Τι σημαίνει η απόφαση του Ριάντ να δηλώσει «ουδετερότητα» στη διαμάχη στη Μέση Ανατολή – Πώς θα επηρεάσει τις τιμές

Καθώς κλιμακώνεται η ένταση στη Μέση Ανατολή, αναζωπυρώνοντας τις ανησυχίες για μία νέα ενεργειακή κρίση, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, η Σαουδική Αραβία, έσπευσε να διαμηνύσει ότι παραμένει ουδέτερη και στο περιθώριο  όσον αφορά τους πολέμους στον Λίβανο, τη Γάζα και την Υεμένη, αλλά και τη διαμάχη του Ιράν με το Ισραήλ.

Σύμφωνα με πηγές τις οποίες επικαλείται το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters, τα αραβικά κράτη του Κόλπου προσπάθησαν να καθησυχάσουν το Ιράν για την ουδετερότητά τους στη σύγκρουση μεταξύ Τεχεράνης και Ισραήλ, κατά τη διάρκεια  συναντήσεων που είχαν στην Ντόχα την προηγούμενη εβδομάδα.

Οι ίδιες πηγές τόνισαν ότι οι υπουργοί από τα αραβικά κράτη του Κόλπου και το Ιράν που συμμετείχαν σε μια συνάντηση των ασιατικών χωρών που διοργάνωσε το Κατάρ επικεντρώθηκαν στις συνομιλίες τους γύρω από την αποκλιμάκωση της έντασης στην ευρύτερη περιοχή.

«Η επείγουσα αποκλιμάκωση ήταν στην κορυφή της ατζέντας για όλες τις συζητήσεις που διεξάγονται αυτή τη στιγμή», είπε μια από τις πηγές.

Οι ενεργειακές υποδομές του Ιράν

Το Ιράν δεν έχει απειλήσει ότι θα επιτεθεί σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Κόλπου, αλλά έχει προειδοποιήσει ότι εάν οι «υποστηρικτές του Ισραήλ» επέμβουν άμεσα, τα συμφέροντά τους στην περιοχή θα στοχοποιηθούν.

"Τα κράτη του Κόλπου πιστεύουν ότι είναι απίθανο το Ιράν να χτυπήσει τις πετρελαϊκές τους εγκαταστάσεις, αλλά οι Ιρανοί κάνουν υπαινιγμούς από ανεπίσημες πηγές. Είναι ένα εργαλείο που έχουν οι Ιρανοί εναντίον των ΗΠΑ και της παγκόσμιας οικονομίας", ανέφερε ο Αλί Σιχάμπι, Σαουδάραβας σχολιαστής κοντά στην Βασιλική Αυλή.

Ο κορυφαίος εξαγωγέας πετρελαίου, η Σαουδική Αραβία, είχε μια πολιτική προσέγγιση με την Τεχεράνη τα τελευταία χρόνια, η οποία βοήθησε στην εκτόνωση των περιφερειακών εντάσεων, αλλά οι σχέσεις παραμένουν δύσκολες.

Η προσέγγιση Ριάντ - Τεχεράνης

Η Σαουδική Αραβία είναι επιφυλακτική για ένα ιρανικό χτύπημα στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της από τότε που μια επίθεση το 2019 στο βασικό διυλιστήριο της στο Abqaiq έκλεισε για λίγο περισσότερο από το 5% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου . Οι ΗΠΑ  κατηγόρησαν το Ιράν  για αυτές τις ιστορικές επιθέσεις, αλλά οι ηγέτες της Τεχεράνης δεν το ανέχτηκαν ποτέ.

«Το μήνυμα των Αράβων προς τους Ιρανούς είναι «παρακαλώ αποκλιμάκωση»», είπε ο Σιχάμπι, αναφερόμενος στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου που αποτελείται από τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν, τη Σαουδική Αραβία, το Ομάν, το Κατάρ και το Κουβέιτ.

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, μιλώντας στην εκδήλωση στη Ντόχα , είπε ότι το Ιράν θα είναι έτοιμο να απαντήσει.

«Οποιαδήποτε στρατιωτική επίθεση, τρομοκρατική ενέργεια ή υπέρβαση των κόκκινων γραμμών μας θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστική απάντηση από τις ένοπλες δυνάμεις μας», είπε.

Άλλα μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) - το οποίο περιλαμβάνει το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Ομάν και το Κουβέιτ - προσπάθησαν επίσης αυτή την εβδομάδα  να διαβεβαιώσουν το Ιράν για την ουδετερότητά τους  στη σύγκρουση Ιράν-Ισραήλ,   ανέφερε το Reuters . .

Η συμφωνία

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ο μακροχρόνιος ανταγωνισμός μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν ενίσχυσε σημαντικά την αστάθεια και τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, ιδιαίτερα μετά τις αραβικές εξεγέρσεις του 2011. Παραδόξως, και τα δύο έθνη εμπλέκονται τώρα σε μια νέα προσέγγιση ως αποτέλεσμα των αυξανόμενων αμοιβαίων τρωτών σημείων.

Για τους Σαουδάραβες, η προσέγγιση προέρχεται από τη συνειδητοποίηση ότι δεν μπορούν να εκτοπίσουν στρατιωτικά το Ιράν – και ότι ο μακροχρόνιος εταίρος τους στον τομέα της ασφάλειας, οι Ηνωμένες Πολιτείες, δεν είναι πλέον διατεθειμένοι να επωμιστούν το κόστος της προσπάθειας. Εν τω μεταξύ, το Ιράν έχει αναγνωρίσει ότι ο μετριασμός των επιπτώσεων των δυτικών κυρώσεων θα απαιτήσει αναγκαστικά άνοιγμα οικονομικών διαύλων με τα κράτη του Αραβικού Κόλπου. Μετά από τρία χρόνια ήρεμου διαλόγου, το Ριάντ και η Τεχεράνη υπέγραψαν έναν οδικό χάρτη για αποκλιμάκωση στο Πεκίνο τον Μάρτιο του 2023.

Tότε τόσο η Τεχεράνη όσο και το Ριάντ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ατελείωτη διαμάχη τους δεν θα τελείωνε καλά για καμία πλευρά. Επιπλέον, οι άνθρωποι που κινούν τα νήματα και στις δύο χώρες , ο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν (MBS), ο Σαουδάραβας διάδοχος πρίγκιπας και ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο γιος του Ανώτατου Ηγέτη, είναι και οι δύο σχετικά νέοι (ο MBS είναι 37 ετών, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είναι 53 ετών) και ως εκ τούτου ενδιαφέρονται για μια μακροπρόθεσμη ύφεση . 

Οι τιμές του πετρελαίου

 Οι τιμές στην αγορά πετρελαίου κινούνται ανοδικά . Οι φόβοι για έναν ολοκληρωτικό πόλεμο και μια πραγματική διακοπή του εφοδιασμού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή εντάθηκαν, ωθώντας τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα.

Καθώς ο κόσμος αναμένει την ισραηλινή απάντηση στην ιρανική πυραυλική επίθεση στο Ισραήλ στις αρχές αυτής της εβδομάδας, αναφορές υποδηλώνουν ότι το Ισραήλ θα μπορούσε να στοχεύσει ορισμένες από τις υποδομές ενέργειας και πετρελαίου του Ιράν.

Ωστόσο, σε αντίθεση με παρόμοιες γεωπολιτικές εξάρσεις στο πρόσφατο παρελθόν, οι τιμές του πετρελαίου παρέμειναν σχετικά χαμηλές.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο ΟΠΕΚ, ο οποίος μειώνει την παραγωγή πετρελαίου για να «σταθεροποιήσει» την αγορά, έχει εκτιμώμενα 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (bpd) πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας.

Οι αναλυτές πιστεύουν ότι ο ΟΠΕΚ, κυρίως οι παραγωγοί του στη Μέση Ανατολή, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), έχουν αρκετή πλεονάζουσα ικανότητα για να αντισταθμίσουν πιθανές απώλειες προσφοράς από το Ιράν.

Ωστόσο, σε περίπτωση που η σύγκρουση κλιμακωθεί με συμμάχους του Ιράν να στοχεύουν πετρελαϊκές υποδομές σε γειτονικές χώρες στη Μέση Ανατολή ή εάν το Ιράν κινηθεί να εμποδίσει ή να περιορίσει την κυκλοφορία φορτίου πετρελαίου στο Στενό του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν σε τριψήφιο αριθμό και σε υψηλά ρεκόρ, λένε οι αναλυτές.

Ωστόσο, οι περισσότεροι παρατηρητές και ειδικοί βλέπουν τη μητέρα όλων των πετρελαϊκών σοκ – το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ – το πιο σημαντικό σημείο ασφυξίας στον κόσμο για το εμπόριο πετρελαίου που διακινεί περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (bpd) – ως γεγονός χαμηλής πιθανότητας.

Ωστόσο, η αγορά προετοιμάζεται για μια πραγματική διακοπή του εφοδιασμού από τη Μέση Ανατολή ένα χρόνο μετά την έναρξη της τρέχουσας σύγκρουσης.

Αντιστάθμιση

Εάν στοχοποιηθεί η υποδομή του Ιράν, η μέγιστη ζημιά στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα είναι περίπου 3,5 εκατομμύρια bpd, εκ των οποίων περίπου 1 εκατομμύριο bpd εξαγωγές, κυρίως στην Κίνα.

Ωστόσο, μια τέτοια διαταραχή μπορεί εύκολα να αντισταθμιστεί από τον ΟΠΕΚ , καθώς διαθέτει περισσότερα από 5 εκατομμύρια bpd εφεδρικής ικανότητας παραγωγής πετρελαίου.

"Θεωρητικά, αν χάσουμε όλη την ιρανική παραγωγή - που δεν είναι η βασική μας περίπτωση - ο OPEC+ έχει αρκετή πλεονάζουσα ικανότητα για να αναπληρώσει το σοκ", δήλωσε στο Reuters η Amrita Sen, συνιδρυτής της εταιρείας συμβούλων Energy Aspects .

Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου της κατά περίπου 3 εκατομμύρια bpd και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατά 1,4 εκατομμύρια bpd, λένε οι αναλυτές.

Οποιεσδήποτε διαταραχές στον ιρανικό εφοδιασμό πετρελαίου πιθανότατα θα ωθήσουν τις τιμές του πετρελαίου Brent πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, αλλά ελλείψει αυτού, θα μπορούσαμε να υποχωρήσουμε γρήγορα στα 70 δολάρια το βαρέλι, λέει η FGE.

Ωστόσο, σε περίπτωση κλιμάκωσης της σύγκρουσης, η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα των παραγωγών της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να είναι ευάλωτη σε επιθέσεις, σύμφωνα με τον αναλυτή της UBS Giovanni Staunovo.

Η Citigroup βλέπει μια πιθανή ισραηλινή επίθεση στη μεγάλη εγκατάσταση εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν στο νησί Kharg, όπου προέρχεται το 90% των ιρανικών εξαγωγών, ως «χαμηλή πιθανότητα, με υψηλό αντίκτυπο».

Ωστόσο, αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει το Ιράν να προσπαθήσει να διακόψει την κυκλοφορία στα στενά του Ορμούζ, το οποίο «θα αποτελέσει σημείο καμπής για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και την παγκόσμια οικονομία», ανέφερε η Citi σε σχολιασμό που μεταδόθηκε από το MarketWatch.

Ένα τέτοιο γεγονός θα μπορούσε να οδηγήσει σε «σημαντική άνοδο πολύ πέρα ​​από τα προηγούμενα υψηλά ρεκόρ», σημείωσαν οι αναλυτές της τράπεζας.