Η Τουρκία έτοιμη να παράσχει ηλεκτρική ενέργεια στη Συρία και τον Λίβανο - Το ενεργειακό πόκερ του Ερντογάν στη ΝΑ Μεσόγειο

Σύμφωνα με το Euractiv από τα ξημερώματα της 8ης Δεκεμβρίου, όταν ο Άσαντ έφυγε από τη Δαμασκό, διεξάγεται ένα γεωπολιτικό παιχνίδι. Οι δυνάμεις του πρώην ηγεμόνα ηττήθηκαν από την ισλαμιστική μαχητική ομάδα Hayat Tahrir al-Sham (HTS), την οποία υποστήριζαν οι τουρκικές δυνάμεις.

Λίγες μέρες αργότερα, η Τουρκία έστειλε έναν απεσταλμένο και άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους για να ξεκινήσουν συζητήσεις για διάφορα θέματα, καθιστώντας τους πρώτους στη σκηνή μαζί με το Κατάρ. Μεταξύ της ομάδας της Άγκυρας ήταν ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και ο αρχηγός της υπηρεσίας πληροφοριών Ιμπραήμ Καλίν.

Μέχρι τις 24 Δεκεμβρίου, τα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η Άγκυρα βρισκόταν σε προχωρημένες συνομιλίες με τη Συρία για την υπογραφή συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Η είδηση προκάλεσε αντιδράσεις στην Αθήνα, αφού μια παρόμοια συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης τον Δεκέμβριο του 2019 αγνόησε την ύπαρξη του νησιού της Κρήτης.

Στη συνέχεια, η ΕΕ χαρακτήρισε τη συμφωνία «παράνομη» επειδή «παραβίαζε τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών». Από την πλευρά της, η Ελλάδα είπε ότι η Τουρκία θέλει να δημιουργήσει ένα νομικό προηγούμενο με ένα «παράνομο» Μνημόνιο Κατανόησης σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Το Κυπριακό

Έτοιμη να προμηθεύσει ηλεκτρική ενέργεια στη Συρία και τον Λίβανο δηλώνει η Τουρκία και ήδη μια ομάδα κυβερνητικών αξιωματούχων στη Συρία και εργάζεται για τον τρόπο επίλυσης των ενεργειακών της ζητημάτων

«Ίσως η ηλεκτρική ενέργεια που χρειάζονται η Συρία και ο Λίβανος να καλυφθεί αρχικά με την εξαγωγή της από την Τουρκία, και φυσικά μπορούμε να δούμε την εικόνα λίγο περισσότερο αφού δούμε την κατάσταση στο δίκτυο μεταφοράς», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ

Η Τουρκία, η οποία υποστήριξε τους αντάρτες στη γειτονική Συρία που ανέτρεψαν τον Μπασάρ αλ Άσαντ αυτόν τον μήνα μετά από έναν εμφύλιο πόλεμο 13 ετών, άνοιξε ξανά την πρεσβεία της στη Δαμασκό και έχει ήδη πραγματοποιήσει επαφές υψηλού επιπέδου με τον νέο ντε φάκτο ηγέτη Ahmed al-Sharaa.

«Η αντιπροσωπεία του υπουργείου έφτασε στη Δαμασκό το Σάββατο και, σύμφωνα με τα προηγούμενα σχόλια του Μπαϊρακτάρ , επρόκειτο να συζητήσει πιθανή ενεργειακή συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας για την αντιμετώπιση των ελλείψεων ηλεκτρικής ενέργειας.

Υπογράμμισε επίσης ότι η προπολεμική εγκατεστημένη ισχύς της Συρίας των 8.500 μεγαβάτ είχε πέσει σε περίπου 3.500 μεγαβάτ.

«Η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων καλύπτουν τις ανάγκες τους σε ηλεκτρική ενέργεια με γεννήτριες, επομένως υπάρχει στην πραγματικότητα πολύ σοβαρή ανάγκη για ηλεκτρική ενέργεια», εξλήγησε , προσθέτοντας ότι η ομάδα του υπουργείου εξετάζει πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πόροι πετρελαίου και φυσικού αερίου της Συρίας.

Ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν είπε ότι η Άγκυρα θα κάνει ό,τι χρειαστεί για την ανοικοδόμηση της Συρίας.

Η Τουρκία παρέχει επί του παρόντος ηλεκτρισμό σε ορισμένες περιοχές της βόρειας Συρίας, όπου έχει πραγματοποιήσει τέσσερις στρατιωτικές επιχειρήσεις από το 2016.

Προβληματισμός στην ευρύτερη περιοχή

Η Αγκυρα δεν έχει κρύψει από την αρχή τις βλέψεις της να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στην περιοχή παίζοντας για μία ακόμα φορά το ενεργειακό της χαρτί.

Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το eyriactuiv, η αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στην κατάσταση της Συρίας από την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ έχει προκαλέσει ανησυχία σε Ελλάδα και Κύπρο, καθώς η Άγκυρα φέρεται να θέλει να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες με τους νέους ηγεμόνες στη Δαμασκό.

Η Ευρώπη επηρεάζεται άμεσα καθώς αναζητά εναλλακτικές λύσεις για το ρωσικό αέριο και η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών θα ξεκλειδώσει κρίσιμα ενεργειακά έργα. Αυτό συμβαίνει στο πλαίσιο του έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των περιφερειακών παραγόντων, ενώ η θέση της Ευρώπης παραμένει εύθραυστη.

Το γεωπολιτικό παιχνίδι

Ενώ στην περίπτωση της Συρίας, η Αθήνα και η Λευκωσία φοβούνται ότι θα επηρεαστούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου.

Ο Κύπριος κυβερνητικός εκπρόσωπος ανέφερε σε δήλωσή του ότι οποιαδήποτε πρόθεση για σύναψη συμφωνίας μεταξύ Τουρκίας και Συρίας, ως χωρών με παρακείμενες ακτές, θα πρέπει «να βασίζεται στο διεθνές δίκαιο, και συγκεκριμένα στο εθιμικό διεθνές δίκαιο της θάλασσας όπως αντικατοπτρίζεται στην UNCLOS και θα πρέπει να λάβει υπόψη τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην περιοχή».

Εν τω μεταξύ, η Τουρκία δεν έχει επικυρώσει την UNCLOS και επιμένει ότι δεν δεσμεύεται από τις διατάξεις της που απονέμουν θαλάσσιες ζώνες στα νησιά.

Στην Ουάσιγκτον, ο εισερχόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν αποκάλυψε τα χαρτιά του, αλλά αναγνώρισε δημόσια τον ρόλο της Τουρκίας στην ανατροπή του Άσαντ.

Παιχνίδια αγωγών

Η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών είναι στενά συνδεδεμένη με την ενεργειακή ατζέντα στην περιοχή.

Από την πλευρά της, η Ευρώπη επηρεάζεται άμεσα καθώς το μπλοκ αναζητά εναλλακτικές λύσεις για το ρωσικό φυσικό αέριο και η Ανατολική Μεσόγειος έχει να παίξει έναν ρόλο.

Ωστόσο, τα πολύπλοκα συμφέροντα μεταξύ των παικτών στην περιοχή (Ελλάδα, Κύπρος, Τουρκία, Ισραήλ, Αίγυπτος) καθιστούν την εξίσωση δύσκολη προς επίλυση.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το Reuters ανέφερε ότι αντιπροσωπεία από το υπουργείο Ενέργειας της Τουρκίας θα επισκεφθεί τη Συρία «σύντομα» για να συζητήσει πιθανή ενεργειακή συνεργασία.

Στις 23 Δεκεμβρίου, Ελλάδα και Ισραήλ υπέγραψαν ενεργειακή συμφωνία με στόχο τη δημιουργία ενός «πράσινου» ηλεκτρικού διαδρόμου από το Ισραήλ προς την ΕΕ, μέσω Ελλάδας και την επιτάχυνση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ.

Θεωρείται το «μακρύτερο» υποθαλάσσιο καλώδιο υψηλής τάσης στον κόσμο. Θα συνδέσει τα ευρωπαϊκά δίκτυα μεταφοράς με την Κύπρο και αργότερα θα επεκταθεί στο Ισραήλ.

Η Ελλάδα και η Κύπρος υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης (MoU) για να προχωρήσουν με ένα υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο που θα συνδέει την ηπειρωτική Ευρώπη με την Ανατολική Μεσόγειο, ανέφεραν τα υπουργεία Ενέργειας των δύο χωρών το Σάββατο (21 Σεπτεμβρίου).

Η Τουρκία, η οποία έχει αυξανόμενες εντάσεις με το Ισραήλ για τη Γάζα, έχει αντιταχθεί σε αυτό το σχέδιο.

Αντίθετα, αναλυτές στην Αθήνα υποστηρίζουν στο Euractiv  ότι η Τουρκία στοχεύει να αυξήσει τη γεωπολιτική της μόχλευση και να γίνει ο ενεργειακός κόμβος της Ευρώπης.

Ένα παλιό, φιλόδοξο σχέδιο για την κατασκευή ενός αγωγού για τη μεταφορά του φυσικού αερίου του Κατάρ στην Ευρώπη μέσω της Σαουδικής Αραβίας, της Ιορδανίας, της Συρίας και της Τουρκίας επανήλθε στην επιφάνεια.

Ενεργειακή αρχιτεκτονική

Αυτές οι ευκαιρίες προέκυψαν σε μια περίοδο που η Άγκυρα κάνει μια νέα ώθηση για να καθιερώσει την Τουρκία ως τον κορυφαίο ενεργειακό κόμβο της περιοχής.

Οι φιλοδοξίες της Άγκυρας αποκαλύφθηκαν σε μια μεγάλη σύνοδο κορυφής για την ενέργεια στην Κωνσταντινούπολη τον περασμένο μήνα. Τούρκοι αξιωματούχοι φιλοξένησαν υπουργούς από βασικούς παραγωγούς φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένου του Αζερμπαϊτζάν, της Λιβύης και του Ουζμπεκιστάν, μαζί με εκπροσώπους από χώρες διέλευσης όπως η Γεωργία και εισαγωγείς από την Ανατολική Ευρώπη. Το όραμα της Άγκυρας είναι ότι η Τουρκία θα χρησιμεύσει ως το βασικό σημείο διέλευσης μεταξύ των παραγωγών φυσικού αερίου στα ανατολικά και νότια της, και των αγορών στα δυτικά της.

Η υπάρχουσα ενεργειακή της υποδομή παρέχει μια καλή βάση για αυτές τις φιλοδοξίες. Η χώρα διαθέτει επίσης επτά αγωγούς φυσικού αερίου, πέντε τερματικούς σταθμούς LNG, τρεις πλωτές μονάδες αποθήκευσης και δύο υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης – καθώς και σημαντική πλεονάζουσα ικανότητα εισαγωγής που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για εμπορικές συναλλαγές.