήσεων, που κοστίζουν σε στόχους και αξιοπιστία.

Περιβαλλοντική αδειοδότηση: το άλλο μεγάλο «αγκάθι»

Η πρόεδρος του ΣΕΠΑΝ επισήμανε την ανάγκη ριζικής απλοποίησης και επιτάχυνσης της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, που σήμερα καθυστερεί επενδύσεις για υποδομές και ΜΕΑ/ΜΑΑ σε όλη τη χώρα.

Παράλληλα, ο ΣΕΠΑΝ ζητά να αξιοποιηθεί η εμπειρία του ιδιωτικού τομέα στις υποδομές βιοαποβλήτων και να αναπτυχθεί ένα ρεαλιστικό μοντέλο συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ώστε να προχωρήσει η εφαρμογή του σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων χωρίς επιπλέον καθυστερήσεις.

Ενεργειακή αξιοποίηση με αυστηρούς όρους

Ένα από τα βασικά μηνύματα του Συνδέσμου αφορά την ενεργειακή αξιοποίηση των μη ανακυκλώσιμων αποβλήτων, ως αναγκαία συνθήκη για τη μείωση της ταφής.

Όπως τονίζει ο ΣΕΠΑΝ, καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει μειώσει τα ποσοστά ταφής χωρίς να εφαρμόσει ενεργειακή αξιοποίηση. Ωστόσο, διευκρινίζει ότι η όποια ανάπτυξη τέτοιων μονάδων πρέπει να προηγηθεί από την ολοκλήρωση των έργων ανάκτησης υλικών και να αποκλείει κάθε «μεταβατική» λύση καύσης σύμμεικτων απορριμμάτων, που δεν συνάδει με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Το στοίχημα της μετάβασης

Για τον ΣΕΠΑΝ, η μετάβαση στην κυκλική οικονομία δεν είναι μόνο περιβαλλοντική επιλογή, αλλά πυλώνας βιομηχανικής πολιτικής και βιώσιμης ανάπτυξης.

Η κα Μπέλση τόνισε ότι «η κυκλική οικονομία μπορεί να προσφέρει ανάπτυξη, απασχόληση και κοινωνική συνοχή – αρκεί να εφαρμοστούν οι πολιτικές που ήδη γνωρίζουμε».

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, είναι να υπάρξει συντονισμός όλων των εμπλεκομένων, ενίσχυση των κρατικών δομών, και ουσιαστική πολιτική βούληση ώστε η χώρα να πάψει να θάβει το 80% των απορριμμάτων της και να αρχίσει να αξιοποιεί τους πόρους που σήμερα χάνονται.