Με παρουσία στην Ελλάδα και ενδείξεις σχέσεων με τη Gazprom, η κυπριακή εταιρεία που θα "κάνει τη δουλειά" για τη Ρωσία στην Υπερδνειστερία μέσω Turkish Stream

Η κυπριακή εταιρεία Ozbor Enterprises θα αποτελέσει το “όχημα” για την υλοποίηση του σχεδίου προμήθειας της Υπερδνειστερίας με ρώσικο φυσικό αέριο μέσω της Τουρκίας, όπως προκύπτει από  δημοσίευμα της ρωσικής εφημερίδας Kommersant. 

Όπως αναφέρεται, στις 20 Ιανουαρίου η Ozbor Enterprises “έκλεισε” 3,1 εκατ. κ.μ. ημερησίως στον αγωγό Turkish Stream για διάστημα ενός μήνα, αρχής γενομένης από 1 Φεβρουαρίου, με τις ανάγκες της Υπερδνειστερίας να συμπεριλαμβάνονται στην ποσότητα αυτή, με σημείο εισόδου το "Strandzha-2" στα σύνορα Τουρκίας και Βουλγαρίας, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της πλατφόρμας συναλλαγών RBP. Σύμφωνα με πληροφορίες, διεξάγονται συζητήσεις ώστε οι προμήθειες φυσικού αερίου προς την Υπερδνειστερία από αυτό το δρόμο να συνεχιστούν μέχρι και τον Απρίλιο.

Η Ozbor Enterprises έχει παρουσία και στην ενεργειακή αγορά στη χώρα μας, καθώς από τις 28 Απριλίου 2022 είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Χρηστών του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου, μετά από απόφαση της (τότε) ΡΑΕ. Επιπλέον, η εταιρεία είναι μεταξύ των χρηστών του ICGB, έχοντας συνάψει συμφωνία μεταφοράς αερίου, αλλά και συμφωνία virtual trading point. Ακόμα, είναι μεταξύ των χρηστών του TAP.

Έχει, δε, παρουσία στην αγορά φυσικού αερίου της ευρύτερης περιοχής, καθώς έχει συνάψει συμφωνία VTP με τη Bulgartransgaz, συμμετέχει στο Ουγγρικό Χρηματιστήριο Παραγώγων Ενέργειας (HUDEX), είναι εγγεγραμμένη στο Central European Gas Hub ως virtual trader, δραστηριοποιείται ως εισαγωγέας και εξαγωγέας φυσικού αερίου στη Ρουμανία κ.α.

Δεν είναι εύκολο να βρει κανείς πολλές συγκεκριμένες πληροφορίες για την Ozbor Enterprises, καθώς δε φαίνεται να έχει καν ενεργή ιστοσελίδα, ενώ σε έγκριτη ιστοσελίδα επιχειρηματικής πληροφόρησης, ως email επικοινωνίας εμφανίζεται κάποιο που εμφανώς ανήκει σε άλλη εταιρεία (συγκεκριμένα, σε μια κυπριακή εταιρείας παροχής εταιρικών υπηρεσιών). 

Από τα διαθέσιμα στοιχεία, φαίνεται ότι αρκετά πρόσωπα που σχετίζονται με την Ozbor Enterprises να συνδέονται με τη ρωσική Gazprom.

Η Ozbor Enterprises εδρεύει στη Λευκωσία, στην οδό Ανθουπόλεως 28 στη Λακατάμεια και έχει εγγραφεί στα κυπριακά μητρώα στις 30 Οκτωβρίου του 2017, με κάποια από τα διευθυντικά της στελέχη να σχετίζονται με την προαναφερθείσα πάροχο εταιρικών υπηρεσιών και κάποια άλλα να έχουν ονόματα που δείχνουν καταγωγή από τη Ρωσία ή άλλες χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, μεταξύ των οποίων και ο κ. Konstantin Shmelev. 

Σύμφωνα με το ρουμανικό profit.ro, ο κ. Shmelev έχει διατελέσει οικονομικός διευθυντής της RosUkrEnergo, της ρωσο-ουκρανικής εταιρείας που μέχρι το 2009 ήταν ο μοναδικός εισαγωγέας ρωσικού φυσικού αερίου στην Ουκρανία, τον έλεγχο της οποίας είχαν από κοινού η Gazprom και μια ελβετική εταιρεία που ανήκε στους Ουκρανούς επιχειρηματίες Dmytro Firtash και Ivan Fursin. Το 2017, ο κ. Shmelev αγόρασε το 100% της ρουμανικής Plus Energy Point, την οποία και πούλησε τον επόμενο χρόνο στον ιδρυτή της κ. Mario Dan, από τον οποίο και την αγόρασε (αξίζει να επισημανθεί ότι ο κ. Dan είναι σύζυγος της κ. Cristina Harea, πρώην αναπληρώτριας διοικήτριας της Τράπεζας της Μολδαβίας, η οποία μάλιστα ήταν και πρόεδρος του Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου της Μολδαβίας μεταξύ 2012 και 2016). Στα τέλη του 2020 στο μετοχικό σχήμα της Plus Energy Point εισείλθε ως ισχυρός μέτοχος μειοψηφίας ο κ. Kairat Boranbayev, ένας από τους πλουσιότερους και πιο ισχυρούς επιχειρηματίες στο Καζακστάν, με εκτεταμένη συνεργασία με τη Gazprom σε διάφορα επιχειρηματικά εγχειρήματα.

Στην διεύθυνση που αποτελεί την έδρα της Ozbor Enterprises στη Λευκωσία εμφανίζονται να εδρεύουν ή να έδρευαν στο παρελθόν κι άλλες εταιρείες, ενεργές ή μη, που φαίνεται να σχετίζονται με ρωσικά συμφέροντα, κάποια από τα διευθυντικά στελέχη των οποίων συμπίπτουν με αυτά της Ozbor Enterprises ή και σχετίζονται με την προαναφερθείσα κυπριακή εταιρεία παροχής υπηρεσιών.

Από τις 3 Νοεμβρίου 2022, η Ozbor Enterprises διατηρεί παράρτημα και στην Ελβετία, συγκεκριμένα στο Baar, στο καντόνι Zug. Από τις 16 Ιανουρίου 2024, ως υπεύθυνος του ελβετικού παραρτήματος της Ozbor Enterprises εμφανίζεται ο κ. Vladimir Petkov, στέλεχος της Gattoni Group GmbH, σύμφωνα με τα ελβετικά μητρώα. Σύμφωνα με το τουρκικό Harici, μέχρι το 2014 εργάζονταν στη Sakhalin Energy και στη συνέχεια στη Gazprom Neft στο Ιράκ (σημειώνεται, πάντως, ότι σε προφίλ στο LinkedIn με το ίδιο όνομα όπου αναφέρονται τα στοιχεία που επικαλείται το τουρκικό μέσο, δεν αναφέρονται η Ozbor Enterprises και η Gattoni Group, οπότε δεν αποκλείεται να πρόκειται για συνωνυμία). Προκάτοχός του, από την ίδρυση του παραρτήματος, ήταν ο κ. Alper Kesikli, ο οποίος από το 2016 διατελεί Διευθυντής Εμπορίας Φυσικού Αερίου της ελβετικής θυγατρικής της Gazprom και από το 2019 Εκτελεστικός Διευθυντής Director της Wiee Bulgaria Eood και της Wiee Romania Srl, μέλη του Ομίλου Gazprom μέχρι το Νοέμβριο του 2022. 

Σύμφωνα με το ρουμανικό profit.ro, ο κ. Kesikli ίδρυσε τότε την GET Energy Trading, με συνεργάτη τον κ. Miroslav Stojanivic, με τους δύο τους να αποτελούν και τους διαχειριστές της εταιρείας, σύμφωνα με το termene.ro. 

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που αναφέρει στο προφίλ του στο LinkedIn, ο προαναφερθείς κ. Stojanovic εργάζεται από τον Ιανουάριο του 2023 για την Ozbor Enterprises, διατηρώντας θέση “Gas Trading & Origination”, με έδρα στην Ελβετία. Προηγουμένως, από τον Ιούλιο του 2017 μέχρι το Δεκέμβριο του 2022, ήταν Senior Gas Trader στη Gazprom, στην οποία βρέθηκε μετά από θητεία 9 χρόνων στη Wiee Romania Srl.

Πιθανές ενστάσεις και εμπόδια από τη Μολδαβία

Σχολιάζοντας το δημοσίευμα της Kommersant, πηγές των μολδαβικών αρχών εκφράζουν ανησυχίες για τη νομιμότητα υλοποίησης μιας τέτοιας λύσης για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Υπερδνειστερία, επισημαίνοντας ότι μόνο η Moldovagaz επιτρέπεται να προμηθεύει φυσικό αέριο στην αποσχισθείσα περίοχή.

Η κυβέρνηση της Μολδαβίας αναλύει πιθανούς κινδύνους που προκύπτουν από το ενδεχόμενο κυρώσεων λόγω της εμπλοκής ενδιάμεσων εταιρειών που φέρονται να σχετίζονται με τη Gazprom.

Η περίπλοκη, όπως διαφαίνεται, γεωπολιτική δυναμική της συμφωνίας για την οποία κάνει λόγο το δημοσίευμα της Kommersant, ενδέχεται να σχετίζεται με τις πρόσφατες αναφορές των αρχών της Υπερδνειστερίας για προμήθειες φυσικού αερίου για ανθρωπιστικούς λόγους, με στόχο την κάλυψη βασικών αναγκών, καθώς η περιοχή έχει περιέλθει σε δεινή κατάσταση, λόγω ενεργειακής ανεπάρκειας.

Στελέχη της ενεργειακής αγοράς σε Ρουμανία και Μολδαβία σημειώνουν ότι η συμφωνία, όπως παρουσιάζεται, δεν περιλαμβάνει ποσότητες επαρκείς για να καλύψουν άλλες ενεργειακές ανάγκες της Υπερδνειστερίας, πέραν των άμεσων και βασικών. Οι εκτιμήσεις αυτές φαίνεται να συνάδουν με το αφήγημα περί ανθρωπιστικών προμηθειών.

Σημειώνεται, τέλος, ότι, σύμφωνα με ρωσικές πηγές, το ενδεχόμενο αξιοποίησης του Turkish Stream για την προμήθεια φυσικού αερίου στην Υπερδνειστερία είναι αυτό που φαίνεται να προκρίνεται, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι δεν εξετάζονται και άλλες εναλλακτικές επιλογές.

Πέραν των γεωπολιτικών ζητημάτων, σημαντική παράμετρος που λαμβάνεται υπόψη σε όλα τα σενάρια είναι η διαθεσιμότητα χωρητικότητας στους αγωγούς της περιοχής. Αυτός φαίνεται να είναι ένας παράγοντας που συντείνει προς την επιλογή της λύσης μέσω Turkish Stream, δεδομένου ότι η Ozbor έχει εξασφαλίσει την απαιτούμενη χωρητικότητα.