Συνεχίζει να αγνοείται το εθνικό πρόγραμμα για τα offshore παρά το κύμα διαγωνισμών και επενδύσεων στην Ευρώπη - Κολλημένο το σχέδιο για 5ο μήνα στο ΥΠΕΞ

Τρία χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου για τα υπεράκτια αιολικά πάρκα στην Ελλάδα και η απόσταση από την υπόλοιπη Ευρώπη μεγαλώνει αντί να μικραίνει.

Το καλύτερο αιολικό δυναμικό στη Μεσόγειο, όπως έχει διαφημιστεί κατά καιρούς από την ίδια τη κυβέρνηση, παραμένει ανεκμετάλλευτο, η Ελλάδα διέψευσε τις προσδοκίες ότι θα ανεβάσει ταχύτητες και ουδείς μιλά πλέον για το εθνικό πρόγραμμα των offshore -  «μοιάζει σαν να μην υπήρξε ποτέ», όπως λέει σκωπτικά άνθρωπος της αγοράς.

Την ίδια στιγμή που σχεδόν παντού δρομογολούνται επενδύσεις και η πρόβλεψη του Global Wind Energy Council δείχνει ότι παρ’ ότι οι συνθήκες έχουν επιδεινωθεί, εντούτοις η ανάπτυξη της συγκεκριμένης βιομηχανίας από τα 16 GW το 2025 θα κλείσει στα 34 GW το 2030, η Ελλάδα απουσιάζει σταθερά από το παγκόσμιο χάρτη.

Η τελευταία είδηση - στο βαθμό που η παράταση της ακινησίας μπορεί να συνιστά είδηση - είναι ότι η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που θα ενεργοποιήσει το σχέδιο παραμένει ακόμη κολλημένη στο ΥΠΕΞ, χωρίς τη παραμικρή ένδειξη ότι επίκειται να ξεμπλοκάρει.

Αν και οι υπηρεσίες του υπουργείου Εξωτερικών είχαν δώσει εδώ και δύο χρόνια την έγκριση τους, εντούτοις τον Ιανουάριο του 2025 κλήθηκαν αιφνιδιαστικά να εκφέρουν μια «δεύτερη γνώμη», με το επιχείρημα, όπως λένε οι πληροφορίες, ότι εκκρεμούσε ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός.

Τέσσερις μήνες μετά και παρ’ ότι έχει πλέον εγκριθεί το ΘΧΣ που αποτυπώνει για πρώτη φορά σε χάρτη τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις θαλάσσιες ζώνες της χώρας, φως στο τούνελ για το πρόγραμμα δεν διαφαίνεται.

Και αυτό παρ’ ότι η λογική λέει ότι το Θαλάσσιο Χωροταξικό που αποτυπώνει για πρώτη φορά τα δυνητικά όρια της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ενισχύει τη νομική βάση ανάπτυξης επενδύσεων, όπως τα offshore.

Ξένοι παίκτες κοιτάζουν αλλού

Σε επίπεδο αγοράς, ξένοι παίκτες που αρχικά είχαν κάνει αισθητή την παρουσία τους στην Ελλάδα έχουν «χαθεί από τα ραντάρ», όπως η Ocean Wind η κοινοπραξία των Engie και EDPR που πρώτη είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για το αντικείμενο ή η δανέζικη CIP. Αλλοι, περιμένουν απτά βήματα από τη πολιτεία, ωστόσο το βέβαιο είναι ότι ο αρχικός ενθουσιασμός με τον οποίο «αγκάλιασε» η βιομηχανία την ιδέα μιας εγχώριας εφοδιαστικής αλυσίδας, έχει χαθεί.

Σε ό,τι αφορά τη πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ δεν έχει ακόμη κάνει γνωστή τη θέση της για το θέμα, παρ’ ότι τα θαλάσσια αιολικά έχουν κι αυτά υψηλή γεωπολιτική σημασία, καθώς συναρτώνται άμεσα με τις δραστηριότητες στις θαλάσσιες ζώνες, όπως δείχνουν και οι κινήσεις της Τουρκίας.

Σε πρόσφατη συνέντευξη του στον Alpha, ο αρμόδιος υπουργός Σταύρος Παπασταύρου, αναφέρθηκε στο ΘΧΣ, προαναγγέλοντας μάλιστα τη λήξη μιας εκκρεμότητας που αφορά τη χωροθέτηση των δύο θαλάσσιων πάρκων στο Ιόνιο και το Νότιο Αιγαίο, καθώς όπως είπε τα Προεδρικά Διατάγματα θα εκδοθούν εντός του 2025. Δεν έκανε ωστόσο τη παραμικρή αναφορά στα offshore. 

Στο ερώτημα για το που οφείλεται το κόλλημα, κάποιοι το αποδίδουν στο γεγονός ότι η κυβέρνηση «ζυγίζει» το πολιτικό κόστος από ένα τυχόν νέο κύμα αντιδράσεων, ανάλογο του περυσινού στη Κρήτη και δεν θέλει να ανοίξει νέα μέτωπα στα μισά της δεύτερης θητείας της.

Αλλοι συνδέουν την ακινησία με τα υψηλά ακόμη κόστη της τεχνολογίας των πλωτών αιολικών ή με την επιδείνωση των συνθηκών στην αγορά μετά το «φρένο» της κυβέρνησης Τραμπ, παρ' ότι κι αυτή δείχνει σημάδια μεταστροφής, όπως η πρόσφατη απόφαση να μη μπλοκάρει τελικά την κατασκευή της μεγάλης επένδυσης «Empire Wind 1» της Equinor, ύψους 5 δισ. δολαρίων στα ανοικτά της Νέας Υόρκης.

Κύμα επενδύσεων στην Ευρώπη

Και ενώ εδώ μετράμε 19 μήνες από τον Οκτώβριο του 2023 όταν και είχε ανακοινωθεί πανηγυρικά το Εθνικό Πρόγραμμα για την Υπεράκτια Αιολική Ενέργεια, ένα κύμα επενδύσεων δρομολογείται παντού, μετά το περυσινό ρεκόρ διαγωνισμών που κατακύρωσε δυναμικότητα 56,3 GW, εκ των οποίων τα 23,2 GW στην Ευρώπη.

Στη περίπτωση της Πορτογαλίας, που φιλοδοξεί να πρωταγωνιστήσει στο χώρο τα επόμενα χρόνια, τα φώτα στρέφονται στο πρώτο tender για πλωτά αιολικά πάρκα στη περιοχή Viana do Castelo, με το κυβερνητικό σχέδιο να μιλά συνολικά για 2 GW ως το 2030.

Στην Ιταλία, εκρίθηκαν πρόσφατα οι περιβαλλοντικοί όροι για ένα από τα μεγαλύτερα πλωτά αιολικά στη Μεσόγειο, το «Barium Bay» στην Αδριατική, ισχύος 1,1 GW, ικανό να καλύπτει τις ανάγκες περισσότερων από ενός εκατομμυρίου νοικοκυριών.

Στη Γαλλία δρομολογούνται διαγωνισμοί τόσο για πλωτά αιολικά, ισχύος 1,5 GW, όσο και για σταθερής έδρασης (1 GW) στην κατεύθυνση του στόχου για 40 υπεράκτια GW έως το 2050, ενώ στη Πολωνία, η Polenergia και η νορβηγική Equinor έλαβαν προ ημερών τις τελικές επενδυτικές αποφάσεις για δύο πολύ μεγάλα αιολικά, τα Baltyk 2 και 3, μπάτζετ 5,3 δισ ευρώ, στην Βαλτική.

Ερντογάν: Εξαγγελία για πάρκα 5 GW ως το 2035

Τα πράγματα δεν είναι φυσικά όλα ρόδινα, καθώς οι προκλήσεις είναι πολλές, από τον «παράγοντα Τραμπ» έως τα υψηλότερα κόστη χρηματοδότησης και τις διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα. Για παράδειγμα η ολλανδική κυβέρνηση, επικαλούμενη την επιδείνωση των συνθηκών της αγοράς, ανακοίνωσε πρόσφατα ότι στη θέση δύο διαγωνισμών για offshore που προγραμμάτιζε να κάνει φέτος, τελικά θα προκηρύξει ένα tender για τον Οκτώβριο και σε μια μόνο τοποθεσία στη Βόρεια Θάλασσα.

Στη μεγάλη ωστόσο εικόνα, αυτό που φαίνεται είναι ότι όλες οι χώρες τρέχουν να προλάβουν να βάλουν νέα projects «στην πρίζα» έως το τέλος της δεκαετίας, ποντάροντας στο γεγονός ότι η μαζική ανάπτυξη που θα έχει προηγηθεί παντού, θα μειώσει σημαντικά το κόστος της παραγόμενης ενέργειας για τον καταναλωτή.

Στη γειτονιά μας ο Πρόεδρος Ερντογάν εξήγγειλε στις αρχές του μήνα ότι στόχος της Τουρκίας είναι η εγκατάσταση 5 GW offshore capacity μέχρι το 2035, με τη γείτονα να έχει καταλήξει στις πρώτες περιοχές που θα τα φιλοξενήσουν. Στη Θάλασσα του Μαρμαρά και συγκεκριμένα στο Bandirma, στην Καλλίπολη (Gelibolu) και στην Πρίαμο (Karabiga), καθώς και μπροστά από τα Δαρδανέλια.

Αν και οι γείτονες έχουν εξαγγείλει hub συναρμολόγησης πλωτών αιολικών στα βόρεια της Σμύρνης, ακόμη δεν έχουν κάνει κάτι στη πράξη. Διαθέτουν ωστόσο αρκετά εργοστάσια παραγωγής για πτερύγια ανεμογεννητριών και χάρη στα κίνητρα που πριμοδότησαν τις προηγούμενες δεκαετίες το «made in Turkey», κάνουν τζίρο πολλές εκατοντάδες εκατ. δολάρια τον χρόνο, έναντι μηδενικής παραγωγής στην Ελλάδα.

Αν η ισχυρή τουρκική βιομηχανία αξιοποιήσει τις δυνατότητες των λιμανιών και ναυπηγείων της και στήσει ένα δυνατό supply chain, κανείς δεν θα ενδιαφερθεί να επενδύσει σε εφοδιαστική αλυσίδα στην Ελλάδα, όταν θα μπορεί να εισάγει τα πάντα και μάλιστα φθηνά από τη γείτονα, σχολιάζουν παράγοντες της αγοράς που δεν βλέπουν καμία κινητικότητα από τη πλευρά της κυβέρνησης.