Οι νέες κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας, περνούν από Κίνα και Ινδία – Οι ασκήσεις ισορροπίας των Βρυξελλών και το δωράκι στον Τραμπ

Το 19^ο πακέτο κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας ανακοίνωσε την περασμένη Παρασκευή η Ευρωπαϊκή Ένωση, και είναι εμφανές ότι πολλά από τα μέτρα τα οποία αποφασίστηκαν έχουν προσαρμοστεί ώστε να ικανοποιήσουν τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα που στόχευαν να στείλουν οι Βρυξέλλες ήταν ότι η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στη σταδιακή κατάργηση των λίγων ρωσικών εισαγωγών ενέργειας που έχουν απομείνει στην ένωση.

Παράλληλα με αυτό, η Κομισιόν στοχεύει εμμέσως Κίνα και Ινδία, όπως υπογράμμισε η πρόεδρός της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Όπως έγινε γνωστό την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ φέρεται να παρενέβη τηλεφωνικώς σε μια συνάντηση που είχαν αμερικανικοί και ευρωπαίοι αξιωματούχοι, καλώντας την ΕΕ να επιβάλει υψηλούς δασμούς στην Ινδία και την Κίνα. Στη συνέχεια, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι χώρες του ΝΑΤΟ θα πρέπει να επιβάλουν «δασμούς 50% έως 100% στην Κίνα, οι οποίοι θα αποσυρθούν πλήρως μετά το τέλος του πολέμου με τη Ρωσία και την Ουκρανία».

Το μπαλάκι στο ΝΑΤΟ

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το atlanticcouncil.org θα μπορούσε κανείς πει ότι ο Τραμπ πετάει το μπαλάκι στο ΝΑΤΟ (το μεγαλύτερο μέρος του οποίου είναι επίσης μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης), προκειμένου να μην χρειαστεί να επιβάλει ο ίδιος κυρώσεις.   

Είναι αλήθεια ότι αυτή η κυβέρνηση έχει μια αρνητική άποψη για τις κυρώσεις, τις οποίες θεωρεί ως έναν από τους λόγους για τους οποίους οι χώρες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις αντί του δολαρίου . Είναι επίσης αναμφισβήτητο ότι ο Τραμπ διστάζει να επιβάλει πρόσθετες κυρώσεις στη Ρωσία. Η κυβέρνησή του έχει εξηγήσει ότι η επιβολή πρόσθετων κυρώσεων θα έθετε σε κίνδυνο το σπάσιμο του ήδη λεπτού πάγου στον οποίο βασίζονται οι διαπραγματεύσεις.  

Κι όμως, σύμφωνα με τη νέα εθιμοτυπία των διατλαντικών σχέσεων, οι Ευρωπαίοι αποδέχονται ότι πρέπει τουλάχιστον να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις του Τραμπ, ακόμη και όταν η αρχική προσφορά είναι εξωφρενική. Κι ενώ η στρατηγική τους εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι γνωστή, είναι θεμελιωδώς αντίθετο με τα συμφέροντά τους να θεωρούνται τόσο εξαρτημένοι που δεν έχουν λόγο στις εμπορικές τους σχέσεις με την Ινδία και την Κίνα.

Οι απαγορεύσεις

Οι προτάσεις της Επιτροπής για το δέκατο ένατο πακέτο περιλαμβάνουν απαγόρευση των αγορών υγροποιημένου φυσικού αερίου, αλλά δεν δεσμεύουν ακόμη την ΕΕ να άρει την εξαίρεση που χορηγήθηκε στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία για τις εισαγωγές ρωσικού αργού πετρελαίου. Την Παρασκευή, η φον ντερ Λάιεν μίλησε επίσης για την αυστηρότερη στάση της ΕΕ απέναντι στην Κίνα, ακόμη και στην Ινδία, στοχεύοντας κρυπτονομίσματα, τραπεζικές και ενεργειακές εταιρείες που βοηθούν τη Ρωσία να παρακάμψει τις κυρώσεις.

«Στοχεύουμε διυλιστήρια, εμπόρους πετρελαίου, πετροχημικές εταιρείες σε τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν σε συνέντευξη Τύπου, καθώς η ΕΕ κάνει διπλωματικό άνοιγμα στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χτυπώντας το Πεκίνο.

Και όπως δήλωσαν δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες στο POLITICO, περίπου 12 κινεζικές και τρεις ινδικές οντότητες θα μπορούσαν να προστεθούν σε έναν κατάλογο που απαγορεύει στις εταιρείες της Ένωσης να συναλλάσσονται μαζί τους. Επιπλέον, δύο κινεζικές εταιρείες θα αντιμετωπίσουν απαγορεύσεις συναλλαγών.

«Προσθέτουμε περισσότερες χημικές ουσίες, μεταλλικά συστατικά, άλατα και μεταλλεύματα στις απαγορεύσεις εξαγωγών μας και στους αυστηρότερους ελέγχους εξαγωγών σε οντότητες από τη Ρωσία, καθώς και από την Κίνα και την Ινδία», εξήγησε η κορυφαία διπλωμάτης της ΕΕ Κάγια Κάλας σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ο πήχης του Τραμπ

Δεδομένου ότι ο Τραμπ έχει θέσει τον πήχη τόσο ψηλά, ο κίνδυνος είναι να μην αποδεχτεί τίποτα λιγότερο από δασμούς και μάλιστα να επιστρέψει στις σκέψεις για την κατάργηση του ισχύοντος καθεστώτος κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Αλλά οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να προσπαθήσουν να ασχοληθούν με αυτό που γνωρίζουν ότι ο Τραμπ πραγματικά θέλει: τη μείωση των εξαγωγών ενέργειας της Ρωσίας προς την Ευρώπη, διατηρώντας παράλληλα χαμηλές τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου. 

Σε αυτόν τον αγώνα, οι όγκοι που καλύπτονται από την εξαίρεση των κυρώσεων πετρελαίου για την Ουγγαρία και τη Σλοβακία είναι μικροί - περίπου 500.000 βαρέλια την ημέρα. Για να αποδείξει πειστικά τη σοβαρότητά του, η ΕΕ θα πρέπει να βρει έναν τρόπο να καταργήσει σταδιακά αυτές τις αγορές νωρίτερα, ακόμη και αν αυτό σημαίνει αποζημίωση των εμπλεκόμενων κρατών μελών για να αποφύγει το βέτο τους στην ανανέωση των κυρώσεων, κάτι που τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να κάνουν κάθε έξι μήνες.

Οι εξαγωγές πετρελαίου

Ο Τραμπ θεωρεί ότι οι εξαγωγές πετρελαίου παρέχουν σανίδα σωτηρίας στη ρωσική οικονομία από την αρχή του πολέμου. Ωστόσο, η προσδοκία και μόνο ότι η ρωσική προσφορά θα αποσυρθεί από την αγορά αυξάνει τις τιμές, κάτι που ωφελεί τη Ρωσία. Η απάντηση της κυβέρνησης Μπάιντεν ήταν ένα ανώτατο όριο τιμών στα τέλη του 2022 που επέτρεψε στην Ινδία να αγοράσει περισσότερο ρωσικό αργό πετρέλαιο χρησιμοποιώντας δυτικές ναυτιλιακές και ασφαλιστικές εταιρείες, υπό την προϋπόθεση ότι ήταν κάτω από το ανώτατο όριο. Το  πλαφόν μάλιστα, δεν λειτούργησε πάντα, αλλά υπάρχουν ενδείξεις ότι η πολιτική αυτή μείωσε το εισόδημα της Ρωσίας από τις εξαγωγές αργού πετρελαίου κατά 48 δισεκατομμύρια δολάρια σε 122 δισεκατομμύρια δολάρια το 2023. Η πτώση των τιμών του πετρελαίου φέτος επέτρεψε στην ΕΕ να πέσει κάτω από τα αρχικά εξήντα δολάρια ανά βαρέλι σε ένα κυμαινόμενο ανώτατο όριο 15% κάτω από τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς.

Δευτερογενείς κυρώσεις

Σύμφωνα με το atlanticcouncil.οrg αντί για δασμούς, οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν επίσης να προτείνουν την απειλή ενός κοινού καθεστώτος δευτερογενών κυρώσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που μπορεί να εξαναγκάσει το Πεκίνο και το Νέο Δελχί να εξετάσουν το ενδεχόμενο μείωσης των αγορών τους σε ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να έχει σημαντική επίδραση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου (πολύ μεγαλύτερη από την κατάργηση της εξαίρεσης των 500.000 βαρελιών την ημέρα για την Ουγγαρία και τη Σλοβακία). 

Ασκήσεις ισορροπίας

Η Ευρώπη εκτελεί μια λεπτή πράξη ισορροπίας - επιδεικνύοντας δέσμευση στο Κίεβο, συνάφεια με την Ουάσινγκτον, αποφασιστικότητα προς τη Μόσχα και ορθολογικό συμφέρον προς το Πεκίνο και το Νέο Δελχί. Το τελευταίο αποκλείει την τήρηση των οδηγιών του Τραμπ σχετικά με τους δασμούς, αλλά υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις που μπορεί να οδηγήσουν την Κίνα και την Ινδία να μειώσουν τις αγορές τους σε ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη μπορούν να συντονίσουν τα σχέδιά τους. Και αυτό θα απαιτήσει κάποια προσπάθεια από την Ευρώπη για να μειώσει τις δικές της αγορές.  

Το 19ο πακέτο

Το πακέτο — το 19ο που επιβάλλεται στη Μόσχα από την έναρξη της πλήρους εισβολής της στην Ουκρανία πριν από τρία χρόνια — περιλαμβάνει ανώτατο όριο τιμής πετρελαίου στα 47,60 δολάρια, δέσμευση περιουσιακών στοιχείων εταιρειών και νέες κυρώσεις κατά του λεγόμενου σκιώδους στόλου παλαιών πλοίων που  μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο, κατά παράβαση των περιορισμών της G7 .

Οι Βρυξέλλες θα επιβάλουν επίσης απαγόρευση στις αγορές ρωσικού LNG μέχρι το τέλος του 2026, παράλληλα με ένα ξεχωριστό νομοσχέδιο της ΕΕ που στοχεύει στον τερματισμό των εισαγωγών LNG από τη Μόσχα μέχρι τα τέλη του 2027.

Στόχος των κυρώσεων είναι να «σταματήσουν τη ροή χρημάτων» προς τη Ρωσία, δήλωσε στο POLITICO ένας αξιωματούχος της ΕΕ, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί. Η προτεινόμενη απαγόρευση φυσικού αερίου, εν τω μεταξύ, αποσκοπεί μάλλον στην «εξάλειψη... των εισαγωγών από έναν αναξιόπιστο προμηθευτή... σε μόνιμη βάση».

Ο επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, δήλωσε την Παρασκευή ότι η ΕΕ είναι «προετοιμασμένη» για μια νωρίτερα απαγόρευση. «Έχουμε μειώσει τη ζήτηση φυσικού αερίου και έχουμε επενδύσει σε καθαρότερη ενέργεια»,  πρόσθεσε .

Το πακέτο πρέπει τώρα να εγκριθεί και από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ τις επόμενες εβδομάδες.

Αυξανόμενες πιέσεις

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν δεσμευτεί να συνεχίσουν την πίεση στη Ρωσία για να τερματίσει τον πόλεμό της στην Ουκρανία, εν μέσω αυξανόμενων διπλωματικών προσπαθειών να αναγκαστεί το Κρεμλίνο να διαπραγματευτεί.

Ωστόσο, αξιωματούχοι παραδέχονται σε κατ' ιδίαν συζητήσεις ότι τα πιο αποτελεσματικά μέτρα θα έρθουν μόνο εάν οι ΗΠΑ συμφωνήσουν σε αυστηρούς οικονομικούς περιορισμούς και αυστηρότερη επιβολή. Μια υψηλού επιπέδου τεχνική ομάδα στάλθηκε στην Ουάσινγκτον την περασμένη εβδομάδα και οι συνομιλίες βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα συμφωνήσει σε «σημαντικές» κυρώσεις κατά της Ρωσίας εάν οι χώρες του ΝΑΤΟ ολοκληρώσουν την αποχώρησή τους από το ρωσικό πετρέλαιο - μια δύσκολη απαίτηση δεδομένου ότι χώρες όπως η Τουρκία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία έχουν αρνηθεί να βρουν εναλλακτικούς προμηθευτές .

Ο Τραμπ επανέλαβε την έκκλησή του κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης στο Ηνωμένο Βασίλειο αυτή την εβδομάδα, λέγοντας: «Εάν η τιμή του πετρελαίου μειωθεί, ο Πούτιν θα αποχωρήσει... Δεν θα έχει άλλη επιλογή. Θα αποχωρήσει από αυτόν τον πόλεμο».