Αλώβητη η ελληνική ενεργειακή αγορά από τις εξελίξεις με το ρωσικό αέριο στην Ουκρανία λόγω Turkstream – Υψηλή η εξάρτησή μας από τη Μόσχα

Τον Ιανουάριο του 2020 ξεκίνησε η εμπορική λειτουργία του αγωγού Turkstream, που συνδέει τη Ρωσία με την Τουρκία. Έκτοτε, το ρωσικό αέριο φτάνει στο ελληνικό δίκτυο μέσω αυτού του αγωγού και όχι μέσω  Ουκρανίας. Αυτός είναι και ο λόγος που το πρόσφατο “stop” του ρωσικού αερίου μέσω Ουκρανίας δεν επηρεάζει την εγχώρια ενεργειακή αγορά, καθώς οι ροές προς το ελληνικό σύστημα συνεχίζονται απρόσκοπτα.

Αλλαγή διαδρομής

Μέχρι το 2020, η ελληνική αγορά φυσικού αερίου εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τη ρωσική Gazprom, με το αέριο να εισέρχεται μέσω της Ουκρανίας και να καταλήγει στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα στο σταθμό του Σιδηροκάστρου. Πάνω από το 60% της ελληνικής κατανάλωσης φυσικού αερίου προερχόταν από αυτή τη διαδρομή. Με την έναρξη λειτουργίας του Turkstream, η Ελλάδα πλέον λαμβάνει ρωσικό αέριο από τον αγωγό που διασχίζει υποθαλάσσια τη Μαύρη Θάλασσα προς την Τουρκία και συνεχίζει προς τα Βαλκάνια.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η διακοπή των ροών ρωσικού αερίου μέσω Ουκρανίας επηρεάζει μόνο τις χώρες που εξαρτώνται από αυτή τη διαδρομή, όπως η Σλοβακία και η Αυστρία. Αντίθετα, χώρες που προμηθεύονται αέριο μέσω Turkstream, όπως η Ελλάδα, η Βουλγαρία, η Ουγγαρία και η Σερβία, δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα. Αυτή τη στιγμή, περίπου τα ⅔ των εξαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη πραγματοποιούνται μέσω Turkstream, ενώ το ⅓ μέσω του ουκρανικού δικτύου.

Υψηλή εξάρτηση 

Παρά τις προσπάθειες της ΕΕ να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, η Ελλάδα παραμένει ενεργειακά εξαρτημένη. Στο ενδεκάμηνο του 2024, το ρωσικό αέριο κάλυψε το 56,9% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου στη χώρα. Αυτή η εξάρτηση αφορά κυρίως τις εισαγωγές μέσω αγωγού, ενώ οι εισαγωγές ρωσικού LNG ήταν μηδενικές για το μεγαλύτερο μέρος του έτους.

Την ίδια στιγμή η ΕΕ έχει μειώσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, αναζητώντας εναλλακτικές πηγές όπως το LNG από το Κατάρ και τις ΗΠΑ. Το 2023, οι εισαγωγές ρωσικού αερίου αντιπροσώπευαν μόλις το 8% των συνολικών εισαγωγών της ΕΕ, έναντι 40% το 2021. Παρά τη μείωση, ορισμένα κράτη-μέλη, όπως η Αυστρία και η Σλοβακία, συνεχίζουν να εξαρτώνται σημαντικά από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Όσον αφορά την Ελλάδα από τον Ιούλιο του 2023, παρατηρείται αύξηση των εισαγωγών ρωσικού αερίου στη χώρα μας, με αποκορύφωμα τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν καταγράφηκε μηνιαίο ρεκόρ εισαγωγών με 4,11 TWh. Παρότι υπήρξαν περίοδοι μηδενικών εισαγωγών, η ενεργειακή σχέση με τη Ρωσία παραμένει ισχυρή.