ΕΛΥΚΩ: η κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να στηρίζεται σε δανεικά της αγοράς

Το έλλειμμα του Ειδικού Λογαριασμού Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΕΛΥΚΩ) έχει επανέλθει σε ανησυχητικά επίπεδα, ξεπερνώντας τα 400 εκατ. ευρώ, χωρίς καμία ουσιαστική κυβερνητική παρέμβαση για την αποκατάστασή του. Παρά τις επανειλημμένες επισημάνσεις του Ελληνικού Συνδέσμου Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ) από τον Σεπτέμβριο, η αδράνεια της Πολιτείας παρατείνει μια κατάσταση που υπονομεύει τη σταθερότητα της αγοράς και τη βιωσιμότητα των εταιρειών προμήθειας.

Το πρόβλημα δεν είναι λογιστικό – είναι συστημικό και πολιτικό. Ο ΕΛΥΚΩ αποτελεί τον πυλώνα μέσω του οποίου χρηματοδοτείται η κοινωνική πολιτική ισότιμης πρόσβασης στην ενέργεια. Όταν αυτός ο μηχανισμός λειτουργεί ελλειμματικά, το βάρος μεταφέρεται σιωπηρά στους προμηθευτές, οι οποίοι αναγκάζονται να χρηματοδοτούν με ίδια κεφάλαια την παροχή ΥΚΩ. Με επιτόκιο δανεισμού 6,5%, η «σιωπηρή» αυτή επιβάρυνση αντιστοιχεί σε άνω των 2 εκατ. ευρώ μηνιαίως, κόστος που τελικά μετακυλίεται, έμμεσα, στους καταναλωτές.

Μια στρέβλωση που υπονομεύει την αγορά

Από τον Απρίλιο του 2023, οι προμηθευτές λαμβάνουν απομειωμένα ανταλλάγματα, ακόμη και κάτω του 50% των οφειλόμενων ποσών, για την παροχή ΥΚΩ. Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες του κλάδου δανείζουν ουσιαστικά το κράτος για να συνεχίσει να παρέχει κοινωνικές υπηρεσίες, με τίμημα τη μείωση της ρευστότητας, τη δημιουργία αυξητικών πιέσεων στα τιμολόγια και τη στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Ο ΕΣΠΕΝ έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να χρηματοδοτείται από την αγορά. Οι ΥΚΩ πρέπει να παραμένουν κρατική ευθύνη, όπως προβλέπεται από τον νόμο και το κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο ρητά ορίζει ότι η Πολιτεία οφείλει να λαμβάνει έγκαιρα διορθωτικά μέτρα και να διατηρεί αποθεματικό ασφαλείας.

Θεσμική εκκρεμότητα από το 2019

Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι το θεσμικό πλαίσιο για τις ΥΚΩ στα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά (ΜΔΝ) παραμένει ανεπίλυτο από το 2019, όταν εξέπνευσε η έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον μηχανισμό. Έκτοτε, δεν έχουν πραγματοποιηθεί οριστικές εκκαθαρίσεις, αφήνοντας εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε εκκρεμότητα και διατηρώντας μια κατάσταση αβεβαιότητας που πλήττει την αξιοπιστία της αγοράς.

Κίνδυνος αποσταθεροποίησης στην αγορά

Ο ΕΣΠΕΝ καλεί την Πολιτεία να προχωρήσει άμεσα στην ενίσχυση του ΕΛΥΚΩ από τον κρατικό προϋπολογισμό, όπως ρητά προβλέπεται, και να ενεργοποιήσει τις διαδικασίες διασφάλισης της βιωσιμότητας του μηχανισμού. Παράλληλα, ζητά να αποζημιωθούν οι προμηθευτές για το χρηματοοικονομικό κόστος που έχουν επωμιστεί όλο αυτό το διάστημα.

Αν δεν υπάρξει άμεση πολιτική πρωτοβουλία, το έλλειμμα κινδυνεύει να εξελιχθεί σε δομική κρίση εμπιστοσύνης, με επιπτώσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα της αγοράς, από τους προμηθευτές έως τον τελικό καταναλωτή.

Η ενέργεια είναι κοινωνικό αγαθό, αλλά η χρηματοδότηση της κοινωνικής πολιτικής είναι ευθύνη του κράτους, όχι των προμηθευτών και των καταναλωτών.